GGD Gooi en Vechtstreek gaat onderzoeken of preventie tegen vapen al op basisscholen kan worden ingezet. De gezondheidsdienst reageert op de zorg dat jongeren steeds eerder beginnen met vapen en wil daarom eerder beginnen met voorlichting en interventies.
Aanpak en doelstellingen
Het onderzoek maakt deel uit van het uitvoeringsplan bij het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Middelen 2026–2027. De GGD wil in kaart brengen of bestaand materiaal rond vape-preventie geschikt is voor jongere kinderen en welke aanpassingen nodig zijn om effectief te zijn op de basisschool. Centraal staat niet alleen het uitleggen van risico’s, maar vooral het versterken van welbevinden en weerbaarheid en het creëren van een gezonde norm binnen scholen en gezinnen.
De GGD benadrukt dat ouders en leerkrachten een actieve rol krijgen, bijvoorbeeld bij het signaleren van vroeg experimenteergedrag. Scholen kunnen nu al advies en ondersteuning opvragen; afhankelijk van de onderzoeksuitkomsten wordt een aanbod ontwikkeld dat – als alles volgens planning verloopt – vanaf 2027 aan basisscholen kan worden aangeboden.
Concrete onderdelen en vervolgonderzoek
- Beoordeling van bestaand preventiemateriaal op toepasbaarheid voor jongere leerlingen.
- Ontwikkeling van een aangepast aanbod voor basisscholen bij positieve uitkomsten.
- Betrekken van ouders en leraren bij herkenning van beginstadia van gebruik en experimenteergedrag.
- Bundeling van activiteiten: vanwege het grote aantal basisscholen in de regio verwacht de GGD dat activiteiten gezamenlijk worden aangeboden.
Naast vapen op scholen werkt de regio ook aan andere onderdelen uit het uitvoeringsplan. Gemeenten laten een inventarisatie uitvoeren om te bepalen welke mogelijkheden er zijn om alcoholreclame in de openbare ruimte te beperken. Daarnaast start een zogenoemd hotspotonderzoek om plekken en tijden in kaart te brengen waar overlast door alcohol- en middelengebruik voorkomt. Op basis van die uitkomsten kan lokaal extra preventie of handhaving worden ingezet.
"Scholen kunnen nu al op aanvraag advies en ondersteuning krijgen rond vapen."
Regionale campagne en handhaving
De regio zet de komende twee jaar ook in op maatregelen als rook- en vapevrije zones, controles op de verkoop van alcohol aan minderjarigen en ondersteuning van scholen. Volgens het uitvoeringsplan staat een regionale campagne over vapen gepland voor 2026; in 2027 volgt een campagne rond alcohol.
| Jaar | Belangrijke actie |
|---|---|
| 2026 | Onderzoek naar vape-preventie en regionale vapen-campagne |
| 2027 | Mogelijke start van aangepast aanbod op basisscholen en alcoholcampagne |
Impact en overwegingen
De vroegtijdige inzet van preventie op basisscholen betekent een verschuiving in focus: niet louter kennisoverdracht over gezondheidsrisico’s, maar het versterken van sociale vaardigheden en het bevorderen van een schoolklimaat dat experimenteren ontmoedigt. De GGD noemt expliciet de rol van ouders en leraren; zij vormen de frontlinie bij het herkennen en begeleiden van kinderen die mogelijk vroeg beginnen met vapen.
Omdat veel scholen in de regio zijn, verwacht de GGD dat activiteiten waarschijnlijk gebundeld worden aangeboden. Dat kan voordelen bieden in schaalbaarheid en kostenbesparing, maar vraagt ook om afstemming met lokale omstandigheden en praktische uitvoerbaarheid per school.
Het uitvoeringsplan verbindt preventieve maatregelen met handhaving: naast educatieve activiteiten worden ook controles op naleving van leeftijdsgrenzen en het instellen van rook- en vapevrije zones genoemd. Het hotspotonderzoek moet daarbij concrete handelingsperspectieven opleveren voor gemeenten.
Voor scholen en ouders die nu al met vragen zitten, blijft de GGD bereikbaar voor advies en ondersteuning. De uitkomsten van het lopende onderzoek bepalen in hoeverre en op welke manier het aangepaste preventieaanbod vanaf 2027 beschikbaar komt.
