Op het Noordzeestrand van Vlieland staat mariene ecoloog Wouter van der Heij met hengel en schepnet naast zijn 13-jarige zoon Ivo. Het is een beeld dat zich elk jaar herhaalt tijdens hun vakantie: samen zeevissen en kijken naar wat de kust te bieden heeft. De vangst is wisselend — sommige dagen geven weinig bijvangst, andere dagen leveren de golven tientallen zeebaarzen op — maar het gesprek dat Wouter met sportvissers wil voeren is constant: er hoeft geen tegenstelling te bestaan tussen sportvissers en natuurbeschermers.
Sportvissen en natuurbeheer: gedeelde belangen
Als mariene ecoloog bij de Waddenvereniging werkt Van der Heij aan grootschalige projecten zoals de vismigratierivier in de Afsluitdijk en het Swimway-onderzoek, waarmee inzicht is verkregen in het gebruik van de Waddenzee door vissen. Vanuit die praktijk ziet hij sportvissers als potentiële partners: beide groepen hebben volgens hem hetzelfde doel, namelijk een rijke en gezonde visstand.
"Mijn focus is op vis en sportvissers hebben daar meer verstand van dan de meeste natuurpartijen"
Dat oordeel illustreert zijn benadering: kennisdeling en samenwerking in plaats van tegenstellingen. Volgens Van der Heij is de tegenstrijdigheid tussen sportvissen en natuurbescherming een cultuurverschijnsel dat vooral in Nederland sterk naar voren komt. Zodra de grens met België of Duitsland wordt overschreden, verdwijnt die tegenstelling grotendeels, stelt hij.
Praktijk en internationale voorbeelden
Uit het werk van Van der Heij blijkt dat samenwerking in de praktijk kan werken. Hij refereert aan samenwerkingen met Denen bij pogingen om zeeforellen in Drentse beken te herintroduceren. In Denemarken zou het visbeheer zelfs grotendeels door de sportvisserij worden uitgevoerd. Tegelijk benoemt hij obstakels: het Van Starkenborghkanaal bijvoorbeeld vormt een belemmering voor vissen die terugkeren naar zee om te paaien.
Op gezette momenten tijdens het vissen met zijn zoon maken ze de maagjes van gevangen vissen open om te zien wat ze gegeten hebben: garnalen, krabbetjes en kleine visjes. Zulke observaties zijn praktisch van aard en dragen bij aan begrip van voedselketens en habitatgebruik, iets waar zowel sportvissers als onderzoekers baat bij hebben.
Projecten en doelen
Van der Heij is direct betrokken bij twee noemenswaardige initiatieven die de verbinding tussen ecologie en waterbeheer symboliseren:
- Vismigratierivier — een project in de Afsluitdijk gericht op het mogelijk maken van vismigratie tussen IJsselmeer en Waddenzee.
- Swimway — een onderzoek dat voor het eerst wetenschappelijk heeft aangetoond hoe vissen de Waddenzee gebruiken.
| Project | Doel |
|---|---|
| Vismigratierivier | Herstellen van migratieroutes tussen zoet en zout water |
| Swimway | Inzicht geven in gebruik van de Waddenzee door vispopulaties |
Beide initiatieven richten zich op structurele verbeteringen in de leefomgeving van vissen en bieden aanknopingspunten voor samenwerking met recreatieve vissers, die vaak lokaal en praktisch inzicht hebben in populaties en gedrag.
Lokale betrokkenheid en educatie
Het voorbeeld van Wouter en Ivo op het strand van Vlieland laat ook een maatschappelijke component zien: door jongeren in contact te brengen met natuur en zeevissen ontstaat betrokkenheid. Die betrokkenheid kan volgens Van der Heij een brug slaan tussen beleid, wetenschap en recreatie.
Sportvissers beschikken volgens hem over kennis van gedrag en lokale dynamiek van vissoorten — kennis die natuurorganisaties kunnen gebruiken zonder dat dat ten koste gaat van natuurdoelen. Een open dialoog en gezamenlijke projecten lijken volgens hem noodzakelijk om het draagvlak voor maatregelen te vergroten en effectiever beheer te realiseren.
Wat betekent dit voor Friesland?
In Friesland en het Waddengebied liggen kansen om de samenwerking tussen sportvissers en natuurbeschermers verder vorm te geven. Lokale initiatieven, gecombineerd met wetenschappelijk onderzoek en praktische ervaring, kunnen bijdragen aan robuustere vispopulaties en een beter begrip van ecologische processen in kust- en estuariumgebieden.
Het beeld van de ecoloog met hengel en zoon is daarmee meer dan een familieritueel: het is een aansporing tot kijken, meten en samenwerken, met respect voor de Friese natuur en de mensen die haar gebruiken.
