De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft sinds 2016 'af en toe' signalen ontvangen over de kwaliteit en de veiligheid van Huize Soria, een Nederlands opgericht gezinshuis voor jongeren met gedragsproblemen in Spanje. Dat laat een woordvoerder van de inspectie weten nadat oud-cliënten naar buiten traden met beschrijvingen van vernederende en vrijheidsbeperkende maatregelen.
Waarom de zaak landelijke aandacht krijgt
Huize Soria, opgezet door een Nederlands echtpaar, nam jongeren op via Nederlandse jeugdhulpinstanties, zowel gedwongen als vrijwillig. De meldingen aan de IGJ leidden niet tot een directe ingreep door de Nederlandse inspectie: die heeft geen handhavingsbevoegdheid in het buitenland en kon de situatie alleen bij de Spaanse autoriteiten onder de aandacht brengen.
De verhouding tussen toezicht, verwijzers en het belang van het kind staat centraal in de discussie. Ondanks de signalen bleven meerdere Nederlandse jeugdzorgorganisaties jongeren naar het gezinshuis sturen. De minister van Jeugdzorg noemt het voortijdig en onzorgvuldig handelen van partijen reden voor aanscherping van regelgeving.
"over de jaren heen af en toe een melding over de kwaliteit en veiligheid in de zorginstelling"
Reactie van inspectie en minister
De IGJ zegt dat zij na de eerste melding in 2016 de Spaanse autoriteiten informeerde. Een Nederlandse handhavingsactie was niet mogelijk, aldus de woordvoerder. Tegelijk meldt de inspectie dat er doorlopend contact is geweest tussen Huize Soria en de IGJ.
Minister Mirjam Sterk (Jeugdzorg) werkt aan nieuwe regels om plaatsing van jeugdzorg in het buitenland te beperken. In antwoorden op Kamervragen schrijft ze dat dergelijke plaatsingen voortaan alleen "bij hoge uitzondering" moeten worden toegestaan en expliciet in het belang van het kind moeten zijn. Ook moet de verplichte procedure gevolgd worden; het naleven daarvan gebeurde volgens haar niet altijd en zij noemt die tekortkomingen "laakbaar".
Gevolgen en onzekerheden
Door het ontbreken van volledige administraties is nog niet duidelijk hoeveel kinderen daadwerkelijk bij Huize Soria zijn geplaatst. De minister laat dat nader onderzoeken en roept gemeenten op voorlopig terughoudend te zijn met buitenlandse plaatsingen.
De zaak roept meerdere vragen op voor het Nederlandse jeugdstelsel:
- Toezicht en bevoegdheid: de IGJ ontving meldingen, maar had geen handhavingsmacht in Spanje.
- Verwijzing door jeugdzorgorganisaties: ondanks signalen bleven organisaties jongeren aanwijzen voor het gezinshuis.
- Regelgeving: ministeriële maatregelen moeten buitenlandse plaatsingen beperken en de procedures formaliseren.
De combinatie van meldingen zonder directe mogelijkheid tot ingrijpen en aanhoudende plaatsingen vanuit Nederland maakt duidelijk dat bestaande afspraken over zorg in het buitenland niet altijd functioneren zoals bedoeld. Het kabinet en toezichthouders staan voor de opdracht om de bevoegdheden, informatie-uitwisseling en verantwoordelijkheden tussen landen te verduidelijken.
Tabel: Belangrijke feiten uit de beschikbare informatie
| Jaar | Handeling |
|---|---|
| 2016 | IGJ ontving de eerste melding en informeerde Spaanse autoriteiten |
| 2016–heden | IGJ kreeg 'af en toe' meldingen; bleef in contact met Huize Soria |
| Heden | Minister Sterk werkt aan strengere regels voor buitenlandse plaatsingen; onderzoek naar aantal geplaatste kinderen |
De publiciteit rond Huize Soria volgt op verklaringen van oud-cliënten tegenover Nieuwsuur over ernstige praktijken in het gezinshuis. De kwestie zet niet alleen de praktijken van een afzonderlijke instelling onder druk, maar ook de werkwijzen van Nederlandse organisaties die jeugdzorg buiten de landsgrenzen regelen.
Het komende onderzoek moet helderheid verschaffen over hoeveel jongeren zijn geplaatst en of daarbij de voorgeschreven procedures en waarborgen zijn gevolgd. Tot die uitkomsten zijn er toezeggingen van de minister en oproepen aan gemeenten om uiterst terughoudend te zijn bij toekomstige buitenlandse plaatsingen.
De zaak kan leiden tot concrete wets- of beleidswijzigingen waarmee het kabinet en toezichthouders willen voorkomen dat Nederlandse kinderen in instellingen worden geplaatst waar Nederlandse inspectie weinig directe invloed kan uitoefenen.
