Landelijke toename raakt ook Leiden
Het aantal mensen met dementie in Nederland ligt momenteel rond de 300.000 en zal naar verwachting rond 2050 verdubbelen. Die landelijke ontwikkeling heeft directe consequenties voor Leidse zorginstellingen, mantelzorgers en wijknetwerken. De Belgische onderzoeker Kasper Bormans, verbonden aan de Universiteit van Maastricht en bekend van zijn tentoonstelling Het Geheugenpaleis in Brussel, benadrukt dat goede communicatie met mensen met dementie kan leiden tot een betere levenskwaliteit.
Praktische benadering boven campagnes
Bormans stelt dat traditionele informerende campagnes met posters niet altijd het gewenste effect hebben. Hij pleit voor concrete, gezamenlijke activiteiten waarbij jonge en oudere generaties daadwerkelijk met elkaar in aanraking komen. Zijn uitgangspunt: echte verbinding ontstaat niet door een kort optreden of symbolische handeling, maar door samen iets te doen waarbij praten en herinneringen delen centraal staan.
"Niet kinderen op een podium zetten, een liedje laten zingen en dan weer naar huis sturen. Samen met de ouderen een spelletje doen waarbij winnen of verliezen niet aan de orde is, maar waarbij met elkaar gepraat wordt en herinneringen worden opgehaald. Dat is echte verbinding."
Wat betekent dat voor Leiden?
Voor Leiden volgen daaruit meerdere concrete overwegingen. Ten eerste is het een aansporing voor lokale zorgorganisaties en welzijnsinstellingen om intergenerationele activiteiten structureel aan te bieden in plaats van incidentele acties. Ten tweede onderstreept de boodschap van Bormans het belang van voortdurende communicatie met mensen bij wie dementie is vastgesteld: een diagnose is niet direct een eindpunt, maar het begin van een periode waarin de kwaliteit van leven beïnvloed kan worden door dagelijkse sociale interacties.
- Leidse zorginstellingen kunnen bestaande dagbesteding uitbreiden met gezamenlijke activiteiten gericht op herinneringsdeling.
- Buurt- en schoolprojecten kunnen structureel worden ingericht om kinderen en ouderen met elkaar te verbinden.
- Beleidsmakers moeten rekening houden met een toenemende vraag naar mantelzorgondersteuning en wijkgerichte hulp in de komende decennia.
Onderzoek en geneesmiddelen – geen enkel alternatief
Bormans benadrukt dat dementie niet eenduidig is: er zijn volgens hem ongeveer 50 vormen van dementie, waardoor één magische oplossing onwaarschijnlijk lijkt. Het wetenschappelijk onderzoek naar behandelingen blijft belangrijk, maar in afwachting van mogelijke geneesmiddelen noemt hij de menselijke verbinding "het beste medicijn". Die opvatting legt een accent op sociale interventies naast medische en farmaceutische trajecten.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Huidig aantal mensen met dementie (Nederland) | ~300.000 |
| Verwachting in 2050 | Verdubbeling ten opzichte van nu |
| Aantal vormen van dementie (volgens Bormans) | 50 |
Gevolgen voor mantelzorg en beleid
De prognose dat het aantal mensen met dementie de komende decennia sterk toeneemt, betekent dat Leiden zich moet voorbereiden op een grotere druk op mantelzorgers, thuiszorg en intramurale voorzieningen. Lokale besturen en zorgaanbieders zullen keuzes moeten maken over investering in training van personeel, het creëren van ontmoetingsplekken en het stimuleren van netwerkzorg in wijken. Daarbij kan het pleidooi van Bormans richtinggevend zijn: investeren in sociale verbindingen kan de levenskwaliteit van mensen met dementie verbeteren en tegelijkertijd de druk op medische interventies verlichten.
Slotopmerking
De boodschap is helder en praktisch: stap af van louter informeren en zet in op duurzame, gezamenlijke activiteiten die mensen met dementie daadwerkelijk bereiken. Voor Leiden ligt hier een taak en een kans: door lokaal beleid en zorgaanbod aan te passen kan de stad bijdragen aan een betere kwaliteit van leven voor een groeiend aantal inwoners met dementie.
