Lifelines, het omvangrijke bevolkingsonderzoek dat vanuit het UMCG in Groningen wordt gecoördineerd, nodigt na twintig jaar weer nieuwe mensen uit om deel te nemen. De organisatie zoekt naar verwachting circa 16.000 familieleden van huidige deelnemers. De uitbreiding is gefinancierd met een subsidie van het Nationaal Programma Groningen (NPG).
Aanvulling van de cohortopzet
Sinds de start in 2006 vormen ruim 167.000 inwoners van Noord‑Nederland de basis van Lifelines. Het doel van het onderzoek is inzicht krijgen in waarom sommige mensen gezond oud worden en anderen chronische aandoeningen ontwikkelen. Deelnemers vullen regelmatig vragenlijsten in over leefstijl, voeding en welzijn en komen eens in de vijf jaar naar een onderzoekslocatie voor lichamelijke metingen en bloedafname. De gegevens, geanonimiseerd, worden wereldwijd gebruikt door onderzoekers, ziekenhuizen en bedrijven.
Volgens de leiding van Lifelines is het toelaten van nieuwe deelnemers een belangrijke stap om de cohortopzet te verdiepen en om meer generaties binnen families te volgen. Daarmee hopen onderzoekers erfelijke patronen en langdurige familietrends beter te kunnen analyseren.
"Twintig jaar geleden startten we met 167.000 inwoners uit Noord‑Nederland die de basis vormen van Lifelines. En nu is het grote nieuws dat we voor het eerst in twintig jaar tijd nieuwe deelnemers gaan toelaten."
Wie mag zich aanmelden?
De nieuwe uitnodigingen zijn niet voor iedereen open. De nadruk ligt op een nieuwe generatie binnen bestaande deelnemende families. Concreet gelden de volgende voorwaarden:
- leeftijd: 40 jaar of jonger;
- woonachtig in Groningen, Drenthe of Friesland;
- familielid van een huidige deelnemer (bijvoorbeeld broer, zus, kind of kleinkind).
Partners van oudere deelnemers komen soms niet in aanmerking omdat zij vaak boven de leeftijdsgrens vallen. Bestaande deelnemers ontvangen spoedig informatie over hoe zij familieleden kunnen aanmelden.
Wetenschappelijke waarde en praktische gevolgen
Door meerdere generaties binnen dezelfde families te volgen, vergroot Lifelines de mogelijkheden om erfelijke factoren en familiaire omstandigheden te onderscheiden van omgevingsinvloeden. Dat kan leiden tot betere inzichten in risicofactoren voor chronische ziekten en tot potentiële interventies die op familiegeschiedenis zijn afgestemd.
Deelnemers leveren ook biomateriaal zoals bloed en urine voor de biobank, wat onderzoek naar biomerkers en genetische risicofactoren ondersteunt. Lifelines zelf wordt omschreven als een van de grootste bevolkingsonderzoeken en biobanken in Europa; sinds de start volgt het project ongeveer 10 procent van de bevolking van de drie noordelijke provincies.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Oorspronkelijke deelnemers | ~167.000 |
| Nieuwe deelnemers (geschat) | ~16.000 |
| Leeftijdsgrens nieuwe deelnemers | ≤ 40 jaar |
| Regio | Groningen, Drenthe, Friesland |
Reacties en voortgang
De algemeen directeur van Lifelines benadrukt dat het toelaten van een nieuwe generatie een bewuste keuze is om longitudinale familiegegevens te versterken. Een deelnemer die vanaf het begin meedoet illustreert de betrokkenheid van burgers bij het onderzoek: reguliere vragenlijsten en periodieke metingen vormen de kern van de dataverzameling.
Praktisch betekent de uitbreiding ook dat bestaande deelnemers binnenkort berichten ontvangen met instructies over het aanmelden van familie. Het is aan hen om familieleden uit te nodigen; een vrije inschrijving via een algemene oproep is niet voorzien.
Voor lezers die zich willen verdiepen in het onderzoek zijn meer details te vinden op de websites van Lifelines en het UMCG, en in de berichtgeving van lokale media die het nieuws hebben verspreid.
Gevolgen op de langere termijn: mocht de uitbreiding succesvol verlopen, dan levert dat niet alleen meer data op, maar ook een rijker en generatieoverstijgend beeld van gezondheid en ziekte in Nederland. Dat kan wetenschappelijke analyse en uiteindelijk preventie en behandeling van ziekten beïnvloeden.
De komende weken zal duidelijk worden wanneer de eerste uitnodigingen verstuurd worden en hoe mogelijke deelnemers zich precies kunnen aanmelden.
