NIJMEGEN – In de Stevenskerk in Nijmegen werd dit weekeinde niet alleen geluisterd naar muziek. Onder begeleiding van harde muziek stapten deelnemers op spinningfietsen om geld bijeen te brengen voor het grote kerkorgel. De actie moet ongeveer €4.000 opleveren voor de restauratie van het instrument, dat al 250 jaar in de kerk staat.
De combinatie van een intensieve sportactiviteit en een eeuwenoude kerk is opvallend, maar het doel is concreet. Het Königorgel, dat aan de westzijde van de Stevenskerk onder de Stevenstoren staat, heeft groot onderhoud nodig. Vijftig jaar na de vorige restauratie zijn opnieuw ingrepen noodzakelijk om het instrument in goede conditie te houden.
Een lekkend instrument
Het orgel wordt met wind bespeeld. Volgens Milja Feije, projectleider van de donatiecampagne voor het Königorgel, is er sprake van lekkage. Daardoor is het instrument niet alleen kwetsbaar, maar vraagt het bespelen ook extra aandacht.
"Het orgel wordt met wind bespeeld en hij lekt"
Organist Derk Jansen kent het orgel al tientallen jaren. Hij bespeelt het instrument sinds ongeveer een halve eeuw met enige regelmaat en merkt dat vooral de mechanische onderdelen hun beperkingen hebben.
"Er zijn altijd al bepaalde problemen geweest met de mechanieken. Dat moet je echt in de gaten houden."De restauratie moet die problemen structureel aanpakken, in plaats van ze alleen tijdens het spelen op te vangen.
Alle pijpen worden nagekeken
De omvang van de klus is aanzienlijk. Voor de volledige restauratie is €1,3 miljoen nodig. Daarbij worden alle 3.624 orgelpijpen één voor één onder handen genomen. Ook de blaasbalgen krijgen aandacht. Mechanische onderdelen worden gerestaureerd en waar nodig vervangen.
| Onderdeel | Gegeven uit de campagne |
|---|---|
| Leeftijd van het orgel | 250 jaar |
| Aantal orgelpijpen | 3.624 |
| Benodigd voor de restauratie | €1,3 miljoen |
| Beoogde opbrengst spinningactie | ongeveer €4.000 |
Het Königorgel werd na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog voor het laatst gerestaureerd. De huidige onderhoudsopgave komt daarmee na een lange periode waarin het instrument opnieuw vele jaren is gebruikt. De campagne benadrukt dat het niet om een kleine reparatie gaat, maar om een omvangrijke restauratie van het volledige instrument.
Verschillende bronnen nodig
Om het bedrag van €1,3 miljoen bij elkaar te krijgen, wordt niet op één financieringsbron ingezet. De campagne maakt gebruik van meerdere kanalen. Via crowdfunding moet ongeveer €350.000 binnenkomen. Daarnaast wordt een beroep gedaan op fondsen en subsidies. Kleinere acties, zoals het spinningweekeinde, vormen een aanvulling op die grotere bijdragen.
- De spinningactie is bedoeld om ongeveer €4.000 op te brengen.
- Via crowdfunding moet circa €350.000 worden verzameld.
- De resterende financiering moet komen uit fondsen, subsidies en andere acties.
De spinningclub New Miles nam het initiatief voor de sportieve inzameling. De club wilde iets doen voor Nijmegen en koos uiteindelijk voor het orgel in de Stevenskerk als goed doel. Deelnemers trapten in de kerk, aan de westkant van het gebouw, terwijl het instrument waarvoor zij zich inspanden op korte afstand zichtbaar bleef.
Sport tussen de orgelpijpen
Voor de deelnemers was het daarmee geen gewone spinningles. De fietsen stonden in een omgeving die normaal gesproken met kerkmuziek en historische architectuur wordt geassocieerd. De stevige muziek en de inspanning op de pedalen vormden een scherp contrast met het stille, monumentale karakter van het kerkinterieur.
Tegelijkertijd bleef tijdens de actie zichtbaar waarvoor het geld werd opgehaald. Het orgel staat onder de Stevenstoren en is daarmee niet een abstract onderdeel van een restauratiebegroting, maar een tastbaar instrument midden in de kerk. De actie bracht de financieringsopgave letterlijk dichter bij het publiek: iedere deelnemer kon het orgel zien terwijl die zich inspande voor het behoud ervan.
De opbrengst van ongeveer €4.000 is slechts een klein deel van het totale bedrag, maar past binnen de bredere aanpak van de campagne. De restauratie vraagt om grote bijdragen van fondsen en subsidies, terwijl kleinere acties helpen om aandacht en geld te verzamelen. De spinningactie laat bovendien zien dat voor het Nijmeegse orgel verschillende vormen van betrokkenheid worden gezocht.
Voor de Stevenskerk staat daarmee meer op het spel dan het herstel van afzonderlijke onderdelen. De orgelpijpen, blaasbalgen en mechanieken maken samen het instrument dat al tientallen jaren door Jansen en andere organisten wordt bespeeld. Nu het orgel opnieuw groot onderhoud nodig heeft, moet de campagne voldoende middelen bijeenbrengen om het complete instrument aan te pakken.
De fietsers in de kerk leverden daar dit weekeinde hun bijdrage aan. Hun inspanning is bedoeld om het 250 jaar oude Königorgel voor de toekomst in betere conditie te brengen. Hoe snel de volledige restauratie kan worden uitgevoerd, hangt af van het bijeenbrengen van de benodigde €1,3 miljoen.
