Een vooraanstaande middelbare school in Shenzhen heeft plannen bekendgemaakt om 21 docenten in dienst te nemen, onder wie vijf gepromoveerden en zestien kandidaten met een masterdiploma. De sollicitanten zijn opgeleid aan gerenommeerde instellingen als de Tsinghua-universiteit, de Fudan-universiteit, de Zhejiang-universiteit, de University of Cambridge en de National University of Singapore, blijkt uit berichtgeving over de wervingsronde.
Opleiding en inzet wijken soms af
Opvallend is dat meerdere gepromoveerden worden aangesteld voor vakken die niet rechtstreeks aansluiten bij hun promotie- of mastergebied. Voorbeelden die naar buiten zijn gebracht:
- Een gepromoveerde in de elektrotechniek (Tsinghua) wordt ingezet als wiskundedocent.
- Een gepromoveerde elektrotechnicus van de University of Cambridge is aangesteld als docent natuurkunde.
- Een gepromoveerde materiaalfysicus/-chemicus van Fudan gaat scheikunde geven.
- Een gepromoveerde van de Chinese University of Science fungeert als trainer voor de wiskundeolympiade.
Van de 21 kandidaten heeft slechts een klein aantal een formele lerarenopleiding gevolgd: vier personen zijn afgestudeerd aan de Beijing Normal University en één aan de East China Normal University. De overige kandidaten volgden specialistische wetenschappelijke opleidingen.
Snelle groei van het aantal gepromoveerden
De werving valt samen met een sterke toename van het aantal gepromoveerden in China. Volgens gegevens van het Chinese ministerie van Onderwijs steeg het jaarlijkse aantal nieuw gediplomeerde promovendi van 53.700 in 2014 naar 97.200 in 2024, een toename van ongeveer 82 procent. Ook het aantal ingeschreven promovendi is in dezelfde periode ruim verdubbeld, van 312.700 naar 676.300.
Wat betekent dit voor het onderwijs?
De opmars van hoogopgeleide wetenschappers in het voortgezet onderwijs roept vragen op over taaktoewijzing, didactische voorbereiding en de aansluiting tussen specialistische onderzoekskennis en lesgeven op scholen. Enerzijds kan de komst van gepromoveerden de inhoudelijke diepgang van exacte vakken vergroten en talenten voor natuur- en wiskundige disciplines aantrekken. Anderzijds neemt slechts een klein deel van deze kandidaten formele lerarenopleiding mee, wat implicaties heeft voor pedagogische vaardigheden en vakdidactiek.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Totaal te werven docenten | 21 |
| Gepromoveerden | 5 |
| Masterdiploma's | 16 |
| Formele lerarenopleiding | 5 (4 Beijing Normal, 1 East China Normal) |
De voorbeelden uit Shenzhen illustreren ook dat scholen zoeken naar hooggekwalificeerde kandidaten om scholieren beter voor te bereiden op academische competities en vervolgonderwijs. De inzet van promovendi als trainers voor wiskundeolympiades laat zien dat sommige scholen expliciet inzetten op topprestaties van leerlingen.
Breder beeld en mogelijke gevolgen
De verschuiving van promotieonderzoekers naar het voortgezet onderwijs past in een breder arbeidsmarktpatroon: het aanbod van hoogopgeleiden groeit sterker dan de traditionele universitaire en onderzoeksbanen. Dit leidt ertoe dat gepromoveerden andere loopbaankeuzes maken, waaronder werken op middelbare scholen. Voor beleidsmakers en schoolbesturen ontstaat hiermee een spanningsveld tussen inhoudelijke kennis en onderwijskundige bekwaamheid.
Belangrijke vragen voor het vervolg zijn of én hoe scholen en overheden aanvullende lerarenopleidingen of inwerkprogramma’s kunnen aanbieden aan hoogopgeleide nieuwkomers, en welke impact deze instroom heeft op de kwaliteit en toegankelijkheid van het voortgezet onderwijs. Dergelijke keuzes hebben gevolgen voor kansenongelijkheid, de leeromgeving en de voorbereiding van leerlingen op vervolgonderwijs en internationale competities.
De wervingsronde in Shenzhen vormt een concreet voorbeeld van een internationale trend die ook in Nederland en andere landen begrijpend bekeken kan worden: hoe benutten we de kennis van promovendi optimaal in het onderwijs, zonder concessies te doen aan pedagogische kwaliteit?
