Het Ministerie van Onderwijs en Opleiding heeft aangekondigd dat het de regelgeving rond de maximale werkdruk van leraren herziet om deze aan te passen aan de toepassing van digitale technologie en kunstmatige intelligentie (AI). Doel is de personeelsbehoefte te heroverwegen en de administratieve lasten voor docenten te verminderen, zo blijkt uit een rapport dat het ministerie presenteerde op een landelijke conferentie van provinciale onderwijsdirecteuren.
Onderbouwing: AI verlaagt voorbereiding en administratie
In het gepresenteerde materiaal verwijst het ministerie naar onderzoeksresultaten waaruit zou blijken dat AI-tools leraren helpen bij het voorbereiden van lessen en bij administratieve taken, met een reductie tussen de 30% en 60%. Het ministerie kondigt aan verder onderzoek te doen en beleidsvoorstellen voor te leggen om het personeelsbestand, de regelgeving en de werving te herzien.
"onderzoeken aantonen dat AI-tools leraren hebben geholpen de voorbereiding van lessen en administratieve taken met 30% tot 60% te verminderen."
Tekorten blijven omvangrijk
Tegelijk tonen statistieken van het ministerie dat er nog altijd een substantieel tekort aan leerkrachten is. In juni telde het land volgens het ministerie nog 104.516 leraren minder op de loonlijst dan het vastgestelde quotum. Het tekort is uitgesplitst per onderwijsniveau:
| Onderwijsniveau | Tekort (aantal) |
|---|---|
| Kleuteronderwijs | 14.757 |
| Basisonderwijs | 30.949 |
| Lager secundair onderwijs | 42.357 |
| Hoger secundair onderwijs | 16.453 |
De cijfers laten zien dat de tekorten over vrijwel alle onderwijsniveaus verspreid zijn en in sommige provincies extra scherp zijn. Het ministerie noemt expliciet voorbeelden van provincies met aanzienlijke gaten in de personeelsbezetting, zoals Dien Bien en Tuyen Quang, waar respectievelijk 1.752 en 1.753 functies onvervuld zijn.
Gevolgen van een lager quotum voor 2026
Het rapport meldt dat het personeelsquotum voor 2026 aanzienlijk is verlaagd ten opzichte van 2025. Dat heeft geleid tot een gelijkwaardige afname van het aantal toegewezen leerkrachten en tot praktische gevolgen op lokaal niveau: verschillende gemeenten die al wervingsacties voorbereidden of plannen hadden om onvervulde vacatures van 2025 in te vullen, moesten die activiteiten stopzetten. Het ministerie zegt tegelijkertijd beleid te willen ontwikkelen om gekwalificeerd personeel aan te trekken, met speciale aandacht voor specialistische vakken en regio's met economische en sociale achterstand.
- Het ministerie wil regelgeving uitvaardigen om administratieve lasten en archivering te verminderen.
- Er komt beleid om de toepassing van digitale technologie en AI in scholen te bevorderen.
- Er worden plannen genoemd voor wervingsmaatregelen gericht op specialistische vakken en achtergestelde gebieden.
De combinatie van een verlaagde personeelsquotum en de verwachting dat AI-documentatie en lesvoorbereiding kan verminderen, zet lokale overheden voor lastige keuzes: minder vaste functies toewijzen terwijl het daadwerkelijke tekort nog groot is. Voor gemeenten die omgaan met hoge tekorten betekent dit mogelijk minder direct inzetbare middelen om achterstanden weg te werken.
Wat staat er op het spel?
De aangekondigde beleidswijzigingen raken meerdere belangen: de werkdruk en professionele autonomie van leraren, de kwaliteit en continuïteit van onderwijs in krimp- of achterstandgebieden en de arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel. Het ministerie balanceert tussen het benutten van efficiencywinst door digitalisering en het waarborgen van voldoende en kwalitatief goede bezetting in alle regio's.
Belangrijke vragen die nu openstaan zijn onder meer hoe snel en effectief AI-tools in de praktijk kunnen worden opgeschaald, welke garanties er komen dat reducties in personeelsquotum niet leiden tot verergering van tekorten in kwetsbare gebieden, en op welke manier gemeenten gecompenseerd of ondersteund worden bij wervingsstoppen als gevolg van landelijke aanpassingen.
Het ministerie heeft aangekondigd nadere onderzoeken en beleidsvoorstellen te presenteren; tot die tijd blijven onderwijsbestuurders en lokale overheden aangewezen op aanvullende informatie om hun personeelsbeleid te sturen.
