De Europese Commissie heeft een pakket regels voorgesteld dat het gebruik van sociale media door jongeren grondig wil hervormen. Kernpunten uit het plan: kinderen onder 13 mogen niet op platforms als TikTok, Instagram of Snapchat, 13- en 14-jarigen krijgen een verplicht door ouders beheerd ‘mini-account’ met maximaal één uur gebruik per dag, en vanaf 15 jaar mogen jongeren zelfstandig een account openen mits platforms geen verslavende elementen aanbieden.
Wat houdt het voorstel precies in?
De Commissie benadrukt dat veel platforms al een minimumleeftijd van 13 jaar hanteren, maar dat controle vaak ontbreekt. In het voorstel wordt leeftijdscontrole een wettelijke verplichting. Lidstaten moeten een eigen verificatie-app beschikbaar stellen die door de overheid of een erkende instantie wordt gepubliceerd; voorbeelden van verificatiemethoden zijn inloggen met DigiD of internetbankieren.
Voor 13- en 14-jarigen introduceert de Commissie het concept van een mini-account. Zulke accounts mogen alleen worden aangemaakt door een ouder of verzorger. Die kan tijdslimieten instellen en meekijken met wat het kind doet en met wie het contact heeft. Voor 13- en 14-jarigen geldt een limiet van één uur per dag op het gebruik via deze mini-account.
"Zo kunnen ouders samen met hun kinderen beginnen de wereld van sociale media te ontdekken", zegt Ursula von der Leyen.
Beperkingen vanaf 15 jaar en verboden 'verslavende' functies
Vanaf 15 jaar mogen jongeren naar verluidt zelfstandig een account aanmaken. Voor deze doelgroep gelden echter beperkingen: platforms mogen geen elementen aanbieden die bewust aanzetten tot langdurig, routineus gebruik. In het voorstel noemt de Commissie voorbeelden van dergelijke mechanismen, waaronder continu scrollen (waarbij telkens nieuwe inhoud wordt ingeladen), automatisch afspelende video's en zogenaamde ‘streaks’ waarmee gebruikers worden aangespoord dagelijks terug te komen.
De maatregelen richten zich expliciet op toepassingen die voor jongeren een extra risico vormen, met name platforms die populair zijn onder tieners. Snapchat wordt in het voorstel als voorbeeld genoemd van een dienst die veel van zulke elementen bevat.
Praktische maatregelen en rol van ouders
In de eerste twee jaar na invoering van de regels geldt voor 13- en 14-jarigen dat zij alleen onder begeleiding van een ouder toegang krijgen. De Commissie ziet dit als een manier om ouders bewust te maken van wat hun kinderen online doen en om samen digitale vaardigheden en veiligheid te ontwikkelen. Von der Leyen onderstreept het belang van voorlichting voor zowel ouders als kinderen over risico’s en mogelijkheden van digitale platforms.
- Onder 13 jaar: geen toegang tot sociale media.
- 13–14 jaar: verplicht 'mini-account' aangemaakt door ouder, met max. één uur per dag en ouderlijk toezicht.
- Vanaf 15 jaar: zelfstandig account toegestaan, zonder verslavende mechanismen op platformen.
- Leeftijdsverificatie: elk land ontwikkelt een app die door overheid of erkende instantie wordt aangeboden (bijvoorbeeld via DigiD of internetbankieren).
Technische en juridische gevolgen
Het voorstel stelt lidstaten voor ingewikkelde keuzes: hoe voer je een betrouwbare leeftijdscheck uit zonder tegelijk privacy te ondermijnen? De Commissie kiest voor een nationale oplossing: lidstaten moeten een verificatie-app leveren. Het gebruik van bestaande nationale inlogsysteem zoals DigiD werd als voorbeeld genoemd. Dat roept vragen op over technische haalbaarheid, gegevensbescherming en of ouders en jongeren voldoende worden voorgelicht om met die systemen te werken.
Belangrijk is ook de handhaving van het verbod op verslavende functies. Platforms moeten hun productontwerp aanpassen, wat kan betekenen dat populaire functies worden gewijzigd of verdwijnen. Voor bedrijven die sterk afhankelijk zijn van engagement van jonge gebruikers kan dit commercieel relevant zijn.
| Leeftijd | Toegestaan | Belangrijkste voorwaarden |
|---|---|---|
| <13 | Nee | Geen toegang |
| 13–14 | Ja (mini-account) | Ouder maakt account, max. 1 uur/dag, ouderlijk toezicht |
| ≥15 | Ja | Geen verslavende elementen toegestaan |
Voor Nederlandse gebruikers en toezichthouders betekent dit dat platformen hun registratiesystemen, interface-ontwerp en moderatiebeleid moeten aanpassen. De discussie over privacy en dataminimalisatie zal daarbij centraal blijven staan: leeftijdsverificatie mag niet leiden tot onnodige opslag of verspreiding van gevoelige persoonsgegevens.
De Commissie presenteerde het plan als een manier om kinderen en ouders beter toe te rusten voor de digitale wereld en om de risico’s van vroegtijdig en ongereguleerd platformgebruik te beperken. De komende maanden zal duidelijk worden hoe lidstaten, waaronder Nederland, deze voorstellen vertalen naar nationale uitvoerbaarheid en welke aanvullende waarborgen er worden ingebouwd om privacy en gebruiksvriendelijkheid te beschermen.
