Wetterskip Fryslân is nog bezig met nader onderzoek naar 30 verdachte gevallen van slootdemping die voortkwamen uit een eerdere AI‑gestuurde inspectieronde. Dat maakte het waterschap deze week duidelijk in een commissievergadering, waar werd gepresenteerd hoe de uitkomsten van de digitale analyse zich verhielden tot veldonderzoek en administratieve controle.
AI bracht 950 afwijkingen aan het licht
De verkennende inspectie begon met een algoritme dat luchtfoto’s van verschillende jaren vergeleek. Die eerste stap leverde in totaal 950 zogenaamde 'mutaties' op: plekken die in 2022 afweken van 2018. De provincie Fryslân had aanvankelijk op basis van die gegevens gesproken over ongeveer 600 vermoedelijke dempingen, maar nader onderzoek door het waterschap nuanceert die cijfers.
Van de 950 gevallen zijn er eerst 400 nader bekeken, zowel door controles in het veld als door toetsing van vergunningen en projectadministraties. Die exercitie leidde ertoe dat in 370 van de 400 gevallen geen sprake bleek van illegale demping. Als redenen werden onder meer verkeerde classificatie door de AI, aanwezige vergunningen of werkzaamheden binnen een projectplan genoemd.
Dagelijks bestuurder Gerben de Boer (BBB): "nog niet akkoord"
Wat blijft er over?
Het nieuws in de commissievergadering concentreerde zich op de 30 resterende gevallen die volgens de dagelijkse bestuurder Gerben de Boer "nog niet akkoord" zijn. Het waterschap zegt dat het deze situaties dieper onderzoekt. Dat kan leiden tot vervolgonderzoek of tot handhaving, afhankelijk van wat de controles opleveren.
- 950 mutaties gevonden door AI-analyse;
- 400 gevallen nader onderzocht;
- 370 daarvan beoordeeld als niet illegaal;
- 30 gevallen blijven openstaan voor nader onderzoek of handhaving.
Handhaving en mogelijke uitkomsten
Handhaving betekent niet automatisch dat een sloot wordt teruggebracht in zijn oorspronkelijke staat. De afdeling voorlichting van het waterschap wijst erop dat handhaving in eerste instantie leidt tot een schriftelijke aanschrijving van de betrokkenen. Die eigenaren of gebruikers hebben doorgaans twee keuzes: proberen de demping alsnog te legaliseren of de sloot herstellen.
Concrete voorbeelden waarbij landeigenaren reeds hun sloot moesten opgraven, zijn volgens het waterschap nog niet voorhanden. Er lopen wel procedures die mogelijk tot herstel kunnen leiden, maar uitspraken daarover wil het waterschap nog niet doen zolang het onderzoek niet is afgerond.
Niet alle dempingen zijn slecht
Het waterschap benadrukt dat dempen niet per definitie negatief is. Afhankelijk van de context kan de waterhuishouding in een perceel verbeteren of verslechteren na demping, en hetzelfde geldt voor de biodiversiteit. Daarom is een geval‑voor‑geval‑benadering noodzakelijk: wat in het ene perceel nadelig is, kan elders juist bijdragen aan een beter functioneren van het watersysteem.
| Stap | Aantal |
|---|---|
| Mutaties door AI | 950 |
| Geselecteerd voor nader onderzoek | 400 |
| Beoordeeld als niet illegaal | 370 |
| Resterend in onderzoek/handhaving | 30 |
Wat betekent dit voor Friese landeigenaren?
Eigenaren in Fryslân die recent werkzaamheden uitvoerden aan sloten of greppels doen er verstandig aan hun vergunningen en projectdocumentatie paraat te hebben. Omdat het waterschap administratieve controles uitvoert naast veldinspecties, kan aantonen dat er een vergunning is of dat de werkzaamheden binnen een projectplan vielen, voorkomen dat een zaak doorschuift naar handhaving.
Voor omwonenden en gemeenten is belangrijk dat het waterschap zorgvuldig blijft handelen: onterecht gerichte handhavingsacties leiden tot onrust en onnodige kosten, terwijl het achterwege laten van handhaving bij echte overtredingen gevolgen kan hebben voor de waterhuishouding en natuurwaarden. De inzet van AI helpt om potentiële problemen snel te signaleren, maar de menselijke beoordeling blijft cruciaal om context en vergunningstatus te toetsen.
Het waterschap heeft aangekondigd de resterende gevallen prioriteit te geven en verdere stappen te communiceren zodra die duidelijk zijn. Voor nu is duidelijk dat de meeste signalen uit de eerste digitale ronde relatief onschuldig bleken, maar dat er nog werk aan de winkel is om de dertig overgebleven situaties zorgvuldig af te handelen.
