รองนายกฯ ชี้แจงดราม่า ม.อ.ปัตตานี ยืนยันไม่แทรกแซง เสรีภาพการเรียนรู้ต้องคงไว้

รองนายกฯ ชี้แจงสาเหตุการตรวจสอบ เปิดเผยเป็นการตอบคำถามสาธารณะ

เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ.2569 ในงาน "ม.อ.วิชาการ" ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี พล.อ. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.) ได้ใช้เวทีชี้แจงประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางกรณีการจัดการเรียนการสอนและเวทีเสวนาที่คณะรัฐศาสตร์ ม.อ. วิทยาเขตปัตตานี

ประเด็นดังกล่าวเกิดความกังวลในสังคมว่าหน่วยงานของรัฐจะเข้าไปสกัดหรือจำกัดเสรีภาพทางวิชาการ แต่พล.อ. ยศชนันได้ชี้แจงว่า การที่กระทรวงให้ปลัดกระทรวงติดตามตรวจสอบเป็นเพียงการตอบคำถามจากผู้ที่สอบถามเข้ามาและตรวจสอบไปยังประเด็นที่เกี่ยวกับการนับชั่วโมงกิจกรรมของนิสิตเท่านั้น ไม่ได้มีเจตนาที่จะควบคุมหรือบังคับเนื้อหาการบรรยายหรือการแสดงความคิดเห็นของนิสิตและคณาจารย์แต่อย่างใด

รองนายกฯ ชี้ว่าเสรีภาพทางความคิดเป็นหลักการสำคัญของมหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยต้องเป็นพื้นที่เปิดสำหรับการแลกเปลี่ยนความเห็น หากหน่วยงานของรัฐไม่เห็นว่ามีปัญหา ก็ไม่มีความจำเป็นต้องแทรกแซงการทำงานภายในสถาบันการศึกษา

"ถ้าโอเคก็คือโอเค เพราะเราไม่ได้อยากไปทำอะไรอยู่แล้ว ปกติผมไม่ได้อยากเข้าไปดูเรื่องนี้เลย แต่แค่พอมีข่าวออกมา เราก็ต้อง Response กลับไปว่าได้ดูแล้วและโอเค"

จากคำอธิบายของผู้บริหารกระทรวง อว. ประเด็นที่ถูกติดตามตรวจสอบมีความเฉพาะเจาะจงตรงที่ "การนับชั่วโมงกิจกรรม" ว่าเป็นไปตามระเบียบและหลักเกณฑ์ของทางมหาวิทยาลัยหรือไม่ ไม่ใช่การพิจารณาเนื้อหาหรือการชี้นำทางการเมือง

บริบทของเหตุการณ์และผลกระทบที่สังคมจับตามอง

เหตุการณ์นี้มีที่มาจากการที่คณะรัฐศาสตร์ของมหาวิทยาลัยได้จัดการสอนและเชิญผู้แทนราษฎรมาเป็นวิทยากร พร้อมกับมีการระบุให้ผู้เข้าร่วมสามารถแลกเป็นชั่วโมงกิจกรรมได้ ประเด็นดังกล่าวก่อให้เกิดคำถามเชิงจริยธรรมและการตีความความเหมาะสมของการให้หน่วยงานภายนอกเข้าร่วมในกิจกรรมของสถาบันการศึกษา

ความกังวลดังกล่าวสะท้อนความอ่อนไหวของสังคมต่อบทบาทของรัฐต่อพื้นที่การเรียนรู้สาธารณะ โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่การแสดงออกทางความคิดและการมีส่วนร่วมทางการเมืองของนิสิตนักศึกษาเป็นเรื่องที่สังคมให้ความสำคัญ

ข้อมูลเชิงสรุป

ประเด็นการแทรกแซงสถาบันการศึกษาไม่เพียงแต่สร้างความตึงเครียดระหว่างมหาวิทยาลัยกับหน่วยงานปกครอง แต่ยังส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความเป็นกลางของการกำกับดูแลการศึกษา ดังนั้นการชี้แจงจากผู้มีอำนาจจึงเป็นเรื่องจำเป็นเพื่อคลายความวิตกกังวล

ประเด็นที่ยังต้องติดตาม

• การตรวจสอบรายละเอียดเรื่องการนับชั่วโมงกิจกรรมของมหาวิทยาลัยจะมีการสื่อสารข้อมูลกลับสู่สาธารณะอย่างไร
• มหาวิทยาลัยและคณะเกี่ยวข้องจะกำหนดแนวปฏิบัติให้ชัดเจนเพื่อลดความคลุมเครือในอนาคตหรือไม่
• ประเด็นเสรีภาพทางวิชาการและการมีส่วนร่วมของบุคคลภายนอกในกิจกรรมการศึกษา จะปรับสมดุลอย่างไรระหว่างความเปิดกว้างกับความเป็นกลางทางการเมือง

ในช่วงต่อจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งกระทรวง อว. และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จำเป็นต้องเปิดเผยขั้นตอนและเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาเรื่องการนับชั่วโมงกิจกรรม เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าการตัดสินใจเป็นไปตามกฎระเบียบและหลักธรรมาภิบาล พร้อมกันนี้ควรมีการสื่อสารเชิงรุกเพื่อลดการเข้าใจผิดและสร้างความชัดเจนในแนวปฏิบัติของสถาบันการศึกษา

สำหรับประชาชนและนิสิตผู้สนใจ ควรติดตามข้อมูลอย่างใกล้ชิดจากทั้งสองฝ่ายเพื่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกันและป้องกันการขยายผลของความเข้าใจผิดในสังคม