Niğde'nin Bor ilçesine bağlı Kemerhisar beldesindeki Tyana Antik Kenti sınırları içinde bulunan Roma Hamamında kazı çalışmaları 20 yıllık aradan sonra yeniden başladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen çalışmalarda, hamamın önceki evreleri ile ona bağlı olabilecek palestra (spor alanı/avlu) ve gymnasium (spor ve kültür merkezi) izlerinin ortaya çıkarılması hedefleniyor.
Kazının hedefleri ve kapsamı
Yürütülen kazıların öncelikli amacı, Roma dönemi yapısının daha eski evrelerini tespit etmek ve hamam çevresinde yer almış olabileceği değerlendirilen diğer yapıları gün yüzüne çıkarmaktır. Ayrıca kazılarda Roma öncesi döneme ait kültür varlıklarına ulaşılması da hedefleniyor. Ekip, hamamın mimari gelişimini, kullanım tipolojisini ve su temini ile ilişkisini aydınlatacak veriler toplamayı amaçlıyor.
«Roma Hamamı'nda kazılar 20 yıl aradan sonra yeniden başladı.»
Tyana Kazı Heyeti Başkanı ve Aksaray Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Osman Doğanay, kazıların yeniden başladığını bildirirken, antik kent bünyesinde kazısı süren hamam dışında en az iki hamamın daha bulunduğuna dikkat çekti. Bu yapıların tespit edilmesi için de çalışma başlatılacağı bildirildi.
Arkeolojik bağlam ve tarihsel notlar
Doğanay'ın verdiği bilgilere göre, kazılan hamam Tyana'nın Roma dönemindeki önemine işaret ediyor. Hamamın milattan sonra 213 yılında İmparator Caracalla tarafından yaptırıldığı, sonraki imparatorların dönemlerinde yapıda değişiklikler yapıldığı tespit ediliyor. Önceki kazıların (2002'de başlayıp dört yıl süren dönem) ortaya çıkardığı kalıntılar sayesinde yapının plan ve kullanım biçimi hakkında bilgi edinilmiş; halk tipi bir hamam olduğu belirlenmişti.
Hamamın konumu da önem taşıyor: Tyana Höyüğü'nün güney yamaçlarında yer alan yapı, güneş ışığını en çok alacağı yamaçta bulunuyor ve su temini bakımından Roma Havuzu'ndan gelen kemerlerle ilişkilendiriliyor. Bu ilişkinin varlığı, arada yapılan küçük ölçekli kazılarda hamama doğru uzanan su künkleri (yeraltı kanalları) izlerinin görülmesiyle tahmin ediliyor.
Yerel ve bilimsel sonuçlar
Kazıların devamı, Bor ve Kemerhisar için birkaç yönden sonuçlar doğurabilir:
- Bilimsel katkı: Roma ve öncesi dönemlere ilişkin yeni bulgular, bölgenin tarihsel dokusunun yeniden değerlendirilmesine olanak sağlayacak.
- Kültürel miras yönetimi: Ortaya çıkacak mimari veriler, Tyana'nın koruma, sunum ve turizm planlamasında kullanılacak somut veriler sağlayacak.
- Yerel ekonomi ve turizm: Düzenli kazı ve konservasyon çalışmaları, Kemerhisar ve Bor'da kültür turizmini canlandırma potansiyeli taşıyor.
| Öğe | Bilgi |
|---|---|
| Lokasyon | Kemerhisar, Bor, Niğde |
| Çalışma konusu | Tyana Roma Hamamı kazıları |
| Başlama | 20 yıl aradan sonra yeniden (2026) |
| İlgili kurum | Kültür ve Turizm Bakanlığı (Geleceğe Miras Projesi) ve Aksaray Üniversitesi |
| Kazı heyeti başkanı | Prof. Dr. Osman Doğanay |
Tyana, Roma döneminde Kapadokya bölgesinin metropol kenti olma özelliği taşıyor. Bu bağlamda yürütülecek kazılar, sadece yerel arkeolojik kayıtları güçlendirmekle kalmayıp, bölgenin tarihsel rolüne ilişkin daha geniş çıkarımlara da katkı sağlayabilir. Kazıların ilerleyen safhalarında yapılacak bilimsel değerlendirmeler, bulunacak materyalin niteliğine göre kamuoyuyla paylaşılacak.
Yapılacak çalışmaların korunma ve sürdürülebilir sunum ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi, Tyana'nın hem akademik çevreler hem de yerel halk için uzun vadeli fayda üretmesi açısından önem taşıyor. Kazı faaliyetleri ve elde edilecek somut bulgular, Bor'un kültürel miras envanterine yeni veriler ekleyecek.
