Europese huishoudens hebben de afgelopen jaren een groter aandeel van hun financiële vermogen aangehouden in bankdeposito’s, met verstrekkende gevolgen voor consumptie, investeringen en economische groei. Een analyse van ING waarover Investing.com rapporteert, rekent voor dat dit beleggingspatroon ertoe heeft geleid dat het collectieve vermogen beduidend lager is uitgevallen dan mogelijk was geweest.
Groot verschil tussen sparen en beleggen
Volgens de cijfers in de analyse had het totale vermogen van huishoudens tussen 2002 en 2025 €1,17 biljoen hoger kunnen zijn wanneer een kwart van de instroom naar deposito’s in plaats daarvan in beleggingsfondsen was terechtgekomen. Dat bedrag staat gelijk aan ongeveer 7% van het bbp van de eurozone. Wanneer hetzelfde deel in beursgenoteerde aandelen was belegd, had dat zelfs geleid tot ongeveer €2,79 biljoen extra vermogen, circa 18% van het bbp.
De studie benadrukt dat de hogere spaarquote — nu circa 6% van het inkomen, ongeveer twee procentpunt hoger dan vóór de coronapandemie — de particuliere consumptie onder druk heeft gezet en daarmee de vraag naar goederen en diensten heeft afgeremd. Die beperkte vraag vertaalt zich in minder omzet voor bedrijven en een snellere aantrekkingskracht van kostenbesparingen in plaats van groeibestedingen.
Consequenties voor financiering en innovatie
De allocatie van spaargeld bepaalt ook welke kant financiering opgaat. Bankdeposito’s kunnen door banken worden gebruikt om leningen te verstrekken, maar dat model is minder geschikt voor het financieren van ondernemingen met een hoger risicoprofiel, zoals technologiebedrijven en start-ups. Directe belegging in aandelen en fondsen maakt risicodragende financiering mogelijk en vergroot de middelen voor innovatie.
| Scenario | Extra vermogen (2002–2025) | Als percentage van eurozone-bbp |
|---|---|---|
| Deel deposito-instroom naar beleggingsfondsen | €1,17 biljoen | 7% |
| Deel deposito-instroom naar beursgenoteerde aandelen | €2,79 biljoen | 18% |
Vergelijkend met de Verenigde Staten liggen de Europese huishoudens achter: liquide beleggingen van Amerikaanse huishoudens zijn ongeveer vijfmaal zo groot als hun deposito’s, terwijl in Europa de waarde van beleggingen ruwweg de helft bedraagt van de deposito’s. Die structurele scheeftrekking beperkt de kapitaalstromen richting risicodragende activiteiten.
Verschuivingen tekenen zich af
Er zijn inmiddels signalen dat de gewoonte om te sparen in deposito’s langzaam verandert. Sinds 2025 is 37% van de financiële besparingen in beleggingsfondsen gestort, inclusief ETF’s, tegenover 24% in de periode 2015–2024. Ook wordt nieuw spaargeld sinds 2025 vaker verdeeld over aandelen, obligaties en fondsen dan over deposito’s. Het aandeel van deposito’s in de liquide activa van huishoudens daalde van 67% in 2019 naar 62% nu.
- Hogere spaarquote drukt op consumptie en economische vraag.
- Grote depositovoorraden beperken risicodragende financiering voor innovatie.
- Er is een trend zichtbaar naar meer beleggingen in fondsen en aandelen sinds 2025.
In het dagelijks leven kan dit patroon herkenbaar zijn: een gezin dat extra spaart op een gewone betaal- of spaarrekening ziet het geld veilig staan, maar profiteert niet van het langetermijnrendement dat via fondsen of aandelen mogelijk is. Voor een doorsnee huishouden kan dat betekenen dat vermogen voor grote uitgaven of pensioen op de lange termijn substantieel lager uitvalt dan bij een bredere spreiding van beleggingen.
De vraag voor beleidsmakers en financiële adviseurs is hoe deze omslag versneld kan worden zonder de financiële stabiliteit te ondermijnen. Instrumenten zoals fiscale prikkels, financiële voorlichting of het toegankelijker maken van beleggingsproducten kunnen een rol spelen, maar vereisen zorgvuldige afwegingen. Voor de Nederlandse economie — ingebed in de eurozone — heeft de collectieve verdeling van spaargeld invloed op de beschikbaarheid van kapitaal voor ondernemingen en daarmee op werkgelegenheid en concurrentiekracht.
De ING-analyse maakt duidelijk dat de keuze van huishoudens waar ze hun spaargeld parkeren niet louter individueel is: het heeft directe macro-economische gevolgen. Een geleidelijke verschuiving van deposito’s naar beleggingen kan de omvang van het beschikbare risicokapitaal vergroten en zo de financiering van groei en innovatie versterken.
