อนุรักษ์ภูมิปัญญาบนผืนน้ำของเกาะตำมะลัง
ตำบลตำมะลัง อำเภอเมือง จังหวัดสตูล จัดการแข่งขันเรือพายประเพณี ครั้งที่ 13 ณ ท่าเรือองค์การสะพานปลา (ท่าเรือแพหลวง) โดยไฮไลท์ของงานเป็นการแข่งขันเรือพายสำหรับเด็กหรือที่ชาวบ้านเรียกว่า เรือเปอราฮูตางัน ซึ่งเป็นอัตลักษณ์ท้องถิ่นเฉพาะของตำบลนี้ โดยมีทีมเข้าร่วมแข่งขันทั้งหมด 16 ทีม
เรือเปอราฮูตางันเป็นเรือพายจิ๋ว ขนาดประมาณ 1 เมตร ทำจาก แกลลอนน้ำมัน ที่นำมาตกแต่งเป็นรูปเรือหรือผ่าครึ่งใช้งานได้โดยไม่ต้องมีไม้พาย ผู้พายจะใช้มือทั้งสองข้างในการขับเคลื่อน เรือชนิดนี้เป็นเอกลักษณ์ที่พบได้เพียงในตำบลตำมะลังของสตูลเท่านั้น
เด็กคือผู้สืบทอดและผู้ทำความดีของชุมชน
เรือเปอราฮูตางันไม่ได้เป็นเพียงของเล่นหรือเครื่องมือสัญจรเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปใช้ประโยชน์ในกิจกรรมสร้างสรรค์ของเด็กๆ ภายในชุมชน เช่น การพายเก็บขยะในคลอง เพื่อร่วมรักษาความสะอาดของแหล่งน้ำของหมู่บ้าน ตำบลตำมะลังเป็นชุมชนที่ตั้งอยู่บนเกาะ แม้ปัจจุบันจะมีสะพานข้ามให้สัญจรได้แล้วก็ตาม แต่เรือนี้ยังคงใช้อย่างแพร่หลายและมีบทบาทในวิถีชีวิตท้องถิ่น
ผู้ปกครองมักมอบเรือให้เด็กตั้งแต่ช่วงอายุประมาณ 6-12 ปี เพื่อใช้สัญจรไปมาระหว่างบ้านเพื่อนหรือเล่นในหมู่บ้าน ในการแข่งขันที่ผ่านมาเด็กบางคนยังมีขนาดตัวเล็ก เมื่อนั่งในเรือเสื้อชูชีพจะคลุมศีรษะ บางคนพายจนเรือหันหัวกลับแล้วเลือกที่จะหันหลังพายเพื่อไม่ให้เสียเวลา สะท้อนถึงความสนุกสนานและความเป็นจริงของการใช้เรือในชีวิตประจำวัน
รายละเอียดการแข่งขันและรางวัล
การแข่งขันเรือพายประเพณีครั้งนี้มีผู้เข้าแข่งขันมากมาย โดยเฉพาะรายการสำหรับเด็กซึ่งเป็นจุดสนใจของชุมชน ผู้ชนะได้รับรางวัลเป็นเงินสดและรางวัลชมเชยเพื่อเป็นกำลังใจในการสืบสานภูมิปัญญา
| ลำดับ | รางวัล | รางวัลเป็นเงิน (บาท) |
|---|---|---|
| ที่ 1 | รางวัลชนะเลิศ | 1,500 |
| ที่ 2 | รองชนะเลิศ | 1,000 |
| ที่ 3 | รองชนะเลิศอันดับ 2 | 800 |
| ชมเชย | รางวัลชมเชย (2 รางวัล) | 500 ต่อรางวัล |
การสืบทอดภูมิปัญญาและความหมายเชิงวัฒนธรรม
การจัดแข่งขันครั้งนี้สะท้อนความพยายามของชุมชนและองค์การบริหารส่วนตำบลตำมะลังในการรักษาอัตลักษณ์ของท้องถิ่นไม่ให้เลือนหาย ทั้งเป็นการถ่ายทอดทักษะและความรู้ด้านการประดิษฐ์เรือจากวัสดุรีไซเคิล เช่น แกลลอนน้ำมัน ให้กับคนรุ่นใหม่ และเป็นพื้นที่ให้เด็กได้เรียนรู้การทำงานเป็นทีม การเคารพประเพณี และการดูแลทรัพยากรน้ำ
- อัตลักษณ์ท้องถิ่น: เรือเปอราฮูตางันพบเฉพาะตำมะลัง
- การใช้งาน: ใช้มือพาย เป็นพาหนะและของเล่นในชุมชน
- คุณค่าเชิงสังคม: ส่งเสริมความรับผิดชอบของเด็กต่อสิ่งแวดล้อม
ชุมชนตำมะลังยังคงเห็นความสำคัญของการรักษาองค์ความรู้ท้องถิ่น โดยเฉพาะการนำวัสดุเหลือใช้มาต่อยอดเป็นวัฒนธรรมที่มีความหมาย การที่เด็กๆ ยังคงเล่นและพายเรือเปอราฮูตางัน ทำให้วิถีชีวิตในพื้นที่ที่เป็นเกาะยังคงมีร่องรอยของอดีตอยู่ร่วมกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น สะพานข้าม
งานแข่งขันเรือพายประเพณีครั้งที่ 13 ของตำมะลังเป็นตัวอย่างหนึ่งของการรวมตัวระหว่างการอนุรักษ์วัฒนธรรม การส่งเสริมเยาวชน และการดูแลสิ่งแวดล้อมในระดับชุมชน ซึ่งเป็นแนวทางที่หลายพื้นที่อาจนำไปปรับใช้โดยคงความเป็นท้องถิ่นและให้เยาวชนได้มีบทบาทสำคัญในการสืบทอด
กิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2569 ที่ท่าเรือองค์การสะพานปลา โดยมีผู้เข้าร่วมทั้งจากครอบครัวและชุมชนใกล้เคียง มุ่งหวังให้เป็นเวทีสำหรับเด็กและเยาวชนในการเรียนรู้และอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่นต่อไป
