Het Ministerie van Onderwijs en Training heeft een ontwerp-circulaire voorgelegd aan lokale onderwijsbesturen en deskundigen waarin een ingrijpende wijziging van de procedure voor toelating tot de tiende klas wordt voorgesteld. In het meest vergaande scenario moeten leerlingen die via een toelatingsexamen worden geselecteerd voortaan alleen toetsen maken in wiskunde en literatuur.
Aard van het voorstel en de consultatie
Het ministerie heeft om reacties gevraagd in drie regio’s: Hai Phong, Ho Chi Minh-stad en Hanoi. Het ontwerp schetst drie mogelijkheden voor toelating tot het voortgezet onderwijs: toelatingsexamens, selectie op basis van schoolresultaten en een combinatie van beide systemen. De consultatie moet helderheid geven over de voorkeuren van gemeenten, scholen en docenten.
Wat verandert er concreet?
Op dit moment bestaat het toelatingsexamen voor de tiende klas doorgaans uit drie toetsen: wiskunde, literatuur en een derde vak dat door het ministerie wordt aangewezen. Volgens de huidige regels mag dat derde vak niet twee jaar achter elkaar hetzelfde zijn. In de praktijk kozen veel provincies en steden recentelijk voor een vreemde taal als derde toetsvak.
Het nieuwe ontwerp beperkt het examen tot twee vakken. Indien gemeenten kiezen voor een toelatingsexamen, zouden kandidaten alleen worden getest in:
- Wiskunde
- Literatuur
De ontwerptekst specificeert ook de toetsduur: voor literatuur is er 120 minuten beschikbaar; voor wiskunde varieert de voorgestelde tijd tussen 90 en 120 minuten.
Variatie tussen gemeenten en bestaande praktijken
Niet alle gemeenten kiezen al uitsluitend voor toelatingsexamens. Sommige besturen gebruiken voortschrijdende cijferlijsten uit het voorgaande onderwijsjaar als selectiecriterium of combineren die cijfers met toetsen. Het ministerie biedt met het ontwerp ruimte voor zowel een centraal examenmodel als meer op schoolprestaties gebaseerde selectie, afhankelijk van lokale keuze.
Gevolgen en discussiepunten
Een stap naar een tweevaksmodel raakt meerdere onderwerpen in het publieke debat: gelijke kansen, voorbereiding en het curriculum op de lagere en middelbare scholen. Belangrijke aandachtspunten die tijdens de consultatie waarschijnlijk aan bod komen, zijn onder meer:
- Of het schrappen van het derde vak de toetsing voldoende breed maakt om uiteenlopende talenten en capaciteiten van leerlingen te meten.
- De mogelijke invloed op de keuze van minder dure of populairdere voorbereidingstrajecten, en daarmee op de kansenongelijkheid tussen leerlingen uit verschillende sociaaleconomische milieus.
- De logistieke en organisatorische consequenties voor examenkalenders en beoordelingsprocedures, met name als wiskunde en literatuur beide langere examenduur krijgen.
Op dit moment bevat het ontwerp geen details over de weging van examencijfers ten opzichte van eventuele schoolcijfers in het gecombineerde model. Ook blijft onduidelijk hoe het ministerie mogelijke overgangsregelingen wil invullen voor scholen en leerlingen die zijn voorbereid op het huidige drievaksysteem.
Vervolgstappen
Het ministerie verwacht de ontvangen commentaren te verwerken in een definitieve tekst van de circulaire. Pas daarna kan worden vastgesteld of en wanneer de nieuwe regels ingaan en hoe zij nationaal zullen worden ingevoerd. Voor scholen, docenten en leerlingen is het van belang de uitkomsten van de consultatie te volgen, omdat een besluit directe gevolgen kan hebben voor de toelatingsprocedures en de voorbereiding daarop.
| Aspect | Huidig model | Voorgesteld model |
|---|---|---|
| Aantal examenvakken | 3 (wiskunde, literatuur, variabel) | 2 (wiskunde en literatuur) |
| Toelichting | Derde vak door ministerie, niet twee jaar achtereen gelijk | Standaardisatie op twee kernvakken |
| Examenduur literatuur | Variabel | 120 minuten |
| Examenduur wiskunde | Variabel | 90–120 minuten |
De consultatie in Hai Phong, Ho Chi Minh-stad en Hanoi is bedoeld om een representatief beeld te krijgen van regionale voorkeuren en knelpunten. De reactie van het veld zal mede bepalen of het ministerie vasthoudt aan het tweevaksvoorstel of kiest voor een alternatieve invulling van de toelating tot de tiende klas.
