De provincie Noord‑Holland verzoekt het Rijk om netcongestie en het tekort aan stikstofruimte als nationale crisis te behandelen. Dat schrijft de provincie naar aanleiding van een impactanalyse van adviesbureau Berenschot, die laat zien dat vrijwel alle grote projecten in de provincie vastlopen door beperkte elektriciteitsnetcapaciteit en onvoldoende stikstofruimte.
Een krappe kering: slechts 1 procent kan nu doorgaan
Volgens de analyse kan onder de huidige omstandigheden ongeveer 1 procent van de onderzochte ontwikkelingen doorgaan. Zelfs in het meest gunstige scenario, waarin meer stikstofruimte beschikbaar zou komen, blijkt niet meer dan 43 procent van de plannen realiseerbaar. Berenschot noemt netcongestie het belangrijkste knelpunt.
| Scenario | Percentage realiseerbaar |
|---|---|
| Huidige situatie | 1% |
| Meest gunstige scenario | 43% |
| Nieuwbouwwoningen (huidig) | 11% |
De uitkomst heeft directe gevolgen voor de ruimtelijke ontwikkeling in de provincie: nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen en voorzieningen kunnen niet of niet op tijd worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Dat leidt tot vertragingen en onvoorziene kosten voor projectontwikkelaars, gemeenten en woningcorporaties.
Wie zijn het hardst geraakt?
De analyse geeft aan dat de effecten ongelijk verdeeld zijn. In het bijzonder worden de volgende sectoren genoemd als zwaar getroffen:
- Woningbouw: onder de huidige omstandigheden kan circa 11 procent van de nog te realiseren nieuwbouwwoningen worden gebouwd.
- Industriële verduurzaming en uitbreiding: veel plannen stagneren door gebrek aan aansluitcapaciteit.
- Publieke laadinfrastructuur: geplande uitbreidingen voor elektrische voertuigen komen vóór 2030 grotendeels niet van de grond.
Voor de markt van bedrijfsruimte heeft dit ook een financiële consequentie. Vastgoedbeleggers merken dat panden met een bruikbare stroomaansluiting schaars worden. Daardoor groeit de waarde en verhuurbaarheid van locaties waarin voldoende stroomcapaciteit beschikbaar is.
Waarom ontstaat netcongestie?
De achterliggende oorzaak is tweeledig: Nederland produceert steeds meer duurzame elektriciteit en tegelijkertijd groeit het verbruik. De uitbreiding van capaciteit op het elektriciteitsnet loopt echter niet in hetzelfde tempo mee. Daardoor ontstaat op lokaal en regionaal niveau te weinig ruimte om nieuwe afnemers aan te sluiten.
Berenschot concludeert dat de beperkte netcapaciteit, gecombineerd met langlopende vergunning- en aanlegprocedures, ervoor zorgt dat projecten stilvallen nog voordat ze zijn gestart. De provincie stelt dat dit knelpunt het tempo van de energietransitie en de aanpak van de woningnood remt.
Praktische gevolgen en vervolgstappen
De provincie heeft het Rijk gevraagd om netcongestie en stikstoftekort op de nationale agenda te plaatsen en als crisiszaak te behandelen. Een dergelijke aanwijzing kan leiden tot versnelde procedures en extra investeringen in het elektriciteitsnetwerk en in de toedeling van stikstofruimte.
Wat betekent dat concreet voor betrokken partijen?
- Projectontwikkelaars moeten rekening houden met langere doorlooptijden en onzekerheid rond aansluitingstermijnen.
- Gemeenten kunnen vertraging oplopen bij woningbouwplannen en infrastructurele projecten.
- Vastgoedbeleggers zullen extra premie willen betalen voor panden met directe aansluitmogelijkheden of investeringen in voorzieningen voor flexibiliteit (zoals lokale opslag en slimme laadinfrastructuur).
De provincie benadrukt dat zonder nationale coördinatie het risico bestaat dat regionale oplossingen elkaar tegenwerken en dat bottlenecks op de netten lang blijven bestaan.
De komende weken zijn bepalend: het Rijk zal moeten reageren op het verzoek van Noord‑Holland en aangeven of en hoe het de problematiek op korte termijn wil verlichten. Tot die tijd blijft de realisatie van veel projecten onzeker, met verstrekkende gevolgen voor woningbouw, bedrijven en de lokale economie.
De impactanalyse van Berenschot is daarmee een waarschuwing dat technische en beleidsmatige knelpunten op het elektriciteitsnet niet louter technische problemen zijn, maar structurerende beperkingen voor de woon- en werkomgeving in Noord‑Holland.
