Tekort bijstand grootste tegenvaller binnen sociaal domein
Almere kampt dit jaar met een naderend tekort op de bijstand van €3,3 miljoen. Dat blijkt uit de tweede financiële kwartaalrapportage van de gemeente. De extra uitgaven aan bijstand vormen volgens het college de belangrijkste incidentele tegenvaller binnen het sociaal domein.
Het tekort bestaat uit twee componenten. Ten eerste blijft het tekort van €1,1 miljoen dat al vorig jaar speelde onverminderd bestaan; het landelijke budget voor bijstand is nauwelijks aangepast. Daar komt dit jaar nog eens €2,2 miljoen bovenop, waarmee het totale gat op de bijstand uitkomt op €3,3 miljoen. Tegelijkertijd is het aantal inwoners met een bijstandsuitkering met 46 personen toegenomen, een stijging die bijdraagt aan de extra uitgaven.
"De bijstand is de grootste incidentele financiële tegenvaller binnen het sociaal domein,"
De gemeente heeft niet gespecificeerd hoeveel de toename van 46 bijstandsontvangers afzonderlijk kost. Wel benadrukt het college dat het tekort op de bijstand bovenop andere tegenvallers komt, waardoor de financiële positie van Almere vervelend verslechtert.
Begroting 2026: verslechtering en gevolgen
Door de bijstandstekorten en andere incidentele tegenvallers verwacht Almere voor 2026 inmiddels een totaal begrotingstekort van €29,1 miljoen. Eerder werd nog uitgegaan van een tekort van €27,3 miljoen. De verslechtering wordt volgens de gemeente vooral veroorzaakt door tegenvallers binnen het gemeentefonds en het sociaal domein.
De hogere uitgaven en lagere rijksbijdragen zetten druk op de gemeentelijke middelen. Voor Almeerders kan dat op termijn gevolgen hebben voor beleidskeuzes en de beschikbaarheid van lokale voorzieningen. Het college zal in komende beleids- en bestuursmomenten keuzes moeten maken om de gaten te dichten of te mitigeren.
- Huidig tekort bijstand: €3,3 miljoen
- Bestand tekort uit 2025: €1,1 miljoen
- Extra bij dit jaar: €2,2 miljoen
- Toename bijstandsontvangers: 46 personen
- Geprojecteerd totaaltekort 2026: €29,1 miljoen (voorheen €27,3 miljoen)
Wat betekent dit voor Almeerders?
Een structureel of langdurig tekort dwingt een gemeente om keuzes te maken: bezuinigen op programma's, uitstellen van investeringen of zoeken naar alternatieve inkomsten. De gemeente heeft in de rapportage concretisering van oorzaken gegeven, maar nog geen uitvoerige uitsplitsing van mogelijke maatregelen gepubliceerd.
Belangrijke aandachtspunten voor Almere zijn onder meer:
- monitoren van het aantal bijstandsontvangers en de ontwikkeling van de instroom- en uitstroomcijfers;
- onderhandeling met het Rijk of aanvullende toelichtingen over de verdeling van middelen binnen het gemeentefonds;
- opschalen van re-integratie en arbeidsaanbod om de uitkeringslasten op termijn te verlagen.
De gemeente signaleert dat de landelijke toedeling van middelen voor bijstand nauwelijks gewijzigd is, terwijl de lokale vraag stijgt. Deze mismatch tussen landelijke financiering en lokale behoeften is niet nieuw, maar de omvang van het tekort maakt de situatie voor Almere prangender.
| Post | Bedrag |
|---|---|
| Tekort bijstand (voorheen) | €1,1 miljoen |
| Extra tekort 2026 | €2,2 miljoen |
| Totaal tekort bijstand 2026 | €3,3 miljoen |
| Geprojecteerd begrotingstekort 2026 | €29,1 miljoen |
De komende maanden zullen cruciaal zijn. Het college en de gemeenteraad krijgen in begrotings- en controlmomenten de gelegenheid om te sturen. Voor inwoners en lokale organisaties is het van belang de ontwikkelingen te volgen en bij beleidsconsultaties — waar mogelijk — hun belangen kenbaar te maken.
Als groeigemeente blijft Almere voorop staan in ontwikkeling en uitbreiding van voorzieningen. Tegelijkertijd toont deze financiële rapportage dat snelle groei en veranderende demografie ook druk zetten op de gemeentelijke financiën. Het balanceren van ambitie en betaalbaarheid wordt daarmee een blijvend aandachtspunt.
