กองประกวดมิสยูนิเวิร์สกัมพูชา ชี้ใช้ภาพประวัติศาสตร์จากกำแพงเพชรผิดพลาด แต่ไม่ยอมขอโทษชัดเจน

กรณีภาพถ่ายโบราณที่ต้นฉบับเก็บรักษาไว้ในหอจดหมายเหตุของประเทศไทย ซึ่งแสดงภาพสตรีจากจังหวัด กำแพงเพชร ถูกนำไปใช้ในงานนำเสนอของกองประกวด Miss Universe Cambodia 2026 ทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากสังคมไทยและหน่วยงานทางวัฒนธรรม จนกองประกวดต้องออกแถลงการณ์ชี้แจงเมื่อวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2569

แถลงการณ์ยอมรับข้อผิดพลาด แต่ไม่ขอโทษโดยตรง

ในเอกสารที่ลงนามโดย Ms. Prasat Davin ผู้อำนวยการระดับชาติของกองประกวด ระบุว่าการนำภาพดังกล่าวมาใช้เกิดจากการตรวจสอบแหล่งที่มาที่ไม่เพียงพอ และยืนยันว่าไม่มีเจตนาที่จะทำให้เกิดความเข้าใจผิดหรือสร้างข้อขัดแย้ง อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ฉบับนั้นไม่ได้เอ่ยถึงประเทศไทยหรือภาพต้นฉบับจากกำแพงเพชรโดยตรง รวมทั้งไม่ได้มีถ้อยคำขอโทษอย่างชัดแจ้งต่อผู้ได้รับความรู้สึกกระทบ

“การนำภาพบางส่วนมาใช้ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจ แต่เป็นผลจากการตรวจสอบแหล่งที่มาดั้งเดิมของภาพไม่เพียงพอ”

ข้อความนี้เป็นส่วนหนึ่งของคำชี้แจงที่กองประกวดเผยแพร่ แต่การไม่ระบุชื่อสถานที่หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำให้คนไทยจำนวนมากมองว่าเป็นการยอมรับแบบไม่เต็มคำและไม่เพียงพอที่จะเยียวยาความรู้สึกหรือสร้างความชัดเจนในเรื่องมรดกวัฒนธรรม

ภูมิหลังของภาพและการตอบสนองของไทย

กระทรวงวัฒนธรรมของไทยออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2569 ระบุว่าหนึ่งในภาพที่ปรากฏในวีดิทัศน์รอบ Preliminary ของกองประกวดเมื่อวันที่ 18 กันยายน เป็นภาพของสตรีชาวกำแพงเพชร ถ่ายเมื่อปี พ.ศ. 2449 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ภาพนี้เป็นส่วนหนึ่งของชุดฟิล์มกระจกและต้นฉบับส่วนพระองค์ที่ได้ขึ้นบัญชีในรายการมรดกความทรงจำของยูเนสโกเมื่อปี พ.ศ. 2560 และยังมีลายน้ำของกรมศิลปากรบนต้นฉบับที่หอจดหมายเหตุแห่งชาติ

ผลกระทบต่อความไว้วางใจและการตรวจสอบแหล่งที่มา

เหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นช่องว่างในการตรวจสอบที่มาของภาพและเนื้อหาที่นำเสนอในเวทีสากล แม้ว่ากองประกวดจะอ้างถึงเจตนาที่ต้องการนำเสนอความหลากหลายและความงดงามของชุดพื้นเมือง แต่การระบุแหล่งที่มาอย่างไม่ชัดเจนทำให้เกิดความสับสนและข้อกังวลในด้านความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่างประเทศ

• วันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2569 — กองประกวดนำเสนอวีดิทัศน์รอบ Preliminary
• วันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2569 — กระทรวงวัฒนธรรมไทยออกแถลงเตือนเกี่ยวกับภาพต้นฉบับจากกำแพงเพชร
• วันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2569 — Miss Universe Cambodia 2026 ตอบโต้ด้วยแถลงการณ์ยอมรับความคลาดเคลื่อนในการตรวจสอบแหล่งที่มา

ความเห็นจากชุมชนและความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์

สำหรับชาวกำแพงเพชรและผู้สนใจมรดกท้องถิ่น ภาพดังกล่าวมีความหมายทั้งเชิงประวัติศาสตร์และเชิงอัตลักษณ์ การถูกนำไปเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมของชาติเพื่อนบ้านโดยไม่ระบุที่มาชัดเจนอาจทำให้คนในชุมชนรู้สึกว่ามรดกของตนถูกละเลยหรือถูกตีความผิด การเรียกร้องความชัดเจนจึงมิใช่เพียงเรื่องความภูมิใจทางวัฒนธรรม แต่ยังเกี่ยวโยงถึงการคุ้มครองทรัพยากรทางประวัติศาสตร์ที่มีหลักฐานต้นฉบับ

ประเด็นที่ต้องติดตาม

เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดคำถามหลายประการที่น่าติดตาม ได้แก่ ความร่วมมือด้านการยืนยันแหล่งที่มาของสื่อระหว่างหน่วยงานข้ามชาติ การยกระดับมาตรฐานการตรวจสอบภาพและคลิปที่เผยแพร่ในรายการระดับนานาชาติ รวมถึงการหารือเชิงนโยบายระหว่างหน่วยงานวัฒนธรรมของทั้งสองฝ่ายว่า จะมีมาตรการอย่างไรเพื่อป้องกันการนำมรดกวัฒนธรรมของประเทศหนึ่งไปใช้ในบริบทของอีกประเทศโดยไม่เหมาะสม

ขณะที่กองประกวดแสดงท่าทีว่าจะนำข้อเสนอแนะไปปรับปรุงกระบวนการคัดและตรวจสอบเนื้อหา แต่การไม่ยอมขอโทษอย่างชัดเจนยังคงเป็นจุดที่หลายฝ่ายเรียกร้องให้ชี้แจงเพิ่มเติม เพื่อคืนความชัดเจนต่อประวัติศาสตร์และความรู้สึกของชุมชนต้นทาง

เหตุการณ์นี้จึงเป็นตัวเตือนว่าวัฒนธรรมและมรดกทางภาพถ่ายต้องได้รับการเคารพและตรวจสอบอย่างรัดกุมเมื่อถูกนำเสนอบนเวทีสากล เพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดและความขัดแย้งที่อาจยืดเยื้อ