Het aantal studenten aan de lerarenopleiding Fries is dit studiejaar sterk toegenomen tot in totaal 36 personen. Volgens de hogeschool NHL Stenden in Leeuwarden komt die stijging voort uit het provinciale taalbeleid en uit een gerichte wervingscampagne als voorbereiding op het Taalplan Frysk 2030, dat het Fries een structurele plaats in het onderwijs wil geven.
Verdubbeling en samenstelling van de instroom
De nieuwe cohorten bestaan uit verschillende typen studenten: er zijn twee voltijdstudenten, zestien deeltijdstudenten en zestien studenten die Fries volgen als minor. Onder de deeltijdstudenten bevinden zich relatief veel zij-instromers, personen die tijdens hun loopbaan overstappen naar het onderwijs.
| Type opleiding | Aantal studenten |
|---|---|
| Voltijd | 2 |
| Deeltijd | 16 |
| Minor | 16 |
| Totaal | 36 |
Achtergrond: zorgen en beleid
De toename wordt mede gezien als reactie op eerder onderzoek waarin de situatie van het Fries kritisch werd beoordeeld. In 2016 concludeerde onderzoeker Geert Driessen dat het Fries in gevaar was en dat actie nodig was om verdere achteruitgang te voorkomen. De provincie nam vervolgens maatregelen en startte proefprojecten in samenwerking met basisscholen, die uitmondden in het Taalplan Frysk 2030. Dit plan streeft naar een doorlopende leerlijn Fries, van de vroegste jaren tot en met volwasseneneducatie, en wil het Fries vanaf 2030 als examenvak aanbieden in het voortgezet onderwijs.
"De verdubbeling van het aantal studenten is een duidelijk signaal dat de belangstelling voor het Fries in het onderwijs groeit," aldus Babs Gezelle Meerburg van de lerarenopleiding.
Gevolgen voor scholen en kansengelijkheid
Een grotere aanwas van toekomstige docenten is een noodzakelijke voorwaarde om het doel van het Taalplan te halen. Scholen in Friesland zullen immers meer leraren nodig hebben om Fries structureel en kwalitatief verantwoord aan te bieden, zowel in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs. Het succes van het beleid hangt niet alleen af van aantallen, maar ook van verspreiding en inzetbaarheid van docenten in alle regio's.
Voor de onderwijspraktijk betekent dit onder meer dat aandacht nodig is voor:
- het behouden en aantrekken van docenten in krimp- en plattelandsgebieden;
- de kwaliteit van de lerarenopleiding en vakdidactiek voor Fries;
- doorlopende professionele ontwikkeling en ondersteuning voor zij-instromers;
- gelijke toegang voor leerlingen om Fries te leren, ongeacht sociaaleconomische achtergrond of woonplaats.
Als het doel is dat alle Friese scholen Fries aanbieden en stimuleren, dan vereist dat niet alleen meer opgeleide docenten maar ook structurele financiering, stageplaatsen en een landelijke erkenning van het vak. De huidige aanwas is bemoedigend, maar het blijft de vraag of de aantallen op lange termijn voldoende zijn om de ambities van 2030 waar te maken.
Wervingsactie en toekomstperspectief
De provincie heeft een wervingscampagne opgezet die in de komende jaren doorloopt. Volgens betrokkenen moet die inspanning worden volgehouden om de instroom niet terug te zien lopen. De nadruk op zij-instromers laat zien dat het lerarentekort en de vraag naar vakdocenten creatieve oplossingen vraagt. De uitdaging is nu om van deze impuls een duurzame verbetering te maken, zodat alle leerlingen in Friesland gelijke kansen krijgen om Fries te leren en het onderwijsaanbod over tijd zeker te stellen.
De stijging naar 36 studenten is een belangrijke eerste stap, maar beleidsmakers, onderwijsinstellingen en scholen moeten blijven samenwerken om het beoogde effect van het Taalplan Frysk 2030 te realiseren.
