Het Openbaar Ministerie (OM) stelde maandag bij de start van de rechtszaak tegen Anne Romke van der H. dat er onvoldoende bewijs is dat de verdachte daadwerkelijk de bedoeling had om prinses Amalia en prinses Alexia te doden. Justitie houdt hem wel verantwoordelijk voor andere strafbare feiten, onder meer een poging tot het beroven van Amalia van haar vrijheid en bedreigingen richting politieagenten.
Bewijslast en aangetroffen voorwerpen
Volgens het OM was de verdachte in het bezit van twee bijlen waarin woorden waren gekerfd. Op die voorwerpen zouden onder meer de namen "Alexia", "Mossad" en de kreet "Sieg Heil" voorkomen. Daarnaast vond justitie een handgeschreven tekst met de woorden "Amalia, Alexia en bloedbad", en beroept zich op gedragingen waarbij de man agenten heeft bedreigd en bespuugd in Harlingen en Leeuwarden.
De officier van justitie benadrukte dat de combinatie van materialen en teksten op zichzelf nog geen sluitend bewijs levert voor de intentie tot doden. Wel is er voldoende grond om vervolging in te stellen voor poging tot vrijheidsberoving van prinses Amalia en voor de bedreigingen jegens agenten.
Verklaringen van de verdachte en psychische toestand
De verdachte, afkomstig uit Uithuizen (Groningen), zegt tijdens zijn eerste verschijning in de rechtbank dat hij in een psychose verkeerde en stemmen hoorde. Hij verklaarde dat die stemmen hem opdroegen zich klaar te houden voor een missie in Polen en dat hij in de veronderstelling verkeerde door een hogere macht de opdracht te hebben gekregen om met prinses Amalia te gaan 'survivalen' in Polen. Van der H. zei spullen te hebben aangeschaft voor die survival, maar dat hij wachtte op een seintje van Defensie.
"Dat werd allemaal ingegeven door mijn gedachten en stemmen in mijn hoofd."
De verdachte gaf verder aan dat hij zich niet kon herinneren of hij daadwerkelijk de namen van de prinsessen in de bijlen had gekerfd; volgens hem zouden het mogelijk tekenfilmfiguren of een hartje zijn geweest. Hij rapporteerde dat de psychose ongeveer twee jaar heeft geduurd.
Advies van gedragsdeskundigen en juridische stappen
Een psycholoog en een psychiater hebben de man onderzocht. Beide gedragsdeskundigen stelden dat de verdachte volledig door de psychose was beïnvloed en dat er sprake is van ernstige problematiek die langdurige behandeling vereist. Hun advies luidt dat tbs (terbeschikkingstelling) met voorwaarden passend is als maatregel.
De verdachte zelf verzet zich tegen dat advies en maakte zijn hoop op een andere uitkomst in de rechtszaal kenbaar. De inhoudelijke behandeling van de zaak zal volgens de gebruikelijke procedure plaatsvinden, waarbij de rechter beoordelen zal in hoeverre de psychische stoornis invloed heeft op zowel schuld als de te treffen maatregelen.
- Gevonden bewijs: twee bijlen met inscripties, handgeschreven tekst met verwijzing naar 'bloedbad'.
- Verdacht gedrag: bedreiging en bespuwing van politieagenten in Harlingen en Leeuwarden; bedreigingen vanaf een hotelbalkon in Den Haag leidden tot aanhouding in januari.
- Medische bevinding: gedragsdeskundigen adviseren tbs vanwege langdurige en ernstige psychose.
De zaak raakt aan lastige juridische vragen: wanneer maakt een psychische stoornis een dader ontoerekeningsvatbaar, en welke strafrechtelijke en zorgmaatregelen zijn dan proportioneel? Specialisten in forensische psychiatrie en strafrecht wijzen erop dat zowel de bescherming van mogelijke slachtoffers als de zorgbehoefte van de verdachte meegewogen moeten worden.
| Onderdeel | Stand van zaken |
|---|---|
| Aantreffen voorwerpen | Bijlen en handgeschreven tekst aangetroffen |
| Verdachten gedragingen | Bedreiging, spugen, poging vrijheidsberoving |
| Medische beoordeling | Ernstige psychose; advies tbs met voorwaarden |
De zaak krijgt nationale aandacht niet alleen vanwege de betrokkenheid van leden van het koningshuis, maar ook omdat het illustrativeert hoe veiligheidsdiensten, justitie en zorginstanties samen moeten optrekken in gevallen waar psychische aandoeningen en mogelijke zware strafbare feiten samenkomen. De verdere behandeling van de zaak zal uitwijzen of de rechter het advies van de gedragsdeskundigen overneemt en welke strafrechtelijke kwalificatie uiteindelijk geldt.
De rechtbank zal de komende zittingen meer duidelijkheid moeten geven over schuldvraag en de eventuele toepassing van tbs, waarbij de belangen van slachtoffers, de openbare orde en de zorg voor de verdachte in balans moeten worden gebracht.
