In grote delen van Noord‑ en Zuid‑Holland zijn in het kraanwater pfas‑concentraties gemeten die hoger liggen dan de door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) aanbevolen richtwaarde van 4,4 nanogram per liter. Dat blijkt uit een analyse van gegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven die milieuorganisatie Greenpeace heeft samengesteld.
Achtergrond en meetwaarden
Pfas (per‑ en polyfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor duizenden kunstmatig geproduceerde verbindingen die water‑, vet‑ en vuilafstotende eigenschappen hebben. Ze komen voor in alledaagse producten zoals antiaanbakpannen, voedselverpakkingen, kleding en blusschuim. Tijdens productie en gebruik belanden deze stoffen in het milieu; via lucht, bodem en water kunnen ze in de voedselketen en uiteindelijk in drinkwater terechtkomen.
De Europese wettelijke norm voor de maximale hoeveelheid pfas in drinkwater is 100 nanogram per liter. Volgens Greenpeace‑analyse en de gebruikte meetgegevens blijft het Nederlandse drinkwater ruim binnen die wettelijke grens. Op veel locaties zijn de gemeten concentraties echter duidelijk hoger dan de RIVM‑aanbeveling van 4,4 nanogram per liter. Als voorbeeld noemt het onderzoek plaatsnamen waar concentraties rond 14,3 nanogram per liter zijn gemeten.
Wat het RIVM en drinkwaterbedrijven zeggen
Het RIVM adviseert al geruime tijd om voor pfas in drinkwater een strenger grensniveau te hanteren dan de Europese norm. In recente publicaties wijst het instituut op nieuwe wetenschappelijke inzichten waaruit blijkt dat pfas stoffen effect kunnen hebben op het immuunsysteem bij lagere concentraties dan eerder werd aangenomen. Het RIVM benadrukt dat overheden en bedrijven maatregelen kunnen treffen om de blootstelling van mensen aan pfas op termijn te verminderen.
“Voor inwoners die zich zorgen maken over de kwaliteit van hun drinkwater, is de belangrijkste boodschap dat het drinkwater van PWN voldoet aan alle wettelijke normen.”
Die woorden zijn afkomstig van een woordvoerder van drinkwaterbedrijf PWN, dat het grootste deel van Noord‑Holland van drinkwater voorziet. PWN wijst erop dat de aanwezigheid van pfas samenhangt met de bronnen waaruit het bedrijf water betrekt, zoals oppervlaktewater uit het IJsselmeer en rivierwater dat wordt beïnvloed door verontreinigingen via internationale waterstromen zoals de Rijn.
Lokale gevolgen en verantwoordelijkheid
De uitkomsten van de Greenpeace‑analyse maken duidelijk dat de chemische cocktail in oppervlaktewater en rivierwater grensoverschrijdend van aard is: verontreinigingen komen via internationale stromen Nederland binnen en kunnen regionaal leiden tot hogere concentraties in drinkwaterbronnen. Voor inwoners betekent dit een groeiende zorg over de lange termijn en over kwetsbare groepen bij wie effecten op het immuunsysteem ernstiger kunnen zijn.
Drinkwaterbedrijven pleiten zelf voor beter toezicht en een breed verbod op pfas‑stoffen, zodat de emissies bij de bron worden aangepakt. Het RIVM en andere wetenschappelijke instituten roepen op tot aanvullende maatregelen en tot herziening van normen op basis van nieuwe kennis over gezondheidsrisico’s.
Praktische informatie voor inwoners
Voor bewoners die zich zorgen maken over de pfas‑waarden in hun regio gelden de volgende overwegingen:
- Het drinkwater voldoet aan de geldende Europese wettelijke norm van 100 ng/l.
- Het RIVM adviseert een veel strengere referentiewaarde van 4,4 ng/l op basis van recente wetenschappelijke inzichten.
- Individuele meetwaarden per kraan en regio kunnen sterk variëren afhankelijk van bron en zuiveringsproces; bij twijfel kan contact worden opgenomen met het regionale drinkwaterbedrijf voor actuele meetgegevens en toelichting.
Wat nu te verwachten is
De discussie over pfas in drinkwater gaat zowel over technische beheersing door waterbedrijven als over beleidskeuzes op nationaal en Europees niveau. Mogelijke stappen zijn strengere monitoring, het aanstellen van aanvullende zuiveringsmaatregelen bij bronnen met hogere concentraties en regelgeving die het gebruik van pfas in producten verder beperkt.
Voor nu geldt dat het kraanwater volgens de huidige wetgeving veilig wordt geacht, maar dat experts en milieuorganisaties pleiten voor een preventieve aanpak om toekomstige gezondheidsrisico’s zoveel mogelijk te beperken.
| Norm/waarde | Waarde (nanogram/liter) |
|---|---|
| Europese wettelijke limiet | 100 |
| RIVM‑advies | 4,4 |
| Voorbeeld gemeten waarde in onderzoek | 14,3 |
Lees verder bij het regionale drinkwaterbedrijf voor specifieke meetwaarden in uw gemeente en volg advies van lokale gezondheidsautoriteiten voor groepen met extra risico.
