De provincie Overijssel is deze week begonnen met een pilot waarmee boeren die als zogeheten PAS-melders staan ingeschreven kunnen aantonen dat zij hun ammoniakuitstoot structureel verlagen. Doel is te toetsen of praktische bedrijfsmaatregelen gecombineerd met monitoring voldoende bewijs opleveren om binnen de oorspronkelijke stikstofruimte van hun melding te blijven.
Wat houdt de pilot in?
In eerste instantie kunnen maximaal dertig PAS-melders en interimmers deelnemen. Per deelnemer is er subsidie beschikbaar tot €70.000, waarvan €10.000 bestemd is voor het opstellen van een plan en €60.000 voor uitvoering van maatregelen op het bedrijf.
| Bestemming | Bedrag |
|---|---|
| Opstellen van plan | €10.000 |
| Uitvoering maatregelen | €60.000 |
| Totaal | €70.000 |
De provincie benadrukt dat deelname niet automatisch leidt tot een aangepaste natuurvergunning. Wel geldt: als deelnemers aantonen dat hun ammoniakuitstoot binnen de voor hun bedrijf beschikbare stikstofruimte uit de oorspronkelijke PAS-melding blijft, kan dat meewegen bij een beoordeling van eventuele handhavingsverzoeken.
Welke maatregelen komen in aanmerking?
De aanpak bouwt voort op beschikbare kennis en concrete praktijken uit de sector. Voorbeelden van managementmaatregelen die de provincie noemt zijn:
- weidegang (koeien vaker in de wei laten lopen);
- verlaging van het eiwitgehalte in het voer;
- het spoelen van roostervloeren;
- andere bedrijfsspecifieke aanpassingen die ammoniakemissies beperken.
De pilot gebruikt bedrijfsgegevens uit onder meer de KringloopWijzer en aanvullende monitoring om aantoonbaar te maken of de afgesproken vermindering daadwerkelijk wordt bereikt. Daarbij is expertise van onder meer Wageningen University & Research betrokken en is de voorgestelde set maatregelen beoordeeld door een onafhankelijke commissie.
„We weten dat zij hun ammoniakuitstoot daarmee flink kunnen verminderen. De uitdaging is om die vermindering ook over langere tijd goed aan te tonen. Met deze pilot testen we hoe dat kan.”
De uitspraak in de geblokte tekst is van gedeputeerde Gert Harm ten Bolscher (SGP), die namens de provincie de pilot toelichtte.
Monitoring en controles
De opzet vereist dat deelnemers niet alleen een plan uitvoeren, maar ook laten zien dat de maatregelen blijvend effect hebben. Daarvoor worden bedrijfsspecifieke gegevens gecombineerd met monitoring. Een onafhankelijke controleur ziet erop toe dat de aangegeven aanpak daadwerkelijk wordt uitgevoerd en volgehouden. De provinciale voorwaarden schrijven voor dat dit ten minste tot en met 2029 gevolgd moet worden.
Volgens de provincie is het doel tweeledig: enerzijds de milieubelasting van landbouwbedrijven verlagen, anderzijds praktische mogelijkheden bieden om binnen bestaande juridische kaders te blijven werken. Voor PAS-melders was vroeger een melding genoeg voor relatief kleine emissies, maar een uitspraak van de Raad van State veranderde dat regime. De pilot moet helpen om in die nieuwe context voor individuele bedrijven maatwerk en bewijs te leveren.
Praktische informatie en vervolg
De subsidieregeling voor deze verkenning staat volgens de provincie open tot en met vrijdag 9 oktober 2026. Geïnteresseerde bedrijven kunnen zich binnen die periode aanmelden en een aanvraag indienen voor de inzet van planvorming en uitvoeringskosten.
De provincie benadrukt dat de pilot experimenteel is: met een beperkte groep boeren wordt getest of de combinatie van managementmaatregelen en monitoring voldoende betrouwbaar bewijs oplevert. Als dat lukt, kan de aanpak mogelijk breder worden toegepast of als voorbeeld dienen bij de beoordeling van handhavingsvragen. Als de pilot niet het gewenste resultaat oplevert, blijft de bestaande juridische situatie gelden en biedt deelname geen garanties voor vergunning-aanpassingen.
Voor Overijssel is de pilot een concrete stap om de overgang naar lagere emissies te faciliteren zonder direct nieuwe juridische privileges te verlenen. Voor melkveehouders die sinds de PAS-melding werken binnen een smalle ruimte, kan de regeling echter wel een belangrijke route zijn om te laten zien dat zij bijdragen aan het terugdringen van schadelijke stikstofdepositie op natuurgebieden.
