De voorgenomen aardwarmteboring in de regio Ede steunt in hoge mate op publieke financiering en een subsidieconstructie die veel van de bedrijfsrisico's afdekt. Uit de in de vergunning opgevraagde documenten blijkt dat het project uitgevoerd wordt door een consortium van Gaia Energy B.V. en MPD Groene Energie, terwijl het staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN) in financiële zin al betrokken is.
Dubbele rol van de staat
Opvallend in de stukken is dat EBN, ondanks dat het formeel geen vergunninghouder of aandeelhouder is in deze fase, volgens de documenten verantwoordelijk is voor de financiering van ongeveer 40% van de projectkosten. Dat betekent dat de Staat via EBN voor eigen rekening en risico meefinanciert aan het project, terwijl het ministerie van Economische Zaken en Klimaat juist onafhankelijk de startvergunning moet beoordelen.
Die combinatie van toezichthoudende en financië le betrokkenheid leidt tot vragen over onafhankelijkheid en belangenverstrengeling bij de beoordeling van de vergunningaanvraag. De documenten laten daarnaast zien dat de exploitatie van de warmtelevering sterk afhankelijk is van een zogenoemde exploitatiesubsidie (SDE++).
Subsidieregeling en financiële onzekerheden
In de openbare stukken staat vermeld dat er een SDE++-beschikking is afgegeven met een maximumbedrag van €74,2 miljoen. Deze subsidie is niet een vooraf gestorte som, maar een prestatiegebonden vergoeding: uitbetaling vindt plaats op basis van de daadwerkelijke hoeveelheid geleverde, subsidiabele warmte. Voor dit project is dat berekend op ruim 70.000 MWh aan subsidiabele warmte per jaar, en de toekenning geldt voor maximaal vijftien jaar.
Tegelijkertijd zijn concrete financiële details grotendeels onvindbaar in de openbare startvergunning: veel bedragen zijn zwartgelakt. De totale investeringskosten voor de boortoren, de verwachte winst of projectrentabiliteit en de operationele kosten zijn daardoor niet openbaar te beoordelen aan de hand van het vrijgegeven dossier.
- Consortium: Gaia Energy B.V. en MPD Groene Energie
- Publieke financiering: EBN financiert circa 40% van de projectkosten
- SDE++: beschikking tot maximaal €74,2 miljoen
- Subsidiabele productie: ruim 70.000 MWh per jaar
- Looptijd subsidie: maximaal 15 jaar
"De documenten tonen dat het project voor de exploitatie zwaar afhankelijk is van overheidssteun,"
Die zin uit de dossieranalyse vat de kern samen: de levensvatbaarheid van het project is nauw gekoppeld aan publieke middelen en prestatie-uitkeringen. Voor bewoners en de gemeente blijft het onduidelijk wat er gebeurt als die steun na de subsidieperiode wegvalt of lager uitvalt dan verwacht.
Gevolgen voor de biomassa-ambitie
Een van de doelstellingen rondom geothermie in Ede is het verminderen van de inzet van biomassa voor warmteopwekking. De vergunningstukken laten echter de vraag open of geothermie daadwerkelijk leidt tot het volledig vervangen van biomassa in de lokale warmtevoorziening. Omdat veel financiële data zijn weggelakt en de exploitatie afhankelijk is van warmteproductie en subsidie, blijft onduidelijk in hoeverre eindgebruikers, netwerkbeheerders of gemeenten risico's zullen dragen wanneer de warmteopbrengst tegenvalt.
Tabel: Kerncijfers uit de vergunningstukken
| Onderdeel | Vermelde waarde |
|---|---|
| EBN-financiering | 40% van projectkosten |
| SDE++-beschikking | Max. €74,2 miljoen |
| Subsidiabele warmte | Ruim 70.000 MWh/jaar |
| Looptijd subsidie | Maximaal 15 jaar |
Voor de inwoners van Ede zijn er concrete vragen die nu nog onbeantwoord blijven: wie draagt de financiële risico’s op lange termijn, wat gebeurt er na afloop van de SDE++-periode en in hoeverre kan het project daadwerkelijk zorgen voor structurele plaatsvervanging van biomassa? De zwarte balken in de openbare stukken bemoeilijken een onafhankelijke toetsing van de businesscase.
De ontwikkeling van geothermie heeft potentie voor een duurzamere warmtevoorziening in de Veluwe-regio, maar de huidige vergunningstukken onderstrepen dat er grote afhankelijkheid is van staatssteun en dat transparantie over de feitelijke kosten en risicoverdeling vooralsnog ontbreekt. Dergelijke onzekerheden zijn van belang voor gemeentebestuur, lokale energieafnemers en bewoners die betrokken of geraakt worden door de uitvoering van het project.
