Herdenking door klokken en melodieën
In meerdere steden van de provincie Groningen klinken deze week liederen van Ede Staal vanaf de torens. De Stichting Klokkenspel Groningen heeft beiaardiers in de provincie gevraagd zijn werk te eren omdat het dit jaar precies 40 jaar geleden is dat Staal overleed; 2 augustus was zijn geboortedag. Volgens de organisatie geven de herdenkingen blijk van de blijvende waarde die zijn teksten en liedjes nog altijd hebben voor veel Groningers.
Programma en locaties
De bespelingen lopen van 11 tot en met 16 augustus. Naast stukken van Ede Staal spelen de beiaardiers ook muziek naar eigen keuze, waaronder composities die expliciet voor de gelegenheid werden geschreven. Hieronder een overzicht van wie wanneer speelt en op welke toren.
- 11 augustus, 12.00 uur – Bob van der Linde op de Martinitoren (Groningen).
- 13 augustus, 14.00 uur – Vincent Hensen-Oosterdijk op de toren van de Grote Kerk van Veendam.
- 14 augustus, 16.00 uur – Vincent Hensen-Oosterdijk op de Olle Witte (Winschoten).
- 15 augustus, 11.00 uur – Maurits Bunt op de Martinitoren.
- 15 augustus, 11.00 uur – Adolph Rots op de Nicolaïtoren van Appingedam.
- 16 augustus, 15.00 uur – Henk Veldman op het carillon van de Hippolytuskerk (Middelstum).
Naast Staal ook andere muziek en nieuw werk
De programmering combineert het repertoire van Staal met andere keuzes van de beiaardiers. Als voorbeeld wordt genoemd het nummer “Het Gras van het Noorderplantsoen” van Suze Naanje. Ook is er een nieuwe compositie in het programma: “De Borgtuin”, geschreven door Vincent Hensen-Oosterdijk voor het jubileum van de Stichting Klokkenspel Groningen.
"Natuurlijk begint elke bespeling met het Grönnens Laid,"
De reeks van bespelingen begint telkens met het Grönnens Laid, een vorm van eerbetoon die de herdenking van Staal muzikaal in de regionale traditie plaatst. Ede Staal wordt vooral in Groningen herinnerd als een tekstschrijver en zanger die in het Gronings zong en daarmee een bijzondere plaats in de lokale volkscultuur veroverde.
Culturele betekenis voor de regio
Voor inwoners van Ede biedt dit initiatief een moment om stil te staan bij hoe regionale cultuur en taal worden gedragen door muziek en openbare rituelen. Hoewel de bespelingen plaatsvinden in Groningen en omgeving, is de herdenking van een artiest als Ede Staal relevant voor een breder publiek dat belangstelling heeft voor streektaal en -muziek. De keuze om carillons te gebruiken — instrumenten die letterlijk boven de stad uittorenen — onderstreept hoe muziek in de openbare ruimte herinnering en identiteit kan versterken.
De combinatie van bekende liederen van Staal, nieuw werk en eigenkeuzes van de beiaardiers creëert een gevarieerd programma dat zowel nostalgie als vernieuwing bevat. Voor wie de carillons wil horen is het programma openbaar; de bespelingen vinden plaats op goed bereikbare locaties in de provincie Groningen.
Voor Ede en de omliggende gemeenten biedt de herdenking bovendien een gelegenheid om het gesprek over regionale cultuur en erfgoed levend te houden. Evenementen zoals deze tonen hoe regionale kunstenaars decennia later nog steeds een plek hebben in het collectieve geheugen.
