Ovacık'ta saha çalışması: insan, hayvan ve çevre örnekleri toplanıyor
Ovacık ilçesinin doğal alanları ve akarsu ağı, son yıllarda farklı disiplinlerden araştırmacıların ilgisini çekiyor. Bu ilgi çerçevesinde Dokuz Eylül Üniversitesi önderliğindeki bir ekip, bölgede görülebilen Blastocystis adlı mikroorganizmanın genetik izlerini ve bulaş yollarını araştırmak üzere saha çalışmalarına başladı. Proje, TÜBİTAK 2515 COST Programı kapsamında destekleniyor ve COST Action CA21105 (OneHealthBlastocystis) iş birliğiyle yürütülüyor.
Kimler görev alıyor?
Projede çeşitli üniversitelerden akademisyenler yer alıyor; araştırma ekibinin başında Dokuz Eylül Üniversitesi Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Ferhat Matur bulunuyor. Çalışmaya katkı veren diğer akademik isimler arasında Prof. Dr. Mehmet Ali Öktem (Dokuz Eylül), Prof. Dr. Funda Doğruman Al (Gazi Üniversitesi), Prof. Dr. Emre Keskin (Ankara Üniversitesi) ve Doç. Dr. Uğur Eliiyi (Bakırçay Üniversitesi) yer alıyor. Ayrıca Dokuz Eylül Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Yağmur Gürsoy sahada görev alıyor.
| Kuruluş | Katkı/Alan |
|---|---|
| Dokuz Eylül Üniversitesi | Proje yürütücüsü, moleküler analizler |
| Gazi Üniversitesi | Ortak araştırmacı |
| Ankara Üniversitesi | Ortak araştırmacı |
| Bakırçay Üniversitesi | Ortak araştırmacı |
| Tunceli İl Sağlık Müdürlüğü | Yerel destek |
| Ovacık Devlet Hastanesi ve Aile Sağlığı Merkezi | Saha desteği |
Amaç: çevresel yayılım ve bulaş yollarını aydınlatmak
Araştırmanın odağında, bağırsaklarda bulunabilen Blastocystis organizmasının suda, toprakta, hayvanlarda ve insanlarda genetik açıdan birbirine ne ölçüde bağlı olduğunun tespit edilmesi bulunuyor. Araştırmacılar, farklı noktalardan aldıkları numuneler üzerinde genetik incelemeler yaparak, organizmanın çevrede nasıl yayıldığı ve hangi kaynaklardan insanlara ulaşabileceğine dair veri toplamayı hedefliyor.
- Örnek türleri: insan, evcil ve yabani hayvan, su ve toprak
- Araştırma yöntemi: genetik analizler ve saha örneklemesi
- Kapsam: Tek Sağlık yaklaşımıyla insan, hayvan ve çevre ilişkilerinin birlikte değerlendirilmesi
Proje, Tek Sağlık prensibini benimseyerek insan sağlığı ile hayvan ve çevre sağlığını bir bütün olarak ele alıyor. Bu yaklaşım, bulaşıcı organizmaların ekosistem içindeki akışının anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.
«Ovacık örnek bir yer ve açık hava laboratuvarı gibi»
Prof. Dr. Ferhat Matur, uzun yıllardır bölgedeki kemirgenler üzerine çalışmalar yürüttüğünü ve Ovacık'ın bu tür araştırmalar için uygun bir saha sunduğunu belirtiyor. Matur'un daha önceki çalışmaları, özellikle kemirgen taksonomisi ve evrimleşme süreçleri üzerine odaklanmıştı; şimdi ise aynı bölgenin mikroorganizma ekolojisi açısından değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Yerel kurum desteği ve beklentiler
Projeye Tunceli İl Sağlık Müdürlüğü, Ovacık Devlet Hastanesi Başhekimliği ve Ovacık Aile Sağlığı Merkezi destek veriyor. Bu iş birliği saha lojistiği ve örnek toplama süreçlerinde kolaylık sağlıyor. Araştırmanın sonuçları, bölgedeki su ve çevre güvenliği politikalarına, halk sağlığı önlemlerine ve gelecekte yapılacak çalışmaların yönlendirilmesine katkı sunabilir.
Saha ekibinin kısa vadeli hedefleri arasında farklı mevsimlerde örnek toplamak ve elde edilen genetik verileri karşılaştırmak yer alıyor. Uzun vadede ise Blastocystis'in bulaş dinamiklerinin netleşmesi, olası müdahale stratejilerinin geliştirilmesine zemin hazırlayacak veriler sağlayabilir. Ovacık'taki çalışmalar, hem akademik bilgi birikimini genişletmeyi hem de yerel halkın yaşam ortamının sağlık açısından değerlendirilmesini amaçlıyor.
Ovacık'ın doğal dokusunun sunduğu çeşitlilik, akademisyenlere saha imkânı verirken; aynı zamanda çevresel etkenlerin insan ve hayvan sağlığı ile nasıl kesiştiğine dair somut veriler elde edilmesini mümkün kılıyor. Araştırmanın bulguları, yayımlandıkça hem bölge hem de benzer ekosistemler için referans oluşturabilir.
