กาแฟขี้ชะมดโครงการพัฒนาส่วนพระองค์ ชุมพร จุดเรียนรู้-แหล่งท่องเที่ยวชายทะเล

เมื่อเดินทางมายังจังหวัดชุมพร นักท่องเที่ยวและผู้สนใจด้านการเกษตรสามารถแวะเยี่ยมชมร้านกาแฟขี้ชะมดซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ โครงการพัฒนาส่วนพระองค์จังหวัดชุมพร ที่ดินส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) แห่งนี้ทำหน้าที่เป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวศึกษาและศูนย์ส่งเสริมอาชีพให้ชาวบ้านในพื้นที่

สถานที่แห่งการศึกษาและการอนุรักษ์

โครงการพัฒนาส่วนพระองค์ฯ เปิดพื้นที่ให้เป็นห้องเรียนธรรมชาติระบบนิเวศ วิจัยด้านพืชชายฝั่ง และการปลูกพืชแบบผสมผสาน มีการสาธิตแปลงปลูกดอกหน้าวัว การศึกษาพันธุ์พืชสันทรายริมทะเล และกิจกรรมอื่น ๆ ที่เปิดให้เยี่ยมชม รวมทั้งบริการให้คำแนะนำนักท่องเที่ยวและผู้เยี่ยมชม มีทั้งจุดพักแรมและเส้นทางเดินภายในพื้นที่

กาแฟขี้ชะมด: ที่มาจากธรรมชาติและกระบวนการพิเศษ

กาแฟขี้ชะมดที่ผลิตและจำหน่ายในพื้นที่ มาจากการที่สัตว์กลุ่มชะมดและอีเห็นเลือกกินเฉพาะเมล็ดกาแฟสุกสีแดงกลิ่นหอม ซึ่งเป็นผลผลิตที่มีรสชาติดีตามพฤติกรรมการคัดเลือกของสัตว์เหล่านี้ กระบวนการที่เกิดขึ้นในระบบย่อยของชะมดและอีเห็น ทำให้เมล็ดกาแฟเกิดการหมักเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบบางอย่าง ส่งผลให้รสชาติและการดูดซึมต่อมนุษย์แตกต่างจากกาแฟทั่วไป

"งานวิจัยบอกว่าเกิดจากกระบวนการหมักเมล็ดกาแฟในท้องของชะมด ที่มีน้ำย่อยและเอนไซม์ที่เปลี่ยนโครงสร้าง แป้ง น้ำตาล คาเฟอีนถูกย่อยให้โมเลกุลเล็กลง ร่างกายมนุษย์ดูดซึมได้ง่าย ให้ความสดชื่นได้มากกว่า"

กระบวนการแปรรูปหลังการเก็บขับถ่ายของสัตว์ ได้แก่ การตาก เมล็ดที่มีเปลือกหุ้มชั้นนอก (กะลา) จะถูกแกะออก แล้วนำเมล็ดที่ได้บ่มเพื่อช่วยลดความเปรี้ยว ก่อนเก็บรักษาไม่ให้โดนแสงและความชื้นเป็นระยะเวลาประมาณ 2 ปี จากนั้นจึงนำไปคั่วเพื่อนำจำหน่ายหรือเสิร์ฟให้ผู้มาเยือน

บทบาทของสัตว์และชนิดที่เลี้ยงในพื้นที่

ในประเทศไทยโดยรวมมีสัตว์กลุ่มชะมดและอีเห็นรวม 11 ชนิด แบ่งเป็นชะมด 5 ชนิด และอีเห็น 6 ชนิด ซึ่งอยู่ในบัญชีสัตว์ป่าคุ้มครองและสัตว์ป่าสงวน ที่โครงการพัฒนาส่วนพระองค์จังหวัดชุมพรนั้น เลี้ยงอยู่ 2 สายพันธุ์คือ ชะมดเช็ด และ อีเห็น โดยมีบทบาทต่างกัน:

• ชะมดเช็ด: เลี้ยงเพื่อเก็บไขซึ่งมีลักษณะใสคล้ายวาสลีน ใช้เป็นส่วนผสมในของหอม
• อีเห็น: เลี้ยงเพื่อผลิตกาแฟ โดยกินเมล็ดกาแฟสุกแล้วถ่ายออกมาเป็นเมล็ดติดกันเป็นก้อนยาว นำมาตาก อบ และแปรรูปต่อ

ผลต่อชุมชนและการท่องเที่ยว

โครงการพัฒนาส่วนพระองค์ฯ ไม่ได้เป็นเพียงจุดขายผลิตภัณฑ์เท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์เรียนรู้ที่เชื่อมโยงการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ การส่งเสริมอาชีพและการวิจัยด้านการเกษตรของชุมชน การให้ข้อมูลและการสาธิตเกี่ยวกับการปลูก การแปรรูปผลผลิต รวมถึงนิทรรศการที่จัดแสดงตัวจริงของอีเห็นและชะมด ช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจที่มาของผลิตภัณฑ์อย่างใกล้ชิด ทั้งยังเป็นจุดเด่นสำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาที่ชายฝั่งชุมพรและต้องการกิจกรรมเชิงเรียนรู้

ผู้สนใจสามารถเยี่ยมชมสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมและซื้อเมล็ดกาแฟขี้ชะมดเป็นของฝากจากร้านภายในโครงการได้ โดยขณะเดียวกันการจัดการด้านสุขภาพสัตว์และกระบวนการแปรรูปถูกปฏิบัติตามมาตรการเพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีคุณภาพก่อนจำหน่าย (เครดิตภาพ/ข้อมูล: Kanok Shokjaratkul)