Een internationaal onderzoek naar ontlastingspatronen onder meer dan 1.400 gezonde volwassenen laat zien dat een frequentie van ongeveer één tot twee keer per dag samenhangt met de beste gezondheidswaarden. De studie, gepubliceerd in Cell Reports Medicine, suggereert dat zowel te weinig als te veel stoelgang kan wijzen op risico’s voor de lange termijn.
Vier patronen onderzocht
De deelnemers werden ingedeeld naar zelfgerapporteerde ontlastingsfrequentie in vier groepen. De onderzoekers namen bloedplasma- en ontlastingsmonsters af en gebruikten uitgebreide vragenlijsten over voeding, leefstijl en gezondheid. Uit de analyse kwamen duidelijke verschillen naar voren tussen de groepen.
| Groep | Zelfgerapporteerde frequentie |
|---|---|
| Constipatie | 1–2 keer per week |
| Lage normale frequentie | 3–6 keer per week |
| Hoge normale frequentie | 1–3 keer per dag |
| Diarree | Meestal frequent of los |
Mechanismen en mogelijke gevolgen
De studie wijst op biologische verklaringen voor het verband. Wanneer ontlasting te lang in de darm blijft, consumeren darmbacteriën vezels die normaal worden omgezet in korte-keten-vetzuren, stoffen die onder meer de darmgezondheid en het immuunsysteem ondersteunen. Dat tekort aan fermentatieproduct kan samenhangen met ongunstige fysiologische signalen in bloed en ontlasting.
Aan de andere kant kan te frequente, losse ontlasting wijzen op andere verstoringen in de darmflora en opnameprocessen. De onderzoekers benadrukken dat eerdere studies vaak patiënten met bestaande aandoeningen bestudeerden; juist doordat deze analyse gezonde deelnemers onderzocht, leveren de uitkomsten nieuwe inzichten op over normale variatie en gezondheidsrisico’s.
"Sean Gibbons hoopt dat deze gegevens 'de geesten van clinici zullen openen voor de mogelijke risico’s van een slechte regulatie van de stoelgang'."
Praktische betekenis voor zorg en publiek
De auteurs roepen clinici op om onregelmatige darmgewoonten niet louter als een ongemak te beschouwen. Voor het publiek betekent dit dat veranderingen in ontlastingspatroon, zelfs bij afwezigheid van andere klachten, relevant kunnen zijn voor gezondheidsscreening en preventie.
- Een frequentie van ongeveer 1–2 keer per dag wordt geassocieerd met gunstiger biomarkers.
- Zowel langdurig weinig ontlasting als herhaaldelijk losse ontlasting kunnen wijzen op verstoringen in het microbioom en stofwisseling.
- Artsen zouden informeel uitgesproken toiletroutines serieuzer kunnen nemen bij de beoordeling van iemands gezondheid.
Beperkingen en vervolgonderzoek
Hoewel de cohortgrootte en de combinatie van bloed- en fecesanalyses de studie robuust maken, gaat het om observaties die geen directe oorzaak-en-gevolgrelaties bewijzen. De onderzoekers benadrukken dat vervolgonderzoek nodig is om de precieze biologische paden te ontrafelen en om te bepalen of het aanpassen van dieet of darmflora daadwerkelijk gezondheidsrisico’s verlaagt.
De bevindingen zijn gepubliceerd in Cell Reports Medicine en de hoofdonderzoeker is verbonden aan het Institute for Systems Biology. Mensen met plotseling veranderend of verontrustend ontlastingsgedrag wordt aangeraden contact op te nemen met hun huisarts voor beoordeling.
Bronnen: publicatie in Cell Reports Medicine, Institute for Systems Biology, en berichtgeving door Futura-Sciences.
