De Sint Jan in Roosendaal is na een ingrijpende renovatie weer open voor publiek. De kerk, die sinds 2019 leegstond, is in de afgelopen jaren omgevormd tot een plek waar inwoners kunnen werken, vergaderen en cultuur beleven. Vrijdagmiddag werd de heropening officieel voltrokken; tijdens de Open Monumentendag dit weekend kan het publiek voor het eerst een kijkje nemen.
Meer dan zeven eeuwen historie, nieuw gebruik
De Sint Jan is al meer dan 750 jaar verbonden aan Roosendaal. Oorspronkelijk werd op die plek in 1268 een kapel gebouwd. In 1460 maakte die plaats voor een grotere kerk en in 1839 kreeg het gebouw de vorm zoals die nu bekend is. Na een sterke daling van het aantal kerkgangers vanaf de jaren zestig, stopten de reguliere kerkdiensten in 2003. Zestien jaar later, in 2019, werd begonnen met nadenken over een nieuwe bestemming voor het monument.
Een plek voor alle Roosendalers
De nieuwe opzet is er op gericht om de historische waarde van het gebouw zoveel mogelijk te bewaren en tegelijkertijd een breed publiek de mogelijkheid te bieden het gebouw te gebruiken. Jan-Hein Sloesen, directeur-bestuurder van Cultuurcluster Roosendaal, leidde het project met die opdracht: van ontmoetingsplek tot cultuurzaal en vergaderruimte. De kerk is daarbij niet langer primair een religieuze ruimte, maar heeft een sociale, maatschappelijke en culturele functie gekregen.
De verhuur van ruimtes vormt het verdienmodel van de Sint Jan. De renovatie werd gefinancierd met leningen en zonder subsidies, zo meldt de organisatie. De ruimte kan in zijn geheel worden gehuurd voor evenementen, maar ook kunnen losse delen worden gereserveerd voor vergaderingen en bijeenkomsten.
“De kerk in de waarde laten die hij heeft”
Dat uitgangspunt heeft consequenties: waar voorheen soms grootschalige dansfeesten in het kerkgebouw plaatsvonden, is dat nu uitgesloten. Sloesen: “Grote dansfeesten in het gebouw organiseren, zoals voor 2019 nog gebeurde, gaat dus niet meer. Daar hebben we in Roosendaal hele andere mooie gebouwen voor.” Het accent ligt op behoud en passend gebruik bij de status van het monument.
Renovatie bracht vondsten onder de vloer aan het licht
De werkzaamheden vergden ingrijpende aannames. Zo is de complete vloer uit de kerk gehaald om vloerverwarming aan te brengen. Tijdens die ingreep zijn ondermeer graven uit de periode vóór 1839 ontdekt; het ging om grafplaatsen van welgestelde Roosendalers. Die vondsten zijn door de betrokken partijen bekeken en teruggelegd op de oorspronkelijke plek.
- Functioneel: sociale, maatschappelijke en culturele activiteiten
- Financiering: renovatie betaald met leningen, geen subsidies
- Gebruik: verhuur als inkomstenbron; grootschalige dansfeesten niet meer toegestaan
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1268 | Kapel gebouwd op de locatie van de huidige Sint Jan |
| 1460 | Kapel vervangen door een grotere kerk |
| 1839 | Huidige opzet van de Sint Jan |
| 2003 | Kerkdiensten stopgezet |
| 2019 | Gebouw kwam leeg te staan; start plannen nieuwe bestemming |
| 2026 | Heropening na renovatie |
Voor Roosendaal betekent de heropening van de Sint Jan meer dan alleen een extra locatie in het stadscentrum. Het is een culturele investering in behoud van erfgoed met een nieuwe maatschappelijke rol. De komende maanden zal blijken hoe vaak en op welke manier inwoners en organisaties gebruik gaan maken van de ruimtes. De keuze voor verhuur zonder subsidies maakt het financiële belang van een consistent en passend gebruik duidelijk: de exploitatie moet zichzelf terugverdienen.
De Sint Jan belooft daarmee een nieuw, zichtbaar hart van Roosendaal te worden, waar historie en hedendaags gebruik samenkomen. Dit weekend biedt de Open Monumentendag de eerste gelegenheid voor bewoners om het resultaat van de verbouwing te zien en te beoordelen of het gebouw past bij de verwachtingen van een ‘plek voor alle Roosendalers’.
