İstanbul Tabip Odası (İTO), bazı sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütlerine yönelik soruşturma ve sosyal medya erişim engellerinin, LGBTİ bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Açıklamada, uygulamaların tanı, tedavi ve korunmaya yönelik hizmetlerden uzaklaşmaya yol açabileceği belirtildi.
Hangi kuruluşlar hedef gösterildi?
İTO açıklamasında, soruşturma süreçleri kapsamında özellikle Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği’nin (CETAD) sosyal medya hesaplarına erişim engeli getirildiği; Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) resmi X hesabı için de erişim engeli talep edildiği anımsatıldı. İTO, bu kuruluşların mevzuat çerçevesinde kurulmuş, uzmanlık alanı olan örgütler olduğunu vurguladı.
“Ayrımcılığa, fişlenmeye veya kötü muameleye maruz kalma endişesi, LGBTİ+ bireylerin hastane ve sağlık kuruluşlarına başvurmaktan kaçınmasına; koruyucu sağlık hizmetlerinden, tanı ve tedaviden uzaklaşmasına neden olabilir.”
İTO’nun kaygıları ve gerekçeleri
Açıklamada, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği çeşitliliğinin suç veya tehdit unsuru gibi sunulmasının söz konusu grupları hedef haline getirdiği belirtildi. İTO, bu durumun sağlık alanında “vahim sonuçlar” doğurabileceğini; özellikle HIV ile yaşayan kişilerin desteklendiği sivil toplum kuruluşlarının işlevsizleşmesinin halk sağlığı açısından risk teşkil edeceğini bildirdi.
İTO ayrıca, uygulamaların Sağlık Bakanlığı’nın ulusal hedefleriyle çeliştiğine dikkat çekti. Metinde, Türkiye HIV/AIDS Kontrol Programı 2025-2030 belgelerindeki insan hakları, damgalamayla mücadele ve tanı-tedaviye eşit erişim taahhütlerine atıf yapıldı. İTO, meslek kuruluşları ile sivil toplumun alanlarının daraltılmasının kamu politikaları açısından ciddi çelişki doğurabileceğini ifade etti.
Olası sonuçlar ve toplum sağlığı
İTO’nun değerlendirmesi sağlık erişimi açısından birkaç noktanın altını çiziyor:
- Korku ve damgalanma nedeniyle sağlık hizmetlerine başvurmaktan kaçınma
- Koruyucu sağlık hizmetleri ve erken tanı süreçlerinden uzaklaşma
- HIV ve cinsel sağlık alanındaki sivil toplumun zayıflaması halinde toplumsal bulaşma risklerinde artış
Bu etkiler hem bireysel sağlık sonuçlarını hem de geniş ölçekli halk sağlığı hedeflerini etkileyebilecek nitelikte değerlendiriliyor.
Hangi kurumlar ve talepler öne çıkıyor?
Açıklamada adları geçen kurumlar ve İTO’nun kaygıları şu tabloyla özetlenebilir:
| Kurum | Uygulama | İTO’nun kaygısı |
|---|---|---|
| CETAD | Sosyal medya hesaplarına erişim engeli | Koruyucu eğitim ve hizmetlerin engellenmesi |
| Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) | Resmi X hesabı için erişim engeli talebi | Uzmanlık iletişimi ve eğitim faaliyetlerinin kısıtlanması |
İTO, açıklamasında meslek örgütlerinin bilimsel ve etik ilkelere bağlı faaliyet gösterdiklerini; toplum ruh sağlığını koruma ve sağlık çalışanlarını eğitme görevleri bulunduğunu hatırlattı.
Bu uyarı, sağlık hizmetlerine erişim ve halk sağlığı politikalarının yürütülmesinde sivil toplum ve meslek örgütlerinin rolünü yeniden gündeme taşıdı. Tartışmanın ilerleyen günlerde nasıl şekilleneceği, ilgili kurumların ve yetkililerin yapacağı açıklamalarla netleşecek.
