Derde generatie spreekt tijdens Indiëherdenking: ’Het oorlogsverleden blijft voelbaar’

Herdenken in Heerenveen

Bij het Indisch Monument in Heerenveen kwamen zaterdag circa zeventig belangstellenden bijeen voor de jaarlijkse Indiëherdenking. De bijeenkomst viel samen met de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië, nu precies 81 jaar geleden. De avond stond in het teken van herinnering aan slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en van nabestaanden en veteranen.

Persoonlijk verhaal van de derde generatie

Een van de sprekers was Sabrina ten Brink (44) uit Leeuwarden. Zij vertegenwoordigde de zogenoemde derde generatie: de kleinkinderen van mensen die de oorlog in Nederlands-Indië meemaakten. Ten Brink vertelde hoe het familieverleden haar leven nog altijd beïnvloedt en waarom zij vond dat het nodig was het verhaal te delen.

“De eerste generatie heeft de oorlog doorleefd, de tweede generatie heeft hem doorvoeld en de derde generatie voelt hem nog steeds.”

Ten Brink vertelde dat haar grootvader als dwangarbeider werkte aan de Birma-Siamspoorlijn, bekend als de Dodenspoorlijn. Hij overleefde die zware periode, maar sprak er later nauwelijks over binnen de familie. Pas veel later begon ze zelf te onderzoeken wat die stilte betekende voor haar eigen gevoelens en gedrag.

Gevolgen en verwerking binnen families

Volgens Ten Brink zijn de ervaringen van de eerste generatie niet alleen individuele trauma’s, maar stapelen zij zich op binnen families: “laag op laag”, zo stelde zij. Dat leidde er vaak toe dat mensen hun herinneringen weggestopt hebben om verder te kunnen in een nieuw leven in Nederland. Die keuze om niet openlijk te spreken over wat ze hadden meegemaakt, heeft volgens haar effect gehad op volgende generaties.

Aandacht voor achtergrond en feiten

De aanleg van de Birma-Siamspoorlijn in de Tweede Wereldoorlog wordt in historische publicaties genoemd als een van de zwaarste dwangarbeidprojecten: naar schatting kwamen daarbij zeer veel mensen om het leven. Ten Brink schetste tijdens haar toespraak een beeld van de omstandigheden waaronder dwangarbeiders moesten werken: langdurige hitte, ontbering, ziekte en zware lichamelijke arbeid.

Waarom de herdenking blijft bestaan

De bijeenkomst in Heerenveen benadrukte dat herdenken niet alleen terugkijken is, maar ook betekenis geven aan nabestaanden en veteranen die nog leven. De organisatoren wilden ruimte bieden aan verschillende achtergronden en persoonlijke verhalen, en benadrukten het gedeelde verdriet dat mensen bindt.

• Wat: Indiëherdenking bij het Indisch Monument
• Waar: Heerenveen
• Wie sprak: onder anderen Sabrina ten Brink (derde generatie)
• Aantal aanwezigen: circa zeventig

Lokale impact en vragen voor de toekomst

In Fryslân leeft de herinnering aan Nederlands-Indië zowel bij directe nabestaanden als bij bredere groepen inwoners. De toespraak van Ten Brink riep vragen op over hoe gemeenschappen en instellingen om kunnen gaan met doorwerking van trauma over generaties. Zowel zorgverleners als lokale culturele organisaties zien volgens betrokkenen een taak in het ondersteunen van onderzoek, dialoog en educatie rondom dit thema.

Praktische informatie voor wie wil herdenken of meer wil weten

Mensen die informatie zoeken over veteranenzorg, nazorg voor nabestaanden of bronnen over de geschiedenis van Nederlands-Indië kunnen terecht bij lokale veteranenverenigingen, regionale archieven en organisaties die zich bezighouden met Indische geschiedenis en herinneringskunde. Bij veel herdenkingsbijeenkomsten is ruimte voor persoonlijke bijdragen en het leggen van kransen.

De herdenking in Heerenveen onderstreepte opnieuw dat de nasleep van de oorlog in Nederlands-Indië nog altijd aanwezig is in families en gemeenschappen. Sprekers zoals Ten Brink herinneren eraan dat stilzwijgen vaak geen oplossing is en dat de herinnering en erkenning voor slachtoffers en hun nazaten een blijvende taak is voor de samenleving.