สำนักงานพลังงานจังหวัดอ่างทองร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นดำเนินโครงการพลังงานเพื่อเศรษฐกิจฐานราก ด้วยการติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อใช้ในภาคการเกษตรและการแปรรูปของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่ จนทำให้ต้นทุนด้านพลังงานของเกษตรกรลดลงอย่างมีนัยสำคัญและขยายผลไปสู่พื้นที่การเกษตรหลายร้อยไร่
รายละเอียดโครงการและงบประมาณ
โครงการดังกล่าวมีการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน โดยแบ่งเป็นสองส่วนหลัก ได้แก่ ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์และระบบอบแห้งด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ สำหรับกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรรำมะสัก ตำบลรำมะสัก อำเภอโพธิ์ทอง และเทศบาลตำบลท่าช้าง
โดยมีตัวเลขงบประมาณที่ใช้ดังนี้
| โครงการ | วงเงิน (บาท) | ขนาด/ความสามารถ |
|---|---|---|
| ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ (วิสาหกิจชุมชน รำมะสัก) | 1,295,000 | ระบบสูบ 3.5 กิโลวัตต์; พร้อมระบบอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ ขนาด 8.00 x 20.80 เมตร |
| ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ (เทศบาลท่าช้าง) | 1,175,000 | ระบบสูบไม่น้อยกว่า 25 กิโลวัตต์ รองรับชุมชน 17 ครัวเรือน |
ผลทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม
ผลการดำเนินงานชี้ให้เห็นถึงการลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานอย่างเด่นชัด สำหรับกลุ่มแม่บ้านที่ใช้ระบบสูบน้ำด้วยพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อทดแทนเครื่องสูบน้ำที่ใช้เชื้อเพลิงชนิดเดิม ประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานได้ประมาณ 52,500 บาทต่อปี ขณะที่ระบบสูบน้ำที่ติดตั้งในพื้นที่ของเทศบาลท่าช้างรองรับการใช้น้ำเพื่อการเกษตรมากกว่า 220 ไร่
รวมพื้นที่การเกษตรที่ได้รับประโยชน์จากทั้งสองโครงการแล้วมีมากกว่า 240 ไร่ ส่งผลให้เกษตรกรสามารถผันน้ำเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูกได้อย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงจากการขาดแคลนน้ำ และลดความจำเป็นในการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล
ในมิติสิ่งแวดล้อม โครงการช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ประมาณ 3,278.81 กิโลกรัมต่อปี ซึ่งเป็นปริมาณที่มีความหมายเมื่อนำมารวมกับโครงการพลังงานทดแทนที่ขยายตัวในพื้นที่
ประสิทธิภาพการแปรรูปและคุณภาพผลผลิต
อีกส่วนสำคัญของโครงการคือระบบอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ขนาด 8.00 x 20.80 เมตร ที่ติดตั้งให้กับกลุ่มแม่บ้าน ซึ่งนำมาใช้ในกระบวนการแปรรูปสมุนไพรหลายชนิด ผลจากการใช้ระบบดังกล่าวช่วยย่นระยะเวลาการผลิต เพิ่มความสะอาดและมาตรฐานของผลผลิต เนื่องจากลดปัญหาฝุ่นและแมลง ทำให้วัตถุดิบที่ได้มีคุณภาพและเป็นที่ต้องการของตลาดมากขึ้น
กลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ได้รับประโยชน์ครอบคลุมทั้งกลุ่มบรรเทาอาการปวด เช่น ลูกประคบสมุนไพร ยาหม่อง ครีมและน้ำมันนวด กลุ่มดูแลเส้นผมและผิวพรรณ เช่น แชมพูสมุนไพร สบู่ และครีม รวมถึงเครื่องดื่มสมุนไพรอย่างชาต่าง ๆ ซึ่งการควบคุมกระบวนการอบแห้งด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ช่วยให้คุมคุณภาพได้ดีกว่าเดิม
การขยายผลและแนวทางในอนาคต
รูปแบบการติดตั้งระบบสูบน้ำขนาดใหญ่และระบบอบแห้งที่นำร่องในพื้นที่อ่างทองสามารถเป็นแบบอย่างให้ชุมชนอื่นนำไปประยุกต์ใช้ โดยเฉพาะชุมชนที่ยังใช้เชื้อเพลิงน้ำมันในการสูบน้ำเพื่อการเกษตร การแทนที่ด้วยระบบโซลาร์นอกจากจะลดต้นทุนระยะยาวแล้ว ยังเป็นการลงทุนที่ช่วยเสริมความมั่นคงด้านอาหารและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น
- ประหยัดค่าเชื้อเพลิง/พลังงาน: ประมาณ 52,500 บาทต่อปี สำหรับกลุ่มแม่บ้าน
- พื้นที่การเกษตรที่ได้รับประโยชน์: กว่า 240 ไร่
- การลดคาร์บอน: ประมาณ 3,278.81 กก. CO2 ต่อปี
โครงการนี้สะท้อนทิศทางการนำพลังงานสะอาดมาใช้ในเชิงปฏิบัติที่ให้ผลทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถใช้ผลลัพธ์ที่ได้เป็นข้อมูลประกอบการขยายผลให้ครอบคลุมพื้นที่อื่น ๆ ต่อไป
