Droogte zet honingproductie onder druk
De langdurige droogte deze zomer heeft geleid tot een sterk tegenvallende honingproductie bij meerdere imkers in Noord-Holland. Bloei van planten en bomen is korter of valt helemaal weg, waardoor bijenvolken weinig nectar en stuifmeel kunnen verzamelen. Voor imkers betekent dat minder oogst en extra kosten om hongerige koloniën door de zomer te slepen.
Imkers zoeken naar noodoplossingen
Michiel Versteeg uit ’t Gooi beheert ongeveer veertig bijenkasten. Door voedseltekorten voert hij zijn volken al weken suikerwater. Volgens Versteeg gaat het om ongeveer veertien kilo per volk aan bijvoeren, een maatregel die hij nodig acht om te voorkomen dat kolonies verzwakken. Als bijen te weinig voedsel vinden, stopt de koningin met eitjes leggen en kan een volk in omvang teruglopen.
Sommige imkers zien bovendien een extreme reactie van de bijen op voedselgebrek. Versteeg beschrijft het ontstaan van wat hij een
"hongerzwerm ontstaan"
noemt: bijen die massaal op zoek gaan naar voedsel en de kast verlaten.
Verschillende strategieën onder imkers
Niet alle imkers kiezen voor bijvoeren. Victor Bol uit Zandvoort verwacht eveneens een kleinere oogst, maar voert zijn volken niet bij. Hij laat juist meer honing in de kasten achter zodat de kolonies gezond blijven voor de winter. Bol merkt bovendien dat bijen in zijn tuin de aangeboden voorjaarshoning snel opeten, een aanwijzing voor het tekort aan natuurlijke voedselbronnen.
De verschillen hangen sterk samen met de omgeving. Joris Knoops van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging, die ongeveer 8.500 imkers vertegenwoordigt, zegt dat droge buitengebieden en heidevelden het zwaarst lijden. Stedelijke gebieden met lindebomen, fruitbomen en stadstuinen bieden vaak nog voldoende voedsel, en daar blijken sommige imkers juist een beter jaar te hebben.
Regionale afwijkingen: Hoorn als uitzondering
Een opvallend voorbeeld is Peter Conijn uit Oosterblokker en omgeving Hoorn. Dankzij lindebomen, fruitbomen en het aandeel groen in en rond de stad beleeft hij dit jaar een topjaar qua honingproductie. Daarmee illustreert de situatie hoe lokaal de effecten van droogte kunnen zijn: binnen dezelfde provincie kunnen opbrengsten sterk uiteenlopen.
Wat betekent dit voor consumenten en natuur?
Voor consumenten betekent een kleinere oogst mogelijk minder lokale honing in de schappen en op verkooppunten langs de weg. Voor de natuur en bestuiving zijn de signalen zorgelijker: bijen en wilde bestuivers spelen een cruciale rol bij het bestuiven van groenten, fruit en wilde planten. Als bijenvolken verzwakken of krimpen, kan dat doorwerken in bestuivingstekorten op korte en middellange termijn.
Praktische gevolgen en adviezen voor imkers
- Bijvoeren met suikerwater kan nodig zijn om koloniën te behouden, maar brengt extra kosten met zich mee.
- Sommige imkers kiezen ervoor meer honing achter te laten om de winter door te komen, wat de handelbare oogst vermindert.
- Verplaatsen van kasten naar voedselrijkere gebieden zoals tuinen en steden is niet altijd mogelijk en kan conflicteren met de behoeften van wilde bestuivers.
Data in één oogopslag
| Imker | Locatie | Aantal kasten | Maatregel |
|---|---|---|---|
| Michiel Versteeg | 't Gooi | ~40 | Bijvoeren (~14 kg/volk) |
| Victor Bol | Zandvoort | niet genoemd | Meer honing achterlaten |
| Peter Conijn | Oosterblokker/Hoorn | niet genoemd | Topjaar door stedelijke flora |
| Brancheorganisatie | Landelijk | ~8.500 imkers vertegenwoordigd | Signaleert sterke regionale verschillen |
Wat kan herstel brengen?
Regen kan de situatie verbeteren, maar alleen als het langdurig en voldoende valt. Omdat het bloeiseizoen in de meeste gevallen al voorbij is, geeft een enkele bui waarschijnlijk geen volledig herstel van de honingoogst. Bovendien kan het verplaatsen van bijenvolken naar heidevelden of andere gebieden problematisch zijn omdat daar ook veel wilde bijen afhankelijk van zijn.
De aanhoudende droogte leert dat lokale inrichting van groen en stadstuinen een buffer kan vormen tegen voedseltekorten voor bijen. Voor bewoners en gemeenten zijn maatregelen zoals het aanplanten van bijenvriendelijke bomen en bloemen en terughoudend maaibeleid concrete opties om de volgende jaren veerkrachtiger te zijn.
Voor imkers in Noord-Holland blijft dit jaar een uitdaging: sommigen voeren bij om hun koloniën te redden, anderen accepteren een kleinere oogst om de volken gezond te houden. De gevolgen voor biodiversiteit en lokale economieën worden de komende maanden duidelijker naarmate de winter nadert.
