Gemeenten terughoudend door stroomgebruik en beperkte werkgelegenheid
Gemeenten in Overijssel reageren terughoudend op plannen voor nieuwe datacenters. Zij wijzen onder meer op het hoge energieverbruik van grote, commerciële centra en het beperkte aantal directe banen dat dergelijke vestigingen opleveren, zo blijkt uit een rondgang langs lokale overheden.
Enschede nam vorige maand een opvallende maatregel om te voorkomen dat een datacenter zich in de haven vestigt. De gemeente wil niet het scenario op de locatie van de voormalige bandenfabriek Apollo Vredestein, waar volgens lokale bestuurders een groot datacenter onwenselijk zou zijn.
Onzekerheid over het aantal datacenters in Overijssel
Het is niet duidelijk hoeveel datacenters er momenteel in Overijssel actief zijn. Als dezelfde vraag wordt voorgelegd aan Google, ChatGPT of andere AI-diensten, levert dat geen betrouwbaar antwoord op. Ook het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Kamer van Koophandel (KVK) kunnen geen exacte telling geven.
De brancheorganisatie Dutch Data Center Association (DDCA) heeft wel een inschatting. Volgens directeur Stijn Grove beschikt de organisatie over een lijst van ongeveer tien locaties. Daarbij zijn interne datacenters, zoals die van ziekenhuizen, politie en defensie, nog niet meegerekend. Rekent men die mee, dan komt de DDCA uit op grofweg dertig locaties in Overijssel.
"Wij hebben een lijst van tien locaties", zegt directeur Stijn Grove. "Daarbij zijn de (interne) datacenters van ziekenhuizen en diensten als politie en defensie nog niet meegenomen. Je moet dan nog eens uitgaan van zo’n extra tien locaties. Dus in totaal gaat het om zo'n dertig locaties die wij kennen."
Grove voegt daar direct bij dat 'dertig' geen exact aantal is: hij verwacht dat er locaties zijn die niet bij de brancheorganisatie bekend zijn, zeker omdat datacenters vaak worden gezien als kritieke infrastructuur en daarom niet altijd prominent online worden vermeld.
Voorbeelden in de regio
De DDCA noemt enkele van de grootste datacenters in Overijssel bij naam. Onder die locaties zijn onder meer faciliteiten van het IT-bedrijf Previder in Hengelo, waar het bedrijf op twee locaties actief is. Verder wordt een locatie van netbeheerder Enexis genoemd: die bevindt zich aan de Marslanden in Zw… (in de bron afgekapt; de exacte plaatsnaam is niet volledig vermeld). De publicatie benadrukt dat Overijssel geen enorme hyperscale-centra huisvest zoals die van internationale techreuzen in andere delen van Nederland.
Waarom een overzicht ontbreekt
Volgens de DDCA is het ontbreken van een volledig overzicht verklaarbaar: veel datacenters vallen onder de noemer 'kritieke infrastructuur' en worden bewust niet breed uitgemeten. Daarnaast bestaan er uiteenlopende typen datacenters — commercieel, regionale providers en interne faciliteiten bij publieke organisaties — die niet altijd in dezelfde registraties terugkomen.
Lokale afwegingen en mogelijke gevolgen
Bestuurders in Overijssel wegen belangen af: enerzijds biedt digitalisering economische kansen en groeit de vraag naar capaciteit door toepassingen als kunstmatige intelligentie; anderzijds maken gemeenten zich zorgen over het elektriciteitsvraagstuk en de beperkte arbeidsmarktwinst van grote centra.
De discussie raakt ook aan ruimtelijke en energieplanning. Als meerdere datacenters zich tegelijk zouden aandienen, kan dat lokale netten belasten en invloed hebben op regionale doelen voor verduurzaming. Gemeenten lijken daarom gevoeliger te zijn geworden voor de effecten op lange termijn in plaats van de kortetermijnopbrengsten.
Wat betekent dit voor inwoners en ondernemers?
- Voor bewoners: besluitvorming omtrent vestiging van datacenters kan invloed hebben op lokale energievoorziening en ruimtelijke indeling.
- Voor ondernemers en ICT-bedrijven: transparantie over bestaande capaciteit ontbreekt, wat planning en investeringen kan bemoeilijken.
- Voor gemeenten: er is behoefte aan betere regionale sturing en afstemming met netbeheerders en provincie bij aanvragen.
Overzicht van bekende en geschatte aantallen
| Type | Aantal (DDCA) |
|---|---|
| Publiek bekende locaties (commercieel/regionaal) | ≈ 10 |
| Interne datacenters (ziekenhuizen, politie, defensie) | ≈ 10 |
| Totaal geschat door DDCA | ≈ 30 |
Dit overzicht is een inschatting volgens de brancheorganisatie; officiële registraties voor de provincie ontbreken in openbare data van het CBS en de KVK.
Vervolg en vragen voor bestuurders
De onduidelijkheid over aantallen benadrukt een behoefte aan beter inzicht en regionaal beleid. Lokale bestuurders zullen naar verwachting scherp blijven op nieuwe aanvragen en mogelijk aanvullende instrumenten inzetten om locaties te beschermen of te reguleren, zoals Enschede inmiddels deed voor een havenlocatie.
Voor het publiek blijft de vraag relevant: hoe zorgen gemeenten en provincie samen voor zowel betrouwbare digitale infrastructuur als voor een verantwoorde energie- en ruimtebenutting? Dat is een gesprek dat in Overijssel voorlopig nog voortduurt.
