จังหวัดภูเก็ตได้รับข่าวดีด้านวัฒนธรรมอาหารเมื่อเมนูขนมพื้นบ้านของจังหวัดชื่อ “บี้ถ่ายบั๊ก” ถูกคัดเลือกให้เป็นเมนูอาหารถิ่นที่ประชาชนโหวตสูงสุดระดับประเทศ ในกิจกรรม "1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น รสชาติ…ที่หายไป The Lost Taste" ประจำปี พ.ศ. 2569 ซึ่งจัดโดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดทั่วประเทศ
ความหมายของรางวัลและเป้าหมายโครงการ
โครงการดังกล่าวมีวัตถุประสงค์รวบรวมเมนูอาหารถิ่นที่กำลังเสี่ยงจะเลือนหาย พร้อมทั้งยกระดับและพัฒนาให้กลายเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นของแต่ละจังหวัด รวมทั้งเก็บรักษาองค์ความรู้และภูมิปัญญาทางอาหารของชุมชนไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาต่อไป
ทำความรู้จัก “บี้ถ่ายบั๊ก” ขนมพื้นเมืองภูเก็ต
ตามคำชี้แจงของนางสาวพลอยทะเล ลักษมีแสงจันทร์ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เมนูนี้เป็นขนมพื้นบ้านชนิดหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายลอดช่อง โดยทำจากแป้งข้าวเจ้านวดกับน้ำอุ่น แบ่งย้อมเป็นสีขาวและสีแดง ใช้พิมพ์กดลงในหม้อน้ำเดือดจนสุกลอยขึ้น จากนั้นตักลงแช่น้ำเย็นเพื่อให้เส้นมีความเหนียวนุ่ม เสิร์ฟพร้อมน้ำเชื่อมกลิ่นใบเตยและน้ำแข็งใส ให้รสหวานเย็นชื่นใจ
“จังหวัดภูเก็ต ไข่มุกแห่งอันดามัน สวรรค์เมืองใต้ ได้รับการยกย่องให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหารจากยูเนสโกในปี 2558 … ขอเชิญชวนมาสัมผัสและลิ้มรสอาหารถิ่นจังหวัดภูเก็ต”
ผลโหวตและเมนูอาหารถิ่นจากภาคใต้
นอกจากบี้ถ่ายบั๊กแล้ว ผลการโหวตยังเผยให้เห็นเมนูอาหารถิ่นอื่น ๆ ในภาคใต้ที่ประชาชนให้ความสนใจ ได้แก่ ข้าวมันหอยกระติบ (กระบี่), ทอดมันหัวปลีใส่เนื้อปู (ชุมพร), แกงคั่วเครื่อง (ตรัง), น้ำพริกลูกประ (นครศรีธรรมราช) และเมนูอื่น ๆ จากหลายจังหวัดทางใต้ ซึ่งสะท้อนความหลากหลายของวัตถุดิบและเทคนิคการปรุงที่ผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมท้องถิ่นและการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างชุมชน
- ความสำคัญด้านการท่องเที่ยว — การมีเมนูอาหารถิ่นโดดเด่นช่วยเสริมภาพลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของภูเก็ต
- การอนุรักษ์ภูมิปัญญา — รางวัลเช่นนี้สนับสนุนการรักษาวิธีปรุงและองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดจากคนรุ่นก่อน
- โอกาสทางธุรกิจ — ผู้ประกอบการร้านอาหารและการท่องเที่ยวสามารถต่อยอดเมนูพื้นบ้านเป็นสินค้าและประสบการณ์ให้แก่นักท่องเที่ยว
บทบาทของยูเนสโกและการยกระดับเมืองอาหาร
ภูเก็ตเคยได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโกให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหารในปี พ.ศ. 2558 ซึ่งเป็นการยืนยันถึงความหลากหลายทางอาหารและความเชื่อมโยงของวัฒนธรรมต่างชาติในพื้นที่ ทั้งนี้การได้รับรางวัลเมนูอาหารถิ่นระดับประเทศยิ่งเสริมสถานะภูเก็ตในฐานะจุดหมายที่น่าสนใจด้านรสชาติและวัฒนธรรมอาหาร
ผลกระทบต่อชุมชนและแนวทางต่อไป
การที่เมนูพื้นบ้านได้รับการยอมรับในระดับประเทศอาจกระตุ้นให้ชุมชนท้องถิ่นเกิดความตื่นตัวในการอนุรักษ์ ทั้งในเชิงการสืบทอดสูตร การฝึกอาชีพให้เยาวชน และการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจผ่านการจำหน่ายหรือสาธิตการทำอาหารให้แก่ผู้มาเยือน อย่างไรก็ตามการอนุรักษ์ต้องเกิดควบคู่กับการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมเพื่อรักษาความยั่งยืนของวัตถุดิบพื้นถิ่น
| หัวข้อ | ประเด็น |
|---|---|
| เมนูที่ได้รับรางวัล | บี้ถ่ายบั๊ก (ขนมพื้นบ้าน จ.ภูเก็ต) |
| หน่วยงานผู้จัด | กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม |
| ปีของโครงการ | พ.ศ. 2569 |
สำหรับผู้สนใจลิ้มรสบี้ถ่ายบั๊ก แนะนำให้ติดตามกิจกรรมส่งเสริมอาหารถิ่นของจังหวัดและงานเทศกาลท้องถิ่นที่จะมีการนำขนมพื้นบ้านมาแสดงและจำหน่าย ทั้งนี้การสนับสนุนสินค้า-บริการจากชุมชนท้องถิ่นยังเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและสร้างรายได้ให้กับชุมชนต่อไป
ข่าวนี้สะท้อนให้เห็นว่าการอนุรักษ์อาหารพื้นเมืองไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของรสชาติ แต่ยังเกี่ยวพันกับการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และการรักษาสิ่งแวดล้อม โดยการยกย่องเมนูอย่างบี้ถ่ายบั๊กเป็นอีกก้าวหนึ่งที่ช่วยให้ภูเก็ตรักษามรดกอาหารและถ่ายทอดสู่คนรุ่นหลังได้อย่างยั่งยืน
