De Stichting Gezond Water (SGW) uit Hansweert eist dat de lozing van het chemische middel PFBS in het Schelde-Rijnkanaal per direct stopt. Volgens de stichting heeft kunststofproducent NextPoint Materials (voorheen Sabic Innovative Plastics) jarenlang afvalwater met PFBS geloosd en trad Rijkswaterstaat te laat en onvoldoende op.
Aard van de stof en zorgen over gezondheid
PFBS (perfluorbutaansulfonzuur) behoort tot de groep PFAS-stoffen: door de mens gemaakte verbindingen die zeer traag afbreken in het milieu en in verband worden gebracht met mogelijke schadelijke effecten op mens en milieu. SGW waarschuwt dat verontreinigd water via het Spuikanaal en de waterinlaat in Reimerswaal mogelijk wordt gebruikt voor de landbouw, en dat PFBS zo uiteindelijk ook bij mensen terecht kan komen.
Handhaving en reactie van Rijkswaterstaat
Rijkswaterstaat heeft op 27 juli een last onder dwangsom opgelegd aan Sabic, omdat het bedrijf zonder vergunning afvalwater met PFBS zou hebben geloosd. SGW noemt die maatregel echter ontoereikend. De stichting zegt dat de lozingen al tientallen jaren plaatsvinden en dat Rijkswaterstaat sinds 2021 op de hoogte zou zijn.
"Volgens RWS bleek later dat deze aanpak onvoldoende effect had", weet SGW-bestuurder Egbert Lobée.
SGW verwijst naar de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) en stelt dat bij ernstige en langdurige overtredingen niet alleen stil worden gestaan bij het stoppen van de overtreding, maar dat ook adequate strafrechtelijke en bestuurlijke maatregelen volgen. De stichting vindt dat Rijkswaterstaat in eerste instantie koos voor maatwerkvoorschriften en afspraken met het bedrijf over monitoring, brononderzoek en maatregelen, maar dat die aanpak niet genoeg resultaat gaf.
Wat staat er op het spel?
De kern van de klacht van SGW is dat terugkerende detecties van PFBS bij controles aantonen dat de lozingen niet ophielden nadat Rijkswaterstaat maatregelen trof. De stichting betoogt dat zonder harde handhaving en zonder vergunningverlening de verontreiniging kan voortduren, met mogelijke gevolgen voor:
- grond- en oppervlaktewaterkwaliteit in het Schelde-Rijnkanaal en aangrenzende waterlopen;
- irrigatiewater voor landbouwpercelen via het Spuikanaal en de inlaten bij Reimerswaal;
- opbouw van persistente stoffen in voedselketens en mogelijke blootstelling van mensen.
Tijdlijn van acties (zoals gerapporteerd)
| Datum | Actie |
|---|---|
| vóór 2021 | SGW signaleert langdurige lozingen, volgens de stichting al tientallen jaren. |
| 2021 | Rijkswaterstaat raakt volgens SGW op de hoogte van lozingen. |
| na 2021 | RWS kiest eerst voor maatwerkvoorschriften en afspraken met het bedrijf over monitoring en brononderzoek. |
| 27 juli | Rijkswaterstaat legt een last onder dwangsom op aan Sabic/NextPoint Materials wegens lozing zonder vergunning. |
| recent | SGW stelt dat bij vervolgcontroles opnieuw veel PFBS is aangetroffen en eist onmiddellijke stopzetting van de lozing. |
De dwangsom is volgens SGW vooral gericht op het voorkomen van toekomstige lozingen; de stichting vindt dat dit onvoldoende is om schade uit het verleden weg te nemen of herhaling te voorkomen.
Gevolgen en vervolg
SGW roept op tot strenger optreden en tot uitbanning van de lozing via vergunningverlening en sancties. De mogelijke doorwerking naar landbouwwater en daarmee naar voedselveiligheid maakt dit dossier ook relevant voor landelijke toezichthouders en waterschappen. Vooralsnog is onduidelijk welke aanvullende maatregelen Rijkswaterstaat of andere toezichthouders zullen nemen en of er vervolgacties van de Inspectie Leefomgeving en Transport of het Openbaar Ministerie volgen.
De kwestie is gemeld door regionale omroepen en lokale belangenorganisaties; lezers die de bron willen controleren, kunnen het oorspronkelijke bericht van Omroep Zeeland en het verslag van Streekomroep de Bevelanden raadplegen.
Lees meer: berichtgeving van Omroep Zeeland en Streekomroep de Bevelanden over de PFBS-lozing en de reactie van Stichting Gezond Water.
