นักคณิตศาสตร์ชี้อ่างทองได้ ส.ว. สูงผิดสัดส่วน ข้อสงสัยโยงเครือข่ายการเมือง

ตัวเลขที่ทำให้ตั้งคำถาม

กรณีการคัดเลือกสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) ในการสรรหาเมื่อปี พ.ศ. 2567 ถูกนำมาเป็นกรณีศึกษาความผิดปกติโดยนักคณิตศาสตร์ที่ใช้จังหวัดอ่างทองเป็นตัวอย่าง เนื่องจากผลการเลือกปรากฏว่าจังหวัดขนาดเล็กแห่งนี้มีผู้ได้รับเลือกเป็น ส.ว. ถึง 6 คน ซึ่งสูงกว่าที่คาดไว้เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรของจังหวัด

ข้อมูลรวมจากการวิเคราะห์ชุดหนึ่งที่นำเสนอไว้ระบุว่า ในพื้นที่ 13 จังหวัดที่มีประชากรรวมกันประมาณ 11 ล้านคน มีผู้สมัคร ส.ว. ระดับอำเภอรวมทั้งสิ้น 14,915 คน และมีผู้ได้เป็น ส.ว. จำนวน 78 คน จากทั้งหมด 200 คนของประเทศ เหตุการณ์ในอ่างทองจึงถูกชี้ว่าเป็นหนึ่งในปรากฏการณ์ที่อาจบ่งชี้ความผิดปกติ

รายละเอียดกรณีอ่างทอง

สำหรับอ่างทอง ข้อมูลชี้ว่า จังหวัดนี้มีผู้สมัคร ส.ว.รวม 661 คน จากประชากรราว ๆ 266,000 คน และเมื่อผ่านกระบวนการคัดเลือกภายในจังหวัดจนถึงขั้นส่งตัวเข้ารอบระดับชาตินั้น อ่างทองมีผู้ผ่านเข้ารอบไขว้ถึง 37 คน จากจำนวน 40 คน ที่ส่งไป ทำให้อัตราการผ่านเข้ารอบของจังหวัดนี้สูงผิดปกติเมื่อเปรียบเทียบกับจังหวัดอื่น ๆ

"ส.ว. 1 คน ควรมีฐานประชากรประมาณ 340,000 คน"

การเทียบสัดส่วนตามมาตรฐานการเป็นตัวแทนนี้ทำให้จำนวน ส.ว.ที่มาจากอ่างทองถูกตั้งคำถามว่าเกินสัดส่วนหรือไม่ และนำไปสู่ข้อสงสัยเรื่องการจัดกลุ่มและเครือข่ายการเมืองที่อาจมีส่วนร่วมในการจัดลำดับผลการคัดเลือก

ภาพรวมจังหวัดอื่นที่น่าสังเกต

นอกจากอ่างทอง ยังมีจังหวัดอื่นที่ถูกยกเป็นตัวอย่างว่ามีจำนวน ส.ว.ที่ได้สูงเกินสัดส่วนเมื่อเทียบกับขนาดประชากร เช่น จังหวัดบุรีรัมย์ที่ได้ ส.ว. 14 คน และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สุรินทร์ที่ได้คนละ 7 คน ขณะที่จังหวัดสตูลและสงขลาก็ได้จังหวัดละ 6 คน การกระจุกตัวของผู้ได้รับเลือกในหลายจังหวัดเล็ก ๆ ทำให้เกิดการตั้งคำถามในเชิงระบบ

ข้อกังวลและคำถามด้านความชอบธรรม

ผู้วิจัยและภาคประชาชนบางกลุ่มตั้งข้อสังเกตว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นอาจเกิดจากการจัดระเบียบการส่งตัวผู้สมัคร การประสานเครือข่ายให้คนกลุ่มหนึ่งผ่านเข้ารอบ หรือแม้แต่การจัดโหวตร่วมกัน ซึ่งทั้งหมดนี้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงต่อความชอบธรรมของกระบวนการคัดเลือก ส.ว. ทั้งในระดับจังหวัดและระดับประเทศ

เสียงจากแวดวงสาธารณะและการเชื่อมโยงเครือข่าย

รายงานฉบับที่อธิบายปรากฏการณ์ชี้ว่า มีการเชื่อมโยงบางส่วนไปยัง "บ้านใหญ่" และเครือข่ายทางการเมืองระดับชาติ บางสื่อยังระบุถึงความเชื่อมโยงกับบุคคลสำคัญทางการเมืองและพรรคการเมือง แต่ในแหล่งข้อมูลที่นำเสนอไม่ได้ระบุข้อสรุปเชิงพยานหลักฐานชัดเจน ดังนั้นข้อกล่าวหาเชิงเครือข่ายยังต้องการการตรวจสอบเพิ่มเติมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ทางออกและประเด็นที่ต้องตรวจสอบ

• ตรวจสอบกระบวนการคัดเลือกผู้สมัครในระดับจังหวัดและการส่งตัวเข้าสู่รอบระดับชาติ
• วิเคราะห์อัตราส่วนการเป็นตัวแทนของ ส.ว. ต่อจำนวนประชากรในแต่ละจังหวัด
• เปิดเผยข้อมูลการลงคะแนนและวิธีการคัดเลือกให้สาธารณชนเข้าถึงได้เพื่อความโปร่งใส

ประเด็นที่ยกขึ้นจากกรณีอ่างทองสะท้อนคำถามเชิงโครงสร้างของการสรรหา ส.ว. ที่เกี่ยวข้องกับความชอบธรรมและการเป็นตัวแทนประชาชน หากต้องการความชัดเจน หน่วยงานกำกับหรือองค์กรอิสระควรได้รับมอบหมายให้ตรวจสอบเชิงลึกและเปิดเผยผลเพื่อคืนความเชื่อมั่นให้สาธารณะ