วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2569 ที่บ้านห้วยทรายขาว หมู่ 5 ตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย มีการจัดพิธีเปิดโครงการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน ภายใต้กิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ที่นักท่องเที่ยวลงมือปฏิบัติ หรือ D-HOPE โดยมี นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานเปิดงาน และมีผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมสังเกตการณ์
เปลี่ยนจากการชมสู่การมีส่วนร่วม
แนวคิดหลักของโครงการคือการยกระดับรูปแบบการท่องเที่ยวจากการเป็นผู้ชม มาเป็นผู้มีส่วนร่วม โดยเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้ทดลองทำกิจกรรมและเรียนรู้จากเจ้าของภูมิปัญญาในพื้นที่จริง โครงการนี้นำเสนอโปรแกรมการท่องเที่ยวที่ออกแบบโดยผู้ประกอบการชุมชนหรือที่เรียกว่า “Champ” จำนวน 10 โปรแกรม ซึ่งแต่ละโปรแกรมสะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน ทั้งศิลปวัฒนธรรม ความเชื่อทางศาสนา สถาปัตยกรรมของวัด และทรัพยากรธรรมชาติเฉพาะถิ่น เช่น บ่อน้ำร้อนธรรมชาติ
แนวทางที่เน้นการให้ผู้มาเยือนได้ลงมือปฏิบัติจริงมีเป้าหมายเชิงเศรษฐกิจและสังคมชัดเจน คือทำให้รายได้จากการท่องเที่ยวกระจายกลับสู่ชุมชนมากขึ้น พร้อมกับรักษาวิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น ไม่ใช่การปรับชุมชนให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดเพียงฝ่ายเดียว
ความสอดคล้องกับนโยบายระดับชาติ
การดำเนินงานของ D-HOPE ในพื้นที่บ้านห้วยทรายขาวสอดรับกับยุทธศาสตร์ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ที่มุ่งผลักดันให้ประเทศไทยเป็นจุดหมายปลายทางคุณภาพสูงและยั่งยืน (High-Value & Meaningful Destination) โดยการเน้นประสบการณ์และคุณค่าที่แท้จริงของพื้นที่ ซึ่งช่วยยกระดับมูลค่าการท่องเที่ยวมากกว่าการเน้นปริมาณนักท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว
ผลกระทบต่อชุมชนและข้อพิจารณา
ผู้นำชุมชนและผู้ประกอบการท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการออกแบบประสบการณ์ให้สอดคล้องกับภูมิปัญญาและทรัพยากร สิ่งที่ต้องติดตามในระยะถัดไปคือการประเมินว่าการเปิดกิจกรรมให้ผู้มาเยือนได้ลงมือทำจะสร้างรายได้และกระจายผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมแก่สมาชิกชุมชนได้มากน้อยเพียงใด รวมทั้งการรักษาและปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมจากผลกระทบของการท่องเที่ยวที่เพิ่มขึ้น
โครงการได้ตั้งข้อสังเกตถึงความจำเป็นในการออกแบบกิจกรรมที่เคารพวิถีชีวิตและความรู้ของชาวบ้าน เพื่อไม่ให้เกิดการค้าเชิงวัฒนธรรมหรือการสวมรอยทางวัฒนธรรม นอกจากนี้ต้องมีมาตรการและแนวทางการฝึกอบรมผู้ประกอบการชุมชนในการบริหารจัดการนักท่องเที่ยว การกำหนดขอบเขตพื้นที่ และการวัดผลด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม
รายละเอียดเชิงข้อมูล
| หัวข้อ | ข้อมูล |
|---|---|
| สถานที่ | บ้านห้วยทรายขาว หมู่ 5 ตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย |
| ผู้เป็นประธานเปิด | นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย |
| จำนวนโปรแกรมจากชุมชน | 10 โปรแกรม |
ข้อแนะนำสำหรับนักท่องเที่ยว
- ให้ความเคารพต่อวิถีชีวิตและความเชื่อของคนในชุมชน
- สอบถามข้อมูลก่อนเข้าร่วมกิจกรรมและปฏิบัติตามข้อแนะนำของผู้จัด
- สนับสนุนผลิตภัณฑ์และบริการจากผู้ประกอบการท้องถิ่นเพื่อให้รายได้กลับสู่ชุมชน
“หัวใจของ D-HOPE คือทำให้นักท่องเที่ยว ‘มีส่วนร่วม’ ไม่ใช่แค่ถ่ายรูปแล้วกลับ”
การเปิดตัวโครงการ D-HOPE ที่บ้านห้วยทรายขาวเป็นการทดลองกรอบทางเลือกใหม่ของการท่องเที่ยวชุมชน ซึ่งหากดำเนินการอย่างรอบคอบและมีส่วนร่วมจากชุมชน อาจเป็นต้นแบบที่ช่วยสร้างมูลค่าอย่างยั่งยืนให้กับพื้นที่ชนบทของเชียงรายและขยายแนวทางไปสู่ชุมชนอื่น ๆ ต่อไป
ผู้สื่อข่าว: มณีรัตน์ ใจงาม
WE NEWS จังหวัดเชียงราย
