Het Ministerie van Onderwijs en Opleiding voert per 1 december 2026 gemeenschappelijke toetsopgaven in voor periodieke eindtoetsen van leerlingen in de 5e, 9e en 12e klas. De maatregel is opgenomen in Circulaire 89/2026/TT-BGDĐT en heeft als expliciet doel de eerlijkheid en objectiviteit van beoordelingsprocedures te vergroten.
Wat verandert er?
Concreet wordt het ministerie verantwoordelijk voor het opstellen, beoordelen en verspreiden van uniforme toetsen voor bepaalde vakken binnen de genoemde leerjaren. Voor het vijfde leerjaar geldt dat er gemeenschappelijke toetsen zijn aan het einde van het eerste semester en aan het einde van het schooljaar. Voor leerlingen in de negende en twaalfde klas worden dergelijke toetsen afgenomen aan het einde van het eerste semester en opnieuw aan het einde van het tweede semester.
De invoering richt zich niet op alle vakken: alleen vakken die op basis van punten worden beoordeeld en die door het ministerie worden geselecteerd, krijgen een centraal toetsformat. Voorafgaand aan de toetsing zal het ministerie de lijst met betrokken vakken aan onderwijsinstellingen bekendmaken. Daarnaast moeten de opgaven qua inhoud, vorm en moeilijkheidsgraad aansluiten bij de leerdoelen van het nationale onderwijsprogramma.
Praktische onderdelen en gevolgen
De nieuwe regeling brengt een aantal concrete wijzigingen en aandachtspunten met zich mee. Scholen krijgen op korte termijn te maken met uniforme toetsmaterialen en instructies vanuit het ministerie. Belangrijke aspecten zijn:
- Het ministerie ontwikkelt en beoordeelt de gemeenschappelijke toetsopgaven.
- Toetsmomenten: einde eerste semester en einde schooljaar voor groep 5; einde eerste en tweede semester voor groepen 9 en 12.
- De keuze van vakken ligt bij het ministerie; de lijst moet voor elke toetsperiode worden gecommuniceerd met scholen.
Scholen en docenten zullen hun voorbereiding en lesplanning moeten afstemmen op de centraal bepaalde toetsing. Ook beoordelingsprocedures en het geven van cijfers kunnen daardoor consistenter worden, mits de landelijke uitvoering zorgvuldig verloopt.
Beoogd effect: meer gelijkheid in beoordeling
Volgens het ministerie is het uitgangspunt dat gemeenschappelijke opgaven de transparantie en objectiviteit van beoordeling verhogen. Centralisatie van toetsen moet volgens deze redenering voorkomen dat leerlingen in verschillende regio's of op verschillende scholen uiteenlopende normen krijgen. Dat is vooral relevant voor de klassen die aan belangrijke overgangs- of eindexamens staan, zoals de negende en twaalfde klas.
De circulaire benadrukt dat toetsvragen in lijn moeten zijn met het algemene curriculum. Daarmee wordt geprobeerd te waarborgen dat landelijke toetsen niet leiden tot verdringing van het reguliere lesprogramma of tot onredelijke kennisvragen die losstaan van de leerdoelen.
Timing in één oogopslag
| Leerjaar | Toetsmomenten |
|---|---|
| 5 | Einde eerste semester en einde schooljaar |
| 9 | Einde eerste semester en einde tweede semester |
| 12 | Einde eerste semester en einde tweede semester |
De precieze vakken waarvoor gemeenschappelijke opgaven gelden, worden vóór de toetsperiode door het ministerie bekendgemaakt. Ook de normering en de concrete examenopgaven worden centraal vastgesteld en verspreid.
Wat staat er nog open?
De circulaire bevat kaders voor uitvoering, maar laat ruimte voor verdere uitwerking en praktische afspraken tussen het ministerie en onderwijsinstellingen. Belangrijke vragen voor de komende maanden zijn onder meer hoe de distributie van toetsen logistiek verloopt, welke ondersteuning scholen krijgen bij invoering en op welke manier docenten worden betrokken bij de ontwikkeling en beoordeling van de opgaven.
Voor ouders en leerlingen is de aangekondigde maatregel van direct belang: wie in het schooljaar 2026–2027 in de vijfde, negende of twaalfde klas zit, doet vanaf december periodieke toetsen volgens een landelijk vastgesteld format. Het ministerie profileert de stap als een poging om beoordeling consistenter en rechtvaardiger te maken; de praktische uitwerking bepaalt of dit doel ook wordt bereikt.
