สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) มีมติชี้มูลความผิดแก่ นายชาญ พวงเพ็ชร์ อดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี และผู้เกี่ยวข้อง จากการจัดซื้อเครื่องออกกำลังกายขององค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานีที่ดำเนินการในปีงบประมาณ พ.ศ. 2555–2556 ซึ่ง ป.ป.ช.ระบุว่ากำหนดงบประมาณและราคากลางสูงกว่าราคาตลาด ส่งผลให้องค์กรท้องถิ่นได้รับความเสียหายเป็นเงินรวม 44,574,012 บาท.
ข้อเท็จจริงของคดีและวงเงินที่เกี่ยวข้อง
จากการไต่สวนพบว่า การจัดซื้อเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งของ อบจ.ปทุมธานี ดำเนินการต่อเนื่องใน 2 ปีงบประมาณ เป็นจำนวนทั้งสิ้น 12 สัญญา รวมเครื่องออกกำลังกายจำนวน 151 ชุด วงเงินจัดซื้อรวมเป็น 74,118,500 บาท ซึ่งประเด็นหลักในการพิจารณาคือขั้นตอนการตั้งงบประมาณ การประเมินราคา และการกำหนดราคากลาง ไม่เป็นไปตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง
ปัญหาในการตั้งงบประมาณและการประเมินราคา
รายงานของ ป.ป.ช.ระบุว่า ขณะจัดทำงบประมาณไม่มีเอกสารแสดงแหล่งที่มาของราคา ตามที่ระเบียบกระทรวงมหาดไทยกำหนด นอกจากนี้ ผู้ประเมินราคาที่ได้รับมอบหมายได้ใช้ราคาเก่าจากการจัดซื้อในปีงบประมาณ พ.ศ. 2553–2554 ประมาณชุดละ 500,000 บาท มาเป็นฐานในการประมาณราคา ทั้งที่สเปกและรายละเอียดของเครื่องออกกำลังกายที่เปิดจัดซื้อในครั้งใหม่แตกต่างจากของเดิม ทำให้ไม่สามารถนำราคาจัดซื้อล่าสุดมาใช้เปรียบเทียบได้โดยตรง
ในขั้นตอนการจัดซื้อยังพบว่าไม่ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคากลางเพื่อสืบราคาตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญที่ออกแบบมาเพื่อให้การจัดซื้อสาธารณะเป็นไปตามหลักความโปร่งใสและประหยัดทรัพยากรของรัฐ
ลักษณะความเสียหายและบริบททางกฎหมาย
ความเสียหายที่ ป.ป.ช.สรุปไว้เป็นผลต่างระหว่างวงเงินที่จ่ายจริงกับราคาที่ควรจะเป็นตามการสืบราคาตลาด ซึ่งกรณีนี้มีมูลค่ากว่า 44.57 ล้านบาท ผู้เกี่ยวข้องอาจเข้าข่ายผิดระเบียบว่าด้วยการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและข้อบังคับเกี่ยวกับการพัสดุของหน่วยงานท้องถิ่น เมื่อการกำหนดราคากลางและการประมาณราคาขาดหลักฐานอ้างอิงที่ชัดเจน
กระบวนการต่อไปและผลต่อหน่วยงานท้องถิ่น
การชี้มูลของ ป.ป.ช.ถือเป็นขั้นตอนหนึ่งที่เปิดทางให้หน่วยงานอัยการ พนักงานสอบสวน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการทางกฎหมายต่อไปได้ ซึ่งอาจมีผลทั้งในเชิงคดีอาญาและการเรียกเงินคืนต่อหน่วยงานท้องถิ่น หากพบการกระทำเข้าข่ายทุจริตหรือความผิดทางวินัยในการปฏิบัติหน้าที่
- จำนวนสัญญา: 12 สัญญา
- จำนวนชุดเครื่อง: 151 ชุด
- วงเงินจัดซื้อรวม: 74,118,500 บาท
- ความเสียหายที่ประเมิน: 44,574,012 บาท
| ปีงบประมาณ | จำนวนสัญญา | วงเงิน (บาท) |
|---|---|---|
| พ.ศ. 2555–2556 | 12 | 74,118,500 |
ความสำคัญต่อการบริหารงบประมาณท้องถิ่น
คดีนี้สะท้อนช่องว่างในการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานท้องถิ่น ทั้งด้านการตรวจสอบราคาต้นทุนจริง การจัดทำเอกสารอ้างอิง และการปฏิบัติตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหากไม่แก้ไขจะส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาชนต่อการบริหารงบประมาณและบริการสาธารณะของ อบจ. และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นๆ
ขณะที่ประชาชนและหน่วยงานกำกับดูแลคาดหวังให้มีการสืบสวนสอบสวนอย่างเป็นธรรม โปร่งใส และนำบทเรียนจากกรณีนี้ไปปรับปรุงระบบการพัสดุให้เข้มแข็งขึ้น เพื่อลดความเสี่ยงการสูญเสียทรัพยากรของภาครัฐในอนาคต
เจ้าหน้าที่ ป.ป.ช.และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดขั้นตอนการดำเนินคดีต่อไปในเชิงปฏิบัติ แต่การชี้มูลความผิดครั้งนี้นับเป็นสัญญาณว่าการกำกับดูแลการใช้งบประมาณของหน่วยงานท้องถิ่นจะถูกตรวจสอบอย่างใกล้ชิดขึ้น
