รมว.อุตฯ ยืนยันยังไม่ขุดเจาะเหมืองโพแทชอุดรฯ เปิดหนทางชาวบ้านร่วมตรวจสอบ-ตั้งกองทุนชดเชย

อุดรธานี — การพิจารณากระทู้ถามสดต่อหน้าสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 3 กันยายน พ.ศ.2569 ส่งให้ประเด็นโครงการเหมืองแร่โพแทชในจังหวัดอุดรธานี กลับมาเป็นวาระที่ได้รับความสนใจอีกครั้ง โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมชี้แจงว่าขณะนี้โครงการยังไม่ดำเนินการขุดเจาะ แต่กำลังอยู่ระหว่างการเก็บข้อมูลพื้นฐานด้านสิ่งแวดล้อมและเปิดช่องให้ชุมชนมีส่วนร่วมตรวจสอบ

ขอบเขตโครงการและสถานะปัจจุบัน

โครงการเหมืองแร่โพแทชมีพื้นที่กว่า 26,000 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ในอำเภอเมืองอุดรธานีและอำเภอประจักษ์ศิลปาคม ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีการกล่าวถึงมานาน ทั้งในแง่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการใช้โพแทชเป็นวัตถุดิบผลิตปุ๋ย และประเด็นความกังวลด้านสิ่งแวดล้อมของชาวบ้าน

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมยืนยันว่าขณะนี้ยังไม่มีการขุดเจาะแม้แต่เมตรเดียว โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอยู่ในขั้นตอนการสะสมข้อมูลพื้นฐานทางสิ่งแวดล้อม เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาต่อไป และเปิดให้ชุมชนเข้ามาตรวจสอบกระบวนการดังกล่าว

ข้อกังวลจากผู้แทนราษฎรและประชาชน

นายอนันต์ อมรินทร์ ส.ส.อุดรธานี เขต 1 นำกระทู้ถามในสภา โดยเรียกร้องให้ทบทวนรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) และพิจารณาชะลอการขุดเจาะเพื่อเปิดรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เนื่องจากประชาชนกว่า 200 คนได้ยื่นหนังสือร้องเรียนเรื่องความกังวลต่อปัญหา ดินเค็ม ดินทรุด และผลกระทบต่อแหล่งน้ำ รวมถึงวิถีชีวิตของชุมชน

“การพัฒนาอุตสาหกรรมควรดำเนินไปพร้อมกับการสร้างความมั่นใจด้านสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อประชาชน ไม่ควรเร่งรัดโครงการจนขาดความรอบคอบ”

คำเรียกร้องดังกล่าวสะท้อนความหวังให้หน่วยงานรัฐใส่ใจบริบททางสิ่งแวดล้อมและสังคมในพื้นที่ ก่อนจะอนุมัติการดำเนินงานที่ส่งผลกระทบระยะยาว

กลไกการเยียวยาและกองทุนชดเชย

ในการชี้แจงต่อสภา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมระบุว่า ได้มีการจัดตั้งกองทุนเยียวยาเกือบ 10 กองทุน เพื่อรองรับกรณีเกิดผลกระทบต่อประชาชน โดยมีเงินสะสมรวมกันประมาณ 3,700–4,000 ล้านบาท พร้อมกับมีการกำหนดกลไกการร้องเรียนและกระบวนการพิจารณาเยียวยาให้ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ หากเกิดความเสียหายจริง

มาตรการความโปร่งใสและการมีส่วนร่วม

ฝ่ายรัฐระบุว่าจะให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตรวจสอบข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม ทั้งการเก็บข้อมูลพื้นฐานและการประเมินผลกระทบ เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและลดความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นจากการสื่อสารที่ไม่ครบถ้วน อย่างไรก็ตาม นโยบายการเปิดพื้นที่ตรวจสอบต้องออกแบบให้ชัดเจนทั้งขั้นตอนและมาตรฐานการประเมิน เพื่อให้การมีส่วนร่วมมีความหมายและนำไปสู่การตัดสินใจที่เป็นธรรม

สิ่งที่ชาวบ้านควรทราบและติดตาม

• ติดตามการเปิดเผยข้อมูลการเก็บข้อมูลพื้นฐานด้านสิ่งแวดล้อมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ตรวจสอบการดำเนินงานของกองทุนเยียวยาและเงื่อนไขการเข้าถึงสิทธิของผู้ได้รับผลกระทบ
• เข้าร่วมเวทีรับฟังความคิดเห็นเมื่อหน่วยงานประกาศกำหนดการ เพื่อเสนอข้อมูลปัญหาท้องถิ่นที่เป็นจริง

เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นตัวอย่างของประเด็นพัฒนาเศรษฐกิจที่สอดประสานกับความกังวลด้านสิ่งแวดล้อมและสิทธิชุมชน การนำเสนอข้อมูลที่ชัดเจนและเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยคลี่คลายความเชื่อมั่นและป้องกันปัญหาข้อพิพาทในอนาคต

ในฐานะผู้สื่อข่าวประจำจังหวัด สถานการณ์ต่อไปจะต้องติดตามรายละเอียดของรายงาน EIA กระบวนการรับฟังความคิดเห็น และการปฏิบัติตามมาตรการเยียวยาที่แจ้งไว้ เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่ได้รับข้อมูลเพียงพอและสามารถปกป้องผลประโยชน์ของชุมชนได้อย่างเป็นธรรม