Ratko Mladic, de voormalige Bosnisch-Servische legerleider die door het Joegoslaviëtribunaal schuldig werd bevonden aan genocide en andere oorlogsmisdaden, is donderdag op 84-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Den Haag. Mladic verbleef sinds 2011 in een streng beveiligd deel van het gevangeniscomplex op Scheveningen, bestemd voor personen die door het tribunaal of het Internationaal Strafhof zijn berecht en veroordeeld.
Achtergrond en veroordeling
Het internationaal tribunaal verklaarde Mladic in 2017 schuldig en legde hem een levenslange gevangenisstraf op voor zijn rol tijdens de Bosnische burgeroorlog (1992-1995). Zijn veroordeling omvatte onder meer verantwoordelijkheid voor de massamoord in de enclave Srebrenica in 1995, waar volgens het tribunaal meer dan 8.000 Bosnische jongens en mannen werden gedood. Die gebeurtenis wordt door het tribunaal beschouwd als de grootste massamoord in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.
Procesverloop en detentie
Mladic werd op 26 mei 2011 gearresteerd in Servië, na een periode van ongeveer 16 jaar op de vlucht te zijn geweest. In totaal verbleef hij daarna ongeveer 15 jaar in detentie. Tijdens het proces toonde hij naar verluidt geen berouw voor de gepleegde misdrijven. Hij ging in beroep tegen de veroordeling, maar in 2021 werd de straf onherroepelijk bevestigd.
"Mladic overleed in een ziekenhuis in Den Haag," laat het VN-oorlogstribunaal weten aan het ANP.
Gezondheid en verzoeken om overplaatsing
De laatste jaren kampte Mladic met ernstige gezondheidsproblemen. In het vorige decennium had hij hersenbloedingen en volgens zijn zoon leed hij deze zomer vermoedelijk aan een beroerte. De Servische regering deed herhaaldelijk verzoeken aan het tribunaal om Mladic vrij te laten, zodat hij zijn laatste dagen in Servië kon doorbrengen. Deze verzoeken werden onlangs nog ingediend, maar het tribunaal wees ze af vanwege de ernst van de veroordeling en de opgelegde levenslange straf.
Gevolgen en vragen
Het overlijden van Mladic werpt vragen op over de afhandeling van zijn stoffelijk overschot en mogelijke begrafenislocatie; daarover is nog geen duidelijkheid. Zijn dood markeert een afsluiting van een langdurig traject van internationale rechtspraak rond de meest ernstige oorlogsmisdaden tijdens de Bosnische oorlog.
De zaak tegen Mladic geldt als een van de belangrijkste zaken van het Joegoslaviëtribunaal en is internationaal gevolgd vanwege de omvang van de misdrijven en de rol van het tribunaal in het vaststellen van verantwoordelijkheid. In Nederland staat de uitvoering van detentie en medische zorg voor deze categorie gedetineerden onder toezicht van de betrokken autoriteiten, zoals blijkt uit de detentie in het gespecialiseerde complex op Scheveningen.
- Leeftijd bij overlijden: 84 jaar
- Detentie sinds: 26 mei 2011
- Veroordeling: levenslang (2017); definitief in 2021
- Beruchtste misdrijf: massamoord in Srebrenica (meer dan 8.000 slachtoffers)
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1995 | Srebrenica-massamoord |
| 2011 | Arrestatie in Servië; overplaatsing naar Scheveningen |
| 2017 | Veroordeling tot levenslang door het tribunaal |
| 2021 | Uitspraak in hoger beroep onherroepelijk |
| 2026 | Overlijden in een Haags ziekenhuis |
Het Joegoslaviëtribunaal, formeel het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia, speelde een centrale rol bij het vaststellen van individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht tijdens de oorlogen in de Balkan. De uitvoering van werkwijzen rondom detentie en medische zorg voor veroordeelden blijft gevoelig en onderhevig aan internationale en bilaterale discussies, zoals blijkt uit de verzoeken van de Servische regering om medische repatriatie van Mladic.
De precieze verdere procedure rond de doodsoorzaak, eventuele autopsie en de bestemming van het lichaam is nog niet publiekelijk bekendgemaakt. Het tribunaal heeft het overlijden bevestigd aan het ANP; verdere officiële mededelingen worden verwacht van de betrokken autoriteiten.
