De Universiteit Leiden heeft voor het eerst in haar geschiedenis het academisch jaar geopend in Den Haag, een stap die volgens het college van bestuur aangeeft dat de universiteit zich presenteert als één instelling actief in twee steden. De plechtigheid werd voorafgegaan door een cortège en afgesloten met een programmadeel rond kunstmatige intelligentie.
Historisch moment en symboliek
De opening markeert een breuk met traditie: in de ruim 451-jarige geschiedenis van de universiteit vond de start van het academisch jaar nog niet eerder in Den Haag plaats. Ook de stoet, een cortège die sinds 1972 niet meer bij de opening te zien was, trok voorafgaand aan de ceremonie door de hofstad. De optocht liep van het Wijnhaven-gebouw naar concertzaal Amare en was via een livestream te volgen.
"Dit is een historisch moment. Na 451 jaar openen we in Den Haag. We zijn een universiteit in twéé steden"
Die boodschap kwam van collegevoorzitter Luc Sels, die tegelijk benadrukte dat het niet om een verhuizing gaat, maar om het samenbrengen van de academische kracht van Leiden met de maatschappelijke en internationale context die Den Haag biedt.
Een nieuwe balans tussen traditie en maatschappelijke relevantie
Volgens het college van bestuur ligt de historische basis van de universiteit in Leiden, met een breed wetenschappelijk fundament van disciplines als archeologie tot astrofysica. Den Haag moet volgens de bestuurders niet fungeren als kopie van Leiden, maar als een centrum waar onderzoek en onderwijs kunnen samenwerken met politieke, bestuurlijke en internationale instellingen.
Tijdens het programma bespraken bestuurders, hoogleraren en studenten in verschillende formats hoe beide locaties van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen versterken. Presentator Bo Nieuwenhuis leidde een gesprek met leden van het College van Bestuur, waarin werd ingegaan op de kansen en verschillen tussen beide steden.
AI centraal in inhoudelijk debat
Het thema van de bijeenkomst was kunstmatige intelligentie (AI). De discussie spitste zich toe op zowel de mogelijkheden als de ethische en maatschappelijke vragen die AI oproept voor onderwijs en onderzoek. Vicevoorzitter Timo Kos signaleerde dat AI veel kansen biedt maar ook om bezinning vraagt: een oproep om technologie 'met verstand' te omarmen.
Staatssecretaris Willemijn Aerdts, tot voor kort werkzaam als docent en onderzoeker bij het Institute of Security and Global Affairs, hield de keynote waarin zij stelde dat Nederland midden in een AI-revolutie zit en dat AI vrijwel elk domein raakt — van medische detectie tot precisielandbouw.
| Spreker | Rol |
|---|---|
| Luc Sels | Collegevoorzitter |
| Sarah de Rijcke | Rector |
| Timo Kos | Vicevoorzitter |
| Willemijn Aerdts | Staatssecretaris (keynote) |
- 451 jaar — eerste opening in Den Haag in de geschiedenis van de universiteit.
- 1972 — sinds dat jaar geen cortège meer bij de opening geweest.
- Centraal thema van de opening: kunstmatige intelligentie en de maatschappelijke impact daarvan.
Rector Sarah de Rijcke gaf aan dat de verplaatsing van enkele activiteiten naar Den Haag vooral moet bijdragen aan het interdisciplinaire karakter van de universiteit, waarbij Leidse academische disciplines profiteren van de grote stedelijke en maatschappelijke praktijkvraagstukken van Den Haag.
De ceremonie en de discussies weerspiegelen een bredere beweging binnen het Nederlandse hoger onderwijs: universiteiten zoeken nauwere verbindingen met beleid, het internationale veld en het maatschappelijk middenveld. Voor Leiden betekent dit dat de historische facetten behouden blijven, terwijl nieuwe locaties en samenwerkingsvormen ruimte moeten bieden aan actuele thema's zoals AI.
Voor studenten en medewerkers biedt de gezamenlijke opstelling van Leiden en Den Haag kansen om onderwijs en onderzoek directer te koppelen aan maatschappelijke uitdagingen. De komende jaren zal blijken in welke mate die meerstadsaanpak leidt tot structurele vernieuwing in onderwijsprogramma's en onderzoeksprioriteiten.
