Hightech volgen als antwoord op een invasieve bedreiging
Hobbyimkers in Lelystad zetten een vorm van hightech in tegen de geelpoothoornaar, ook bekend als de Aziatische hoornaar. Met kleine zendertjes op gevangen exemplaren en draagbare ontvangers volgen zij de insecten terug naar de nesten, zodat die gericht bestreden kunnen worden. De methode wordt mede mogelijk gemaakt doordat de provincie Flevoland de apparatuur heeft bekostigd.
De imkers Mohammed Ahripou en Lambert Ebbers vertellen hoe de aanpak in de praktijk werkt. Ahripou is onderhoudend als hobbyimker en Ebbers is een gepensioneerd leraar aardrijkskunde. Beide mannen hebben hun bijenvolken zien lijden onder het jachtgedrag van de invasieve soort.
"Ze hangen op de kasten en jagen op de bijen. Die worden er gestrest van",
zegt Ebbers. Hij vreest dat de probleemsituatie alleen maar zal toenemen: "Het gaat toenemen, dus ik vrees voor mijn volk."
Werkwijze: lokken, zenden, volgen
De werkwijze bestaat uit drie stappen. Eerst wordt een hoornaar gelokt naar een drinkstation met een mengsel van suikersiroop, bier en wijn. Dat drankje is bedoeld om uitsluitend hoornaars aan te trekken, zodat andere insecten niet in de val lopen. Daarna wordt een groot genoeg exemplaar gevangen en krijgt het dier een klein zendertje met een knoopcelbatterij bevestigd. De zender wordt met een haakje om het achterlijfje gespannen en de hoornaar mag terugvliegen naar zijn kolonie. Met een handzame, pistoolvormige ontvanger wordt het signaal gevolgd tot aan het nest.
De apparatuur brengt de imkers soms diep het bos in. Het signaal verzwakt op afstand, waardoor zoektochten worden afgebroken en later hervat. Meestal leidt het gepiep van de ontvanger en het terugkeren van de hoornaar naar het drinkstation tot succes: het nest kan dan gevonden worden en is vaak metershoog in een boom geplaatst.
Kosten en financiering
De provincie Flevoland betaalt voor de apparaten die imkers gebruiken. Een individuele zender kost ongeveer €75. Meerdere imkers in de provincie beschikken inmiddels over een set zenders en ontvangers, waardoor deze aanpak regionaal inzetbaar is.
| Onderdeel | Prijs/omschrijving |
|---|---|
| Zender | ~ €75 per stuk |
| Ontvanger | Handzaam, pistoolvormig apparaat |
| Lokmiddel | Suikersiroop, bier en wijn (mengsel) |
Praktische beperkingen en inzetbaarheid
Hoewel de methode succesvol kan zijn, kent ze beperkingen. De zender heeft een beperkt actieradius en het signaal verzwakt in dichte bosgebieden of over grotere afstanden. Dat kan zoektochten bemoeilijken of tijdelijk doen stoppen. Het vinden van nesten vergt geduld en soms meerdere pogingen. Bovendien is het belangrijk dat de lokmiddelen selectief werken, zodat andere beschermde of nuttige insecten niet worden aangetrokken.
- Voorzichtigheid bij het vangen en bevestigen van zenders: de interventie vereist ervaring.
- Beperkte signaalafstand betekent dat zoekacties soms onvoorspelbaar verlopen.
- Provinciale financiering vergroot de beschikbaarheid van apparatuur voor meerdere imkers.
Lokale impact en vervolg
Voor imkers als Ebbers en Ahripou is de inzet van zendertjes meer dan een technische oplossing: het is een manier om hun bijenvolken te beschermen tegen een invasieve soort die zowel ecologische als economische schade veroorzaakt. Door nesten gericht op te sporen en te bestrijden, verminderen ze de directe druk op bijenkasten en krijgen ze meer grip op de verspreiding binnen de regio.
De provincie Flevoland laat met de financiering zien dat zij imkers ondersteunt bij het bestrijden van de Aziatische hoornaar. Of deze aanpak op grotere schaal inzetbaar en betaalbaar blijft, hangt af van de kosten, de effectiviteit op langere termijn en de samenwerking tussen imkers en overheden.
Voor nu bieden de zendertjes in combinatie met lokale kennis een concreet instrument tegen een probleem dat veel imkers in Flevoland bezighoudt. Het blijft zaak om zorgvuldig te werken en ervaringen te delen, zodat de methode waar mogelijk kan worden verbeterd en opgeschaald.
