Elf leerlingen uit groep 8 zijn bij de recente Loting & Matching onjuist geplaatst, meldt het Onderwijs Servicepunt VO (OSVO). Volgens de organisatie heeft de fout alleen betrekking op leerlingen die in het vmbo zijn geplaatst; bij havo- en vwo-loting zijn geen fouten geconstateerd.
Hoe ontstond de fout?
De onjuiste toewijzingen kwamen aan het licht tijdens een onderzoek van onderzoekers van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam. Zij onderzochten of een eerdere aanpassing aan het lotingssysteem invloed had op de uitkomsten. Daarbij ontdekten zij bij toeval dat een technische procedure, de zogenoemde "staartverbetering", niet volledig was uitgevoerd.
Die staartverbetering is een algoritmische stap die bedoeld is om leerlingen die aanvankelijk op een minder gewenste school waren geplaatst, alsnog te kunnen verplaatsen naar een overgebleven plek op een school die hoger op hun voorkeurenlijst stond. Omdat die stap niet juist werkte, werden sommige vmbo-leerlingen niet volgens de volledige procedure gematcht.
Gevolgen en herstel
Volgens OSVO is voor vier van de verkeerd geplaatste leerlingen de situatie inmiddels opgelost: zij hebben via de reservelijst alsnog een plaats gekregen op de juiste school. Met de ouders van de overige zeven leerlingen is contact opgenomen en hun kinderen krijgen nu alsnog een aanbod voor een plek op de voorkeurschool. Ouders en leerlingen kunnen dat aanbod weigeren.
De betrokken partijen — OSVO en de twee organisaties die de loting uitvoeren, Stichting ELK en Skrepr — hebben formeel hun excuses aangeboden. In een verklaring stellen zij dat zij betreuren dat het proces niet vlekkeloos is verlopen en erkennen zij de impact op de betrokken leerlingen en gezinnen, juist nu het nieuwe schooljaar begint.
"Ik kan me voorstellen dat het vervelend is voor deze zeven leerlingen en hun ouders en dat het geen prettige start van hun schooljaar is," zei wethouder Esmah Lahlah (Onderwijs).
Reacties en opmerkingen
Wethouder Lahlah karakteriseerde het probleem als een "technisch probleem met de publicatie van de reservelijsten", waarbij tijdelijk een tussenstand in het ouderportaal werd getoond in plaats van de definitieve lijst. Zij benadrukte begrip voor de ontstane stress bij gezinnen.
OSVO benadrukt dat de fout niet opzettelijk was en dat het herstel zo snel mogelijk is ingezet zodra de onvolledige uitvoering van de staartverbetering aan het licht kwam. De organisaties benadrukken dat de betrokken leerlingen en hun ouders persoonlijk zijn geïnformeerd en excuses zijn aangeboden.
Wat betekent dit voor vertrouwen in loting en algoritmes?
Het voorval onderstreept de kwetsbaarheid van geautomatiseerde procedures in het onderwijsproces. Zelfs een onderdeel dat bedoeld is om rechtvaardiger uitkomsten te bevorderen kan, bij onvolledige uitvoering, tot ongelijke of onjuiste plaatsingen leiden. Voor ouders en leerlingen is dat ingrijpend: plaatsing op de verkeerde school kan van invloed zijn op het sociale en leerklimaat van de leerling juist in de cruciale eerste weken van het voortgezet onderwijs.
- 11 leerlingen verkeerd geplaatst bij de loting;
- 4 leerlingen via de reservelijst alsnog op de juiste school geplaatst;
- 7 leerlingen krijgen een aangeboden plaats op hun voorkeurschool; ouders zijn geïnformeerd.
| Aantal | Toelichting |
|---|---|
| 11 | Totaal verkeerd geplaatste leerlingen |
| 4 | Via reservelijst alsnog goed geplaatst |
| 7 | Contact opgenomen; aanbod voor juiste school gedaan |
De betrokken partijen hebben nog geen nadere toelichting gegeven over eventuele technische aanpassingen of garanties om herhaling te voorkomen. Duidelijk is wel dat het incident vragen oproept over supervisie, testprocedures en transparantie van lotingsalgoritmes in het voortgezet onderwijs.
Als onderwijsredactie blijven wij volgen of er extra maatregelen worden aangekondigd en of vervolgonderzoeken aanbevelingen doen om de betrouwbaarheid van Loting & Matching te verbeteren, met bijzondere aandacht voor de positie van kwetsbare leerlingen bij de overgang naar het vmbo.
