Karabük Üniversitesi (KBÜ) Biyomedikal Mühendisliği Bölümü akademisyenleri, özellikle ALS hastaları ve çizgili kaslarını kullanmakta güçlük çeken bireylerin yaşamını kolaylaştırmayı amaçlayan bir beyin-bilgisayar arayüzü sistemi geliştirdi. Proje, görsel uyaranlara odaklanma yoluyla ortaya çıkan beyin sinyallerini tespit ederek bunları bilgisayar komutlarına dönüştürüyor.
Projenin kapsamı ve amaçları
Çalışma, KBÜ Biyomedikal Mühendisliği’nden Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün tarafından yürütülen "Yenilikçi ve Uyarlanabilir Durağan Hal Görsel Uyaran Potansiyel Tasarımı ve Uygulaması" adlı proje kapsamında sürdürülüyor. Proje, TÜBİTAK desteğiyle geçen yıl başlamış durumda. Araştırma ekibi, beyin-bilgisayar arayüzlerinde yaygın olarak kullanılan SSVEP (Süreğen Durum Görsel Uyaran Potansiyeli) yöntemine odaklandı ve sistemin hem iletişim hem de hareket kontrolü yönlerini geliştirmeyi hedefliyor.
Nasıl çalışıyor?
SSVEP yöntemi, beyinde belirli frekansta yanıp sönen görsellerin yarattığı ritmik elektriksel tepkileri ölçüyor. Sistem, kullanıcıların farklı frekanslardaki görsel uyaranlara odaklanmasıyla beynin ilgili bölgesinde ortaya çıkan eş frekanslı aktiviteyi tespit ederek hangi komuta odaklanıldığını belirleyebiliyor. Proje ekibi, bu sinyallerin bilgisayar komutlarına çevrilmesi ve uygulamalı araçlarla (örneğin tekerlekli sandalye) entegrasyonu üzerinde çalışıyor.
"Kişi doğrudan beyin sinyaliyle tekerlekli sandalyesini kontrol edebilir, istediği şeyi harf harf veya kelime kelime bilgisayar ekranında yazdırabilir veya asistan ihtiyacı olmadan su, ilaç isteyebilir,"
Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün projenin hedeflerini bu sözlerle özetliyor. Sistemin çalışma prensibi, ekibin verdiği bilgiler doğrultusunda şöyle örneklendirilebilir: ekranda 29 harften oluşan bir düzen düşünülürse; her harf farklı ve düzenli frekansta yanıp sönüyor. Kullanıcı C harfine odaklandığında, C harfinin yanıp söndüğü frekans beynin arka lobunda da aynı frekansta elektriksel aktivite yaratıyor; sistem bu frekansı saptayarak hangi harfe odaklanıldığını belirliyor.
Beklenen etkiler ve yerel sonuçlar
Bu tür arayüzlerin Karabük ve çevresinde uygulanmaya başlaması, özellikle evde bakım hizmetine erişimi sınırlı olan hastalar için önemli bir kazanç anlamına gelebilir. Sistem, yardıma ihtiyaç duyan kişilerin asistan çağırmadan temel taleplerini yerine getirmesine imkân tanıyarak hem yaşam kalitesini artırmayı hem de bakım maliyetlerini azaltmayı hedefliyor. Ayrıca KBÜ’nün bu alandaki çalışmaları, üniversitenin bölgesel teknoloji kapasitesini güçlendirebilir ve sağlık teknolojileri alanında yerel iş birliklerine zemin hazırlayabilir.
- Proje adı: Yenilikçi ve Uyarlanabilir Durağan Hal Görsel Uyaran Potansiyel Tasarımı ve Uygulaması
- Yürütücü: Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün
- Destek: TÜBİTAK
| Öğe | Bilgi |
|---|---|
| Yöntem | SSVEP (Görsel Uyaran Potansiyeli) |
| Hedef kullanıcı grubu | ALS hastaları ve çizgili kas fonksiyonunu kaybeden bireyler |
| Sayılar | Proje çalışmaları geçen yıl başladı (TÜBİTAK destekli) |
KBÜ ekibinin geliştirdiği sistemin saha uygulamaları ve klinik değerlendirmeleri ilerleyen dönemde daha ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşılacak. Mevcut bilgiler, projenin hem eğitim hem de sağlık alanlarında Karabük’te somut sonuçlara yol açma potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Bu teknoloji, doğru uyarlamalar ve klinik onay süreçleri tamamlandığında, bölgedeki hasta bakım modellerinde dönüşümsel bir role sahip olabilir.
Karabük'ten bildiriyorum; sağlık ve teknoloji buluşmasının yerel yaşamı nasıl dönüştürebileceğini izlemeye devam edeceğim.
