De nieuwe carrying-capacitystudie voor Curaçao waarschuwt dat de snelle groei van het toerisme de natuur, infrastructuur en de samenleving steeds verder onder druk zet. De cijfers voor Curaçao zijn nieuw; de mechanismen erachter zijn dat niet. Eerder onderzoek naar Aruba en Sint Maarten helpt verklaren waarom op tijd inkrimpen van toerisme vaak uitblijft.
Achtergrond van het probleem
Onderzoeker Arjen Alberts promoveerde in 2020 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Small Island Tourism Economies and the Tourism Area Lifecycle: Why Aruba and Sint Maarten have exceeded their carrying capacity. Zijn kernconclusie is in de titel vervat: volgens Alberts zijn Aruba en Sint Maarten de draagkracht van hun eilanden al voorbijgegroeid. Het bijzondere aan zijn werk is dat het niet alleen de gevolgen beschrijft, maar vooral probeert te verklaren waarom een overbelasting voortduurt ondanks zichtbare problemen.
Waarom kleine eilanden extra gevoelig zijn
Alberts plaatst de ontwikkeling van toeristische bestemmingen in het model van de Tourism Area Life Cycle. Dat model beschrijft fasen van ontdekking en snelle groei, gevolgd door volwassenheid waarbij verdere groei lastiger wordt en zonder tijdig ingrijpen stagnatie of achteruitgang kan optreden. Voor kleine eilanden geldt dat de fysieke grenzen — grond, stranden, wegen, woningen en andere voorzieningen — duidelijk aanwezig zijn. Die ruimtelijke limieten botsen met economische modellen die op voortdurende groei zijn gericht.
"mandatory growth paradox"
Een belangrijk onderdeel van Alberts’ analyse richt zich op wat hij de "mandatory growth paradox" noemt: een paradox waarin het bestaande economische systeem alleen lijkt te blijven werken als het blijft groeien. Die dwang tot doorgroeien maakt beleidsmatig ingrijpen moeilijk — ook wanneer de signalen van overbelasting zichtbaar worden.
Concrete gevolgen voor bewoners en bezoekers
Wanneer een eiland de draagkracht nadert, heeft dat tastbare gevolgen voor het dagelijks leven. Denk aan drukkere stranden, meer verkeer op smalle wegen en hogere druk op huisvesting en basisvoorzieningen. Voor inwoners kan dat betekenen dat beschikbare woningen schaars worden of dat openbare voorzieningen vaker overbelast raken. Voor toeristen vertaalt het zich in wachttijden, minder ongerepte natuur en langere reistijden binnen relatief kleine afstanden.
- Natuur: kwetsbare ecosystemen lopen risico door meer bezoek en intensiever gebruik.
- Infrastructuur: wegen en water- en afvalsystemen raken sneller vol.
- Samenleving: lokale woon- en leefomstandigheden kunnen onder druk komen te staan.
Wat leert dit voor Curaçao en het Koninkrijk?
De nieuwe studie voor Curaçao bevestigt dat de problemen die Alberts beschreef geen incidenten zijn, maar onderdeel van een patroon dat zich op meerdere Caribische eilanden toont. Voor beleidsmakers betekent dat keuzes maken: vergroting van draagkracht door investeringen en ruimtelijke planning, regulering van toeristische groei of het langzamer laten groeien van het aantal verblijfplaatsen en bezoekers. Elke optie heeft economische en sociale consequenties.
Voor bewoners van een eiland kan de afweging concreet voelen als de vraag: kiest het bestuur voor meer toerisme om banen en inkomsten te behouden, of voor maatregelen die de leefkwaliteit op middellange termijn beschermen? Het antwoord is nooit eenvoudig omdat het bestaande economische model vaak afhankelijk is van continue groei.
| Fase (Tourism Area Life Cycle) | Kenmerk |
|---|---|
| Ontdekking | Begin van bezoekerstromen |
| Snelle groei | Investeringen en uitbreiding |
| Volwassenheid | Groei stagneert, druk op middelen |
| Stagnatie/achteruitgang | Zonder beleid verslechteren conditie en economie |
Alberts devoteerde delen van zijn proefschrift specifiek aan governance: hoe bestuur en beleid deze levenscyclus kunnen beïnvloeden. Zijn analyse toont dat het zicht hebben op grenzen niet automatisch betekent dat deze grenzen ook gerespecteerd worden. De combinatie van ruimtelijke beperkingen en economische afhankelijkheid van toerisme verklaart deels waarom stoppen of krimpen zo moeilijk is.
De waarschuwing uit de Curaçaose studie is helder: zonder gerichte beleidskeuzes blijven natuur, infrastructuur en samenleving kwetsbaar. Voor bewoners en ondernemers op de eilanden betekent dat beleid niet alleen een abstract begrip is, maar directe impact kan hebben op de kwaliteit van leven en de houdbaarheid van de toeristische sector.
