นิทรรศการเปิดเผยหลักฐานเชิงมานุษยวิทยา
เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ที่พระที่นั่งราชธรรมสภา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี มีการเปิดนิทรรศการพิเศษในชื่อว่า “ดอนยายทอง : ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี” โดยมี นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานในพิธี ขณะเดียวกันมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐและท้องถิ่นเข้าร่วมทั้งผู้ว่าราชการจังหวัด สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และผู้บริหารกรมศิลปากร
นิทรรศการจัดแสดงผลการขุดค้นจากแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง หมู่บ้านดอนพลับ ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด ซึ่งกรมศิลปากรโดยสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ดำเนินการขุดค้น โดยผลงานครั้งแรกของปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ชี้ให้เห็นบทบาทของพื้นที่แห่งนี้ในฐานะแหล่งฝังศพและศูนย์กิจกรรมทางพิธีกรรมของชุมชนโบราณ
สิ่งที่ค้นพบและความสำคัญด้านโบราณคดี
ข้อมูลทางโบราณคดีจากการขุดค้นระบุการค้นพบที่มีน้ำหนักทางวิชาการ ได้แก่ โครงกระดูกมนุษย์ วัตถุโลหะ ภาชนะดินเผา เครื่องประดับ และวัตถุพิเศษที่บ่งชี้การเชื่อมโยงกับภูมิภาค
- โครงกระดูกมนุษย์ที่พบจำนวน 11 โครง
- กลองมโหระทึกที่นำมาใช้ประกอบพิธีจำนวน 6 ใบ
- เครื่องประดับและภาชนะสำริด ลูกปัดแก้ว ลูกปัดหิน และเครื่องประดับทองคำ
- ไฮไลท์สำคัญคือ แหวนทองคำที่มีจารึกอักษรอินเดียโบราณ (พราหมี)
| รายการ | จำนวน/ลักษณะ |
|---|---|
| โครงกระดูกมนุษย์ | 11 โครง |
| กลองมโหระทึก | 6 ใบ |
| แหวนจารึก | จารึกอักษรพราหมี อายุประมาณ 1,900–2,100 ปี |
ผลการตรวจสอบอายุอินทรีย์ที่ส่งไปวิเคราะห์ยังต่างประเทศระบุค่าประมาณอายุของชั้นทางโบราณคดีว่าอยู่ในช่วงราว 2,100 ปี ซึ่งสอดคล้องกับการประเมินอายุเชิงสคริปต์และสไตล์วัตถุ ทำให้แหล่งดอนยายทองถูกนิยามว่าเป็นหลักฐานสำคัญต่อการศึกษาพิธีกรรม ความเชื่อ ตลอดจนสถานภาพทางสังคมของชุมชนชายฝั่งภาคตะวันตกของประเทศในช่วงต้นประวัติศาสตร์
การมีส่วนร่วมของท้องถิ่นและแนวทางอนุรักษ์
การขุดค้นเริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 ในแปลงนาของนายเจน และนางคนางค์ เพชรสุด โดยทีมงานกรมศิลปากรได้รับความร่วมมือจากเจ้าของที่ดิน องค์กรท้องถิ่น วัด และประชาชนในพื้นที่ การทำงานเช่นนี้สะท้อนรูปแบบการมีส่วนร่วมระหว่างชุมชนและนักวิชาการ เพื่อให้การเก็บข้อมูลและการอนุรักษ์ทำได้อย่างรอบด้านและเคารพผู้เกี่ยวข้อง
ผลการค้นพบครั้งนี้ยังชี้ทิศทางการจัดการมรดกให้เป็นแหล่งเรียนรู้และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดเพชรบุรี โดยสิ่งที่นำมาจัดแสดงในนิทรรศการเป็นโอกาสให้ประชาชนในท้องถิ่นเห็นคุณค่าและตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม
ความหมายต่อประวัติศาสตร์ภูมิภาค
โบราณวัตถุที่พบโดยเฉพาะแหวนที่มีจารึกอักษรพราหมี เปิดหน้าต่างให้ผู้ศึกษาเห็นความเชื่อมโยงด้านวัฒนธรรมและการติดต่อค้าขายข้ามคาบสมุทร ทั้งการติดต่อกับดินแดนทางตอนใต้ของจีนและอินเดียในช่วงต้นประวัติศาสตร์ ข้อมูลเชิงโบราณคดีจากดอนยายทองจึงไม่เพียงเพิ่มพูนองค์ความรู้ในระดับท้องถิ่น แต่ยังมีคุณค่าในการทำความเข้าใจแผนที่ความสัมพันธ์เชิงวัฒนธรรมของภูมิภาค
สำหรับผู้สนใจ นิทรรศการนี้เป็นทั้งพื้นที่จัดแสดงหลักฐานภาคสนามและเป็นเวทีนำเสนอข้อค้นพบทางวิชาการที่รอการศึกษาเชิงลึกต่อไป ในขณะที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องวางกรอบการวิจัยและมาตรการอนุรักษ์ให้เหมาะสม เพื่อให้มรดกที่ค้นพบยังคงอำนวยประโยชน์ทางความรู้และการรับรู้ของสาธารณชนต่อไป
