เมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ.2569 น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม แถลงกรณีการนำเสนอภาพและข้อมูลเกี่ยวกับการแต่งกายบนเวทีการประกวด Miss Universe Cambodia 2026 ซึ่งปรากฏภาพสตรีแต่งกายแบบโบราณที่มีต้นกำเนิดจากประเทศไทยและมีแหล่งที่มาชัดเจนจากบริเวณเมืองกำแพงเพชร
กระทรวงฯ ตักเตือนพร้อมขอให้ยุติการเผยแพร่
กระทรวงวัฒนธรรมระบุว่า การนำภาพดังกล่าวไปใช้โดยไม่ระบุที่มานั้นอาจทำให้ประชาชนรับรู้ผิดว่าภาพและการแต่งกายเหล่านี้เป็นมรดกจากราชสำนักกัมพูชา ทั้งยังพบว่าภาพต้นฉบับมีตราประทับของกรมศิลปากร ขณะที่ภาพที่ถูกนำไปใช้บนเวทีได้มีการลบตราดังกล่าวออก ซึ่งเป็นประเด็นที่ต้องได้รับการชี้แจง
"ดิฉันในฐานะ รมว.วัฒนธรรม และในฐานะคนไทยคนหนึ่ง พร้อมด้วยผู้บริหาร วธ. มีความรักและหวงแหนในวัฒนธรรมไทยไม่น้อยไปกว่าทุกคน สิ่งที่เราจะทำคือดำเนินการอย่างจริงจังและเด็ดขาด เรื่องนี้ วธ. จะไม่ปล่อยผ่าน"
ตามแถลงการณ์ กระทรวงฯ จะส่งหนังสือตักเตือนและทักท้วงไปยังกองประกวด Miss Universe Cambodia เพื่อขอให้แก้ไขข้อมูลและการนำเสนอ หากไม่มีการดำเนินการแก้ไข กระทรวงฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการใช้ช่องทางทางกฎหมายและมาตรการที่เหมาะสมต่อไป
หลักฐานจากกรมศิลปากรและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร
ภาพที่ถูกนำไปใช้บนเวทีได้รับการตรวจสอบย้อนกลับและพบว่าเป็นภาพถ่ายบุคคลจากเมืองกำแพงเพชร ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีบันทึกวันที่ถ่ายภาพไว้คือ 26 สิงหาคม พ.ศ.2449 ภาพชุดนี้เป็นหนึ่งในชุดภาพเก่าที่กรมศิลปากรและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรนำมาบันทึก ศึกษา และเผยแพร่
ทั้งกรมศิลปากรและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรได้รวบรวมภาพถ่ายจากฟิล์มกระจกที่บันทึกเหตุการณ์ สถานที่สำคัญ วิถีชีวิตและวัฒนธรรมของเมืองกำแพงเพชรในช่วงรัชกาลที่ 5 ไว้เป็นเอกสารหลักฐาน ซึ่งบางภาพยังได้รับการขึ้นทะเบียนในระดับสากล เช่นการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโกในปี พ.ศ.2560
| รายการ | ข้อมูลสำคัญ |
|---|---|
| วันถ่ายภาพ | 26 สิงหาคม พ.ศ.2449 |
| หน่วยงานผู้เก็บรักษา | กรมศิลปากร, พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชร |
| สถานะ | เอกสารภาพถ่ายประวัติศาสตร์ที่ได้รับการศึกษาและเผยแพร่ |
ผลกระทบต่อภาพลักษณ์มรดกท้องถิ่น
การนำภาพวัตถุทางวัฒนธรรมไปใช้โดยมิได้อ้างอิงต้นกำเนิดอย่างถูกต้องมีผลกระทบหลายด้าน ได้แก่
- ความเข้าใจของประชาชนทั้งในและนอกประเทศเกี่ยวกับที่มาของชุดแต่งกายและวัฒนธรรมท้องถิ่น
- การละเมิดหรือคลาดเคลื่อนของเอกสารต้นฉบับ โดยเฉพาะเมื่อมีการลบตราหรือเครื่องหมายรับรองจากแหล่งเก็บรักษา
- ความเสื่อมเสียต่อความเป็นเจ้าของด้านมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชนต้นทาง
กระทรวงวัฒนธรรมยังประกาศว่าจะเร่งเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการของชุดไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเวทีนานาชาติ ทั้งนี้ในอดีตหน่วยงานของไทยได้มีการจัดนิทรรศการและโรดโชว์เกี่ยวกับชุดไทยในต่างประเทศ เช่น ประเทศเนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น เพื่อสื่อสารที่มาของเครื่องแต่งกายและประวัติศาสตร์การแต่งกายไทย
สำหรับชาวกำแพงเพชรและผู้สนใจงานอนุรักษ์ท้องถิ่น เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นเตือนใจให้เห็นความสำคัญของการจัดเก็บข้อมูล แหล่งที่มา และการให้เครดิตแหล่งต้นฉบับเมื่อมีการนำภาพหรือวัสดุทางวัฒนธรรมไปเผยแพร่ในวงกว้าง หากหน่วยงานหรือบุคคลใดเห็นภาพหรือข้อมูลที่อาจเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินทางวัฒนธรรมของจังหวัด ควรแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อการตรวจสอบและคุ้มครองต่อไป
ข่าวนี้ยังคงต้องติดตามการตอบกลับจากกองประกวด Miss Universe Cambodia ว่าจะดำเนินการอย่างไรต่อไป ทั้งการแก้ไขข้อมูล การอ้างอิงแหล่งที่มาหรือการยุติการใช้ภาพดังกล่าวตามคำขอของกระทรวงวัฒนธรรม
