ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรีเมื่อวันที่ 20 กันยายนที่ผ่านมา สะท้อนความเข้มแข็งของเครือข่ายท้องถิ่นที่นักวิชาการเรียกว่า "บ้านใหญ่" โดยผู้สมัครจากกลุ่มผึ้งหลวงคว้าชัยอย่างชัดเจน แม้สัดส่วนผู้ออกมาใช้สิทธิจะอยู่ที่ประมาณ 35% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งจังหวัด ซึ่งลดลงเมื่อเทียบกับการเลือกตั้งครั้งก่อน
ตัวเลขผลการเลือกตั้งและการมาของผู้ใช้สิทธิ
จากการนับคะแนน นฤพนธ์ เย็นประเสริฐ ผู้สมัครหมายเลข 1 จากกลุ่มผึ้งหลวง ได้รับ 193,653 คะแนน ขณะที่ เดชรัต สุขกำเนิด ผู้สมัครหมายเลข 4 จากพรรคประชาชน ได้รับ 138,274 คะแนน เป็นช่องว่างระหว่างผู้ชนะกับผู้ตามจำนวน 55,379 คะแนน โดยมีผู้มาใช้สิทธิจริง 376,278 คน จากผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด 1,075,971 คน คิดเป็นประมาณ 35%
| ผู้สมัคร | สังกัด | คะแนน |
|---|---|---|
| นฤพนธ์ เย็นประเสริฐ | กลุ่มผึ้งหลวง | 193,653 |
| เดชรัต สุขกำเนิด | พรรคประชาชน | 138,274 |
มุมมองนักรัฐศาสตร์ต่อฐานเสียงท้องถิ่น
สติธร ธนานิธิโชติ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ความเห็นว่าจากผลคะแนนที่ผ่านมา แสดงให้เห็นว่าฐานเสียงของกลุ่มผึ้งหลวงมีความมั่นคงและไม่ขึ้นกับอัตราการมาใช้สิทธิในแต่ละครั้งมากนัก พฤติกรรมดังกล่าวทำให้การแข่งขันในสนามท้องถิ่นต่างจากสนามระดับชาติ
"คำว่าผึ้งหลวง คือการแพ็กกันของบ้านใหญ่ในนนทบุรีที่ยังแน่นแฟ้น"
สติธรย้ำว่า แม้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งออกมาใช้สิทธิน้อยลง แต่คะแนนรวมของกลุ่มผึ้งหลวงยังคงอยู่ในระดับสูงเมื่อพิจารณาจากประวัติการเลือกตั้งที่ผ่านมา ซึ่งการลดลงของสัดส่วนผู้มาใช้สิทธิถูกบันทึกว่าเกิดขึ้นในหลายรอบ เช่น ในปีที่แล้วมีสัดส่วนการใช้สิทธิราว 41% และในปี พ.ศ. 2563 ประมาณ 50% แต่คะแนนจริงของกลุ่มผึ้งหลวงกลับไม่ตกอย่างมีนัยสำคัญ
ความหมายต่อพรรคการเมืองระดับชาติ
ความแข็งแกร่งของเครือข่ายท้องถิ่นสะท้อนโจทย์สำคัญต่อพรรคการเมืองระดับชาติ โดยเฉพาะพรรคที่มีฐานเสียงในสภา แต่ยังแพ้สนามท้องถิ่นในพื้นที่เดียวกัน สติธรชี้ว่าหากฝ่ายตรงข้ามหวังจะพลิกสถานการณ์ในอนาคต ต้องสามารถดึงผู้มีสิทธิในระดับเทศบาลหรือชุมชนให้มาลงคะแนนเกินฐานเสียงเดิมของบ้านใหญ่ นั่นหมายความว่าแคมเปญระดับจังหวัดหรือระดับชาติเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ
- การเมืองท้องถิ่นขึ้นกับเครือข่ายชุมชนและความสัมพันธ์เชิงพื้นที่
- ปัญหาในพื้นที่ แม้จะเป็นปัจจัยในการตัดสินใจ แต่บางเรื่องไม่ได้อยู่ในอำนาจท้องถิ่นทั้งหมด
- ฝ่ายที่ต้องการเปลี่ยนสถานะต้องเริ่มจากการชนะระดับเทศบาลก่อน
นักวิชาการยังเตือนว่าปัญหาเช่นน้ำท่วม น้ำขัง ระบบสาธารณูปโภค และการจัดการขยะ แม้เป็นประเด็นที่ท้องถิ่นสามารถทำงานได้บ้าง แต่หลายประเด็นเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างหรือเชื่อมโยงกับหน่วยงานระดับชาติ ดังนั้น แม้ประชาชนจะมีความไม่พอใจในประเด็นเหล่านี้ ผลต่อการลงคะแนนก็อาจไม่ตรงเสมอไปหากเครือข่ายท้องถิ่นมีความเหนียวแน่น
ข้อสรุปเชิงพื้นที่และอนาคตการเมืองท้องถิ่นนนทบุรี
สำหรับนนทบุรี ผลการเลือกตั้งครั้งนี้เน้นย้ำภาพการเมืองแบบที่เครือข่ายบ้านใหญ่ยังคงเป็นตัวแปรสำคัญ การชนะของกลุ่มผึ้งหลวงเป็นบทพิสูจน์ว่าการจัดเรียงเครือข่ายแบบดั้งเดิมในระดับชุมชนยังคงมีพลัง แม้การเคลื่อนไหวทางการเมืองระดับชาติจะเปลี่ยนแปลงไปก็ตาม
หากฝ่ายที่พ่ายแพ้ต้องการกลับมาแข่งขันได้อย่างเต็มที่ในสนามท้องถิ่น จะต้องออกแบบกลยุทธ์ที่ลงไปถึงระดับชุมชน ทั้งการสร้างความเชื่อมั่นและการกระตุ้นการมาใช้สิทธิในระดับเทศบาล ซึ่งเป็นฐานที่อาจช่วยลดความได้เปรียบของบ้านใหญ่ได้ในระยะยาว
สถานการณ์ดังกล่าวจะเป็นบททดสอบว่าพรรคการเมืองระดับชาติจะสามารถปรับตัวสู่การเมืองเชิงพื้นที่ได้มากน้อยเพียงใด และจะเป็นตัวกำหนดการเคลื่อนไหวทางการเมืองในจังหวัดนนทบุรีต่อไป
