De provincie Noord-Holland heeft een uitgebreide ruimtelijke analyse laten opstellen door het RIVM om inzicht te krijgen in de kwaliteit van de leefomgeving in de regio Noord-Holland Zuid. Doel van het onderzoek is beleidsmakers te ondersteunen bij het wegen van gezondheid bij ruimtelijke keuzes, bijvoorbeeld rond industriële vestigingen en woningbouw.
Wat is onderzocht
Het rapport brengt een breed palet aan factoren in kaart die de gezondheid van inwoners kunnen beïnvloeden. Naast de hoeveelheid groen en de aanwezigheid van voorzieningen zijn onder meer de volgende elementen beoordeeld:
- luchtkwaliteit;
- geluid van verkeer;
- temperatuur op zomerse dagen;
- kans op overstromingen;
- aanwezigheid van fietspaden;
- sociale veiligheid;
- voorzieningen zoals scholen en winkels.
Daarnaast is gekeken naar waar kwetsbare groepen wonen, zoals kinderen en 65-plussers, maar ook mensen met een slechte gezondheid of die eenzaam zijn. Die kwetsbaarheid kan de impact van een minder gezonde leefomgeving vergroten.
Waar meerdere problemen samenkomen
Volgens de samenvatting van het RIVM komen op bepaalde plekken in de regio meerdere ongezonde factoren tegelijk voor. De aandachtslocaties die het rapport noemt zijn onder meer Velsen, Schiphol, Westpoort, Amsterdam-Noord en Amsterdam-Zuidoost. Ook wijken in Amsterdam zoals Geuzenveld/Slotermeer en Slotervaart worden genoemd vanwege een hogere kwetsbaarheid van de bevolking.
“De provincie heeft het brede spectrum van een gezonde leefomgeving in kaart gebracht. We willen hiermee bereiken dat overheden bewust aandacht besteden aan gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering in hun beleid.”
De uitspraak is afkomstig van gedeputeerde Jeroen Olthof (Milieu en Gezonde leefomgeving), die benadrukt dat de informatie moet helpen om gezondheid volwaardig mee te wegen in beleidskeuzes.
Regionale verschillen en voorbeelden
Het rapport laat zien dat de combinatie van schadelijke factoren per gebied verschilt. Voorbeelden uit de analyse:
- In Velsen gaat het volgens de rapportage vooral om een combinatie van luchtkwaliteit, verkeersgeluid, hoge temperaturen op zomerse dagen en gevoelens van onveiligheid.
- In Amsterdam-Zuidoost is minder groen aanwezig, ervaren meer mensen onveiligheid en is de dagtemperatuur bij hitte hoger dan gemiddeld.
- In delen van het zuiden van Noord-Holland, zoals de Gooi- en Vechtstreek en Zuid-Kennemerland, komen minder schadelijke factoren tegelijk voor.
Waar kwetsbaarheid meespeelt
Het RIVM benadrukt dat de effecten van de leefomgeving niet gelijkelijk verdeeld zijn. Wijken waar veel kwetsbare groepen wonen, zoals bepaalde delen van Amsterdam en ook plaatsen als Velsen, Haarlem en Zaandam, vragen extra aandacht omdat dezelfde blootstelling aan geluid of luchtverontreiniging daar meer gezondheidsgevolgen kan hebben.
| Gebied | Belangrijkste samenloop van factoren |
|---|---|
| Velsen | Luchtkwaliteit, verkeergeluid, temperatuur bij hitte, onveiligheidsgevoelens |
| Schiphol / Westpoort | Hoge blootstelling aan luchtverontreiniging en geluid |
| Amsterdam-Zuidoost | Minder groen, hogere temperaturen, meer onveiligheidsgevoelens |
| Geuzenveld/Slotermeer, Slotervaart | Hogere kwetsbaarheid van de bevolking |
Wat betekent dit voor beleid?
De provincie wil de analyse gebruiken als onderlegger bij plannen voor ruimtelijke inrichting en beleid dat gezondheid beschermt en bevordert. Concreet kan dat betekenen dat bij vergunningverlening of bij nieuwe woning- en bedrijventerreinen de uitkomsten van de kaart meegewogen moeten worden. De gedeputeerde noemt het rapport een middel om overheden bewust te maken van gezondheidsaspecten in hun beslissingen.
Betekenis voor Zuid-Hollandse lezers
Hoewel het onderzoek specifiek gaat over Noord-Holland Zuid, hebben de bevindingen algemene relevantie voor andere provincies, waaronder Zuid-Holland. De methode van het RIVM — gecombineerde beoordeling van fysieke en sociale factoren — kan als voorbeeld dienen voor lokale overheden die gezondheid structureel willen meenemen in ruimtelijke beslissingen. Wijken met veel kwetsbare bewoners vragen daarbij extra aandacht, ongeacht provinciegrens.
Het rapport laat zien dat gezondheid geen losstaand thema is, maar verweven met verkeer, groen, klimaatadaptatie en sociale veiligheid. Voor beleidsmakers betekent dat een integrale aanpak: mitigeren van geluid en luchtverontreiniging waar mogelijk, compenseren met meer groen en voorzieningen, en extra monitoring in kwetsbare wijken.
De provincie Noord-Holland heeft de kaart nu beschikbaar gesteld als input voor toekomstig beleid. Volgende stappen of concrete maatregelen worden in de samenvatting niet gedetailleerd benoemd; het document is bedoeld als kennisinstrument voor gemeenten en andere overheden.
